6. ආරාමවග්ගො

1. පඨමසික්ඛාපදං

1021. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ ගාමකාවාසෙ එකචීවරා චීවරකම්මං කරොන්ති. භික්ඛුනියො අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසිත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු. භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසිස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

‘‘යා පන භික්ඛුනී අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

1022. තෙන ඛො පන සමයෙන තෙ භික්ඛූ තම්හා ආවාසා පක්කමිංසු. භික්ඛුනියො – ‘‘අය්‍යා පක්කන්තා’’ති, ආරාමං නාගමංසු. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ පුනදෙව තං ආවාසං පච්චාගච්ඡිංසු. භික්ඛුනියො – ‘‘අය්‍යා ආගතා’’ති, ආපුච්ඡා ආරාමං පවිසිත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො තා භික්ඛුනියො තෙ භික්ඛූ එතදවොචුං – ‘‘කිස්ස තුම්හෙ, භගිනියො, ආරාමං නෙව සම්මජ්ජිත්ථ න පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨාපිත්ථාති? භගවතා, අය්‍යා, සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං [පඤ්ඤත්තං හොති (ක.)] හොති – ‘‘න අනාපුච්ඡා ආරාමො පවිසිතබ්බො’’ති. තෙන මයං න ආගමිම්හා’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං…පෙ… අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සන්තං භික්ඛුං ආපුච්ඡා ආරාමං පවිසිතුං. එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

‘‘යා පන භික්ඛුනී සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛුනීනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.

1023. තෙන ඛො පන සමයෙන තෙ භික්ඛූ තම්හා ආවාසා පක්කමිත්වා පුනදෙව තං ආවාසං පච්චාගච්ඡිංසු. භික්ඛුනියො – ‘‘අය්‍යා පක්කන්තා’’ති අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසිංසු. තාසං කුක්කුච්චං අහොසි – ‘‘භගවතා සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං – ‘න සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා ආරාමො පවිසිතබ්බො’ති. මයඤ්චම්හා සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසිම්හා. කච්චි නු ඛො මයං පාචිත්තියං ආපත්තිං ආපන්නා’’ති…පෙ… භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1024. ‘‘යා පන භික්ඛුනී ජානං සභික්ඛුකං ආරාමං අනාපුච්ඡා පවිසෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

1025. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

ජානාති නාම සාමං වා ජානාති, අඤ්ඤෙ වා තස්සා ආරොචෙන්ති, තෙ වා ආරොචෙන්ති.

සභික්ඛුකො නාම ආරාමො යත්ථ භික්ඛූ රුක්ඛමූලෙපි වසන්ති.

අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසෙය්‍යාති භික්ඛුං වා සාමණෙරං වා ආරාමිකං වා අනාපුච්ඡා පරික්ඛිත්තස්ස ආරාමස්ස පරික්ඛෙපං අතික්කාමෙන්තියා ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. අපරික්ඛිත්තස්ස ආරාමස්ස උපචාරං ඔක්කමන්තියා ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1026. සභික්ඛුකෙ සභික්ඛුකසඤ්ඤා සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. සභික්ඛුකෙ වෙමතිකා සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සභික්ඛුකෙ අභික්ඛුකසඤ්ඤා සන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා ආරාමං පවිසති, අනාපත්ති.

අභික්ඛුකෙ සභික්ඛුකසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අභික්ඛුකෙ වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අභික්ඛුකෙ අභික්ඛුකසඤ්ඤා, අනාපත්ති.

1027. අනාපත්ති සන්තං භික්ඛුං ආපුච්ඡා පවිසති, අසන්තං භික්ඛුං අනාපුච්ඡා පවිසති, සීසානුලොකිකා ගච්ඡති, යත්ථ භික්ඛුනියො සන්නිපතිතා හොන්ති තත්ථ ගච්ඡති, ආරාමෙන මග්ගො හොති, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

පඨමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

2. දුතියසික්ඛාපදං

1028. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො උපාලිස්ස උපජ්ඣායො ආයස්මා කප්පිතකො සුසානෙ විහරති. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියානං භික්ඛුනීනං මහත්තරා [මහන්තතරා (සී.)] භික්ඛුනී කාලඞ්කතා හොති. ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො තං භික්ඛුනිං නීහරිත්වා ආයස්මතො කප්පිතකස්ස විහාරස්ස අවිදූරෙ ඣාපෙත්වා ථූපං කත්වා ගන්ත්වා තස්මිං ථූපෙ රොදන්ති. අථ ඛො ආයස්මා කප්පිතකො තෙන සද්දෙන උබ්බාළ්හො තං ථූපං භින්දිත්වා පකිරෙසි. ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො – ‘‘ඉමිනා කප්පිතකෙන අම්හාකං අය්‍යාය ථූපො භින්නො, හන්ද නං ඝාතෙමා’’ති, මන්තෙසුං. අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී ආයස්මතො උපාලිස්ස එතමත්ථං ආරොචෙසි. ආයස්මා උපාලි ආයස්මතො කප්පිතකස්ස එතමත්ථං ආරොචෙසි. අථ ඛො ආයස්මා කප්පිතකො විහාරා නික්ඛමිත්වා නිලීනො අච්ඡි. අථ ඛො ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො යෙනායස්මතො කප්පිතකස්ස විහාරො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො කප්පිතකස්ස විහාරං පාසාණෙහි ච ලෙඩ්ඩූහි ච ඔත්ථරාපෙත්වා, ‘‘මතො කප්පිතකො’’ති පක්කමිංසු.

අථ ඛො ආයස්මා කප්පිතකො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසංසු ඛො ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ආයස්මන්තං කප්පිතකං පිණ්ඩාය චරන්තං. දිස්වාන එවමාහංසු – ‘‘අයං කප්පිතකො ජීවති, කො නු ඛො අම්හාකං මන්තං සංහරී’’ති? අස්සොසුං ඛො ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො – ‘‘අය්‍යෙන කිර උපාලිනා අම්හාකං මන්තො සංහටො’’ති. තා ආයස්මන්තං උපාලිං අක්කොසිංසු – ‘‘කථඤ්හි නාම අයං කාසාවටො මලමජ්ජනො නිහීනජච්චො අම්හාකං මන්තං සංහරිස්සතී’’ති! යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො අය්‍යං උපාලිං අක්කොසිස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො උපාලිං අක්කොසන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො උපාලිං අක්කොසිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1029. ‘‘යා පන භික්ඛුනී භික්ඛුං අක්කොසෙය්‍ය වා පරිභාසෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.

1030. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

භික්ඛුන්ති උපසම්පන්නං. අක්කොසෙය්‍ය වාති දසහි වා අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

පරිභාසෙය්‍ය වාති භයං උපදංසෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1031. උපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤා අක්කොසති වා පරිභාසති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ වෙමතිකා අක්කොසති වා පරිභාසති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. උපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤා අක්කොසති වා පරිභාසති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

අනුපසම්පන්නං අක්කොසති වා පරිභාසති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ උපසම්පන්නසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ වෙමතිකා, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුපසම්පන්නෙ අනුපසම්පන්නසඤ්ඤා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

1032. අනාපත්ති අත්ථපුරෙක්ඛාරාය, ධම්මපුරෙක්ඛාරාය, අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරාය, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

දුතියසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

3. තතියසික්ඛාපදං

1033. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී භණ්ඩනකාරිකා හොති කලහකාරිකා විවාදකාරිකා භස්සකාරිකා සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරිකා. ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී තස්සා කම්මෙ කරීයමානෙ පටික්කොසති. තෙන ඛො පන සමයෙන ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී ගාමකං අගමාසි කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො භික්ඛුනිසඞ්ඝො – ‘‘ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී පක්කන්තා’’ති චණ්ඩකාළිං භික්ඛුනිං ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිපි. ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී ගාමකෙ තං කරණීයං තීරෙත්වා පුනදෙව සාවත්ථිං පච්චාගච්ඡි. චණ්ඩකාළී භික්ඛුනී ථුල්ලනන්දාය භික්ඛුනියා ආගච්ඡන්තියා නෙව ආසනං පඤ්ඤපෙසි න පාදොදකං පාදපීඨං පාදකඨලිකං උපනික්ඛිපි; න පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසි න පානීයෙන ආපුච්ඡි. ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී චණ්ඩකාළිං භික්ඛුනිං එතදවොච – ‘‘කිස්ස ත්වං, අය්‍යෙ, මයි ආගච්ඡන්තියා නෙව ආසනං පඤ්ඤපෙසි න පාදොදකං පාදපීඨං පාදකඨලිකං උපනික්ඛිපි; න පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසි න පානීයෙන ආපුච්ඡී’’ති? ‘‘එවඤ්හෙතං, අය්‍යෙ, හොති යථා තං අනාථායා’’ති. ‘‘කිස්ස පන ත්වං, අය්‍යෙ, අනාථා’’ති? ‘‘ඉමා මං, අය්‍යෙ, භික්ඛුනියො – ‘‘අයං අනාථා අප්පඤ්ඤාතා, නත්ථි ඉමිස්සා කාචි පතිවත්තා’’ති, ආපත්තියා අදස්සනෙ උක්ඛිපිංසූ’’ති. ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී – ‘‘බාලා එතා අබ්‍යත්තා එතා නෙතා ජානන්ති කම්මං වා කම්මදොසං වා කම්මවිපත්තිං වා කම්මසම්පත්තිං වා’’ති, චණ්ඩීකතා ගණං පරිභාසි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම අය්‍යා ථුල්ලනන්දා චණ්ඩීකතා ගණං පරිභාසිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී චණ්ඩීකතා ගණං පරිභාසතීති [පරිභාසීති (ක.)]? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා …පෙ…කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී චණ්ඩීකතා ගණං පරිභාසිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1034. ‘‘යා පන භික්ඛුනී චණ්ඩීකතා ගණං පරිභාසෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

1035. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

චණ්ඩීකතා නාම කොධනා වුච්චති.

ගණො නාම භික්ඛුනිසඞ්ඝො වුච්චති.

පරිභාසෙය්‍යාති ‘‘බාලා එතා අබ්‍යත්තා එතා නෙතා ජානන්ති කම්මං වා කම්මදොසං වා කම්මවිපත්තිං වා කම්මසම්පත්තිං වා’’ති පරිභාසති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. සම්බහුලා භික්ඛුනියො වා එකං භික්ඛුනිං වා අනුපසම්පන්නං වා පරිභාසති, ආපත්ති දුක්කටස්ස.

1036. අනාපත්ති අත්ථපුරෙක්ඛාරාය, ධම්මපුරෙක්ඛාරාය, අනුසාසනිපුරෙක්ඛාරාය, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

තතියසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

4. චතුත්ථසික්ඛාපදං

1037. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො භික්ඛුනියො නිමන්තෙත්වා භොජෙසි. භික්ඛුනියො භුත්තාවී [භුත්තාවිනී (ක.)] පවාරිතා ඤාතිකුලානි ගන්ත්වා එකච්චා භුඤ්ජිංසු එකච්චා පිණ්ඩපාතං ආදාය අගමංසු. අථ ඛො සො බ්‍රාහ්මණො පටිවිස්සකෙ එතදවොච – ‘‘භික්ඛුනියො මයා අය්‍යා සන්තප්පිතා, එථ තුම්හෙපි සන්තප්පෙස්සාමී’’ති. තෙ එවමාහංසු – ‘‘කිං ත්වං, අය්‍යො, අම්හෙ සන්තප්පෙස්සසි! යාපි තයා නිමන්තිතා තාපි අම්හාකං ඝරානි ආගන්ත්වා එකච්චා භුඤ්ජිංසු එකච්චා පිණ්ඩපාතං ආදාය අගමංසූ’’ති. අථ ඛො සො බ්‍රාහ්මණො උජ්ඣායති ඛිය්‍යති විපාචෙති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො අම්හාකං ඝරෙ භුඤ්ජිත්වා අඤ්ඤත්‍ර භුඤ්ජිස්සන්ති, න චාහං පටිබලො යාවදත්ථං දාතු’’න්ති! අස්සොසුං ඛො භික්ඛුනියො තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස උජ්ඣායන්තස්ස ඛිය්‍යන්තස්ස විපාචෙන්තස්ස. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො භුත්තාවී [භුත්තාවිනී (ක.)] පවාරිතා අඤ්ඤත්‍ර භුඤ්ජිස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො භුත්තාවී පවාරිතා අඤ්ඤත්‍ර භුඤ්ජන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො භුත්තාවී පවාරිතා අඤ්ඤත්‍ර භුඤ්ජිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1038. ‘‘යා පන භික්ඛුනී නිමන්තිතා වා පවාරිතා වා ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදෙය්‍ය වා භුඤ්ජෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.

1039. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

නිමන්තිතා නාම පඤ්චන්නං භොජනානං අඤ්ඤතරෙන භොජනෙන නිමන්තිතා.

පවාරිතා නාම අසනං පඤ්ඤායති, භොජනං පඤ්ඤායති, හත්ථපාසෙ ඨිතා අභිහරති, පටික්ඛෙපො පඤ්ඤායති.

ඛාදනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – යාගුං යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ඨපෙත්වා අවසෙසං ඛාදනීයං නාම.

භොජනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – ඔදනො, කුම්මාසො, සත්තු, මච්ඡො, මංසං.

‘‘ඛාදිස්සාමි භුඤ්ජිස්සාමී’’ති පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1040. නිමන්තිතෙ නිමන්තිතසඤ්ඤා ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. නිමන්තිතෙ වෙමතිකා ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. නිමන්තිතෙ අනිමන්තිතසඤ්ඤා ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස…පෙ….

1041. අනාපත්ති නිමන්තිතා අප්පවාරිතා, යාගුං පිවති, සාමිකෙ අපලොකෙත්වා භුඤ්ජති, යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං සති පච්චයෙ පරිභුඤ්ජති, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

චතුත්ථසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

5. පඤ්චමසික්ඛාපදං

1042. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී සාවත්ථියං අඤ්ඤතරිස්සා විසිඛාය පිණ්ඩාය චරමානා යෙන අඤ්ඤතරං කුලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො තෙ මනුස්සා තං භික්ඛුනිං භොජෙත්වා එතදවොචුං – ‘‘අඤ්ඤාපි, අය්‍යෙ, භික්ඛුනියො ආගච්ඡන්තූ’’ති. අථ ඛො සා භික්ඛුනී, ‘‘කථඤ්හි නාම [කථං අඤ්ඤා (ස්‍යා.)] භික්ඛුනියො නාගච්ඡෙය්‍යු’’න්ති, භික්ඛුනියො උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘‘අමුකස්මිං, අය්‍යෙ, ඔකාසෙ වාළා සුනඛා චණ්ඩො බලිබද්දො චික්ඛල්ලො ඔකාසො. මා ඛො තත්ථ අගමිත්ථා’’ති. අඤ්ඤතරාපි භික්ඛුනී තස්සා විසිඛාය පිණ්ඩාය චරමානා යෙන තං කුලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො තෙ මනුස්සා තං භික්ඛුනිං භොජෙත්වා එතදවොචුං – ‘‘කිස්ස, අය්‍යෙ, භික්ඛුනියො න ආගච්ඡන්තී’’ති? අථ ඛො සා භික්ඛුනී තෙසං මනුස්සානං එතමත්ථං ආරොචෙසි. මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී කුලං මච්ඡරායිස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී කුලං මච්ඡරායතීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී කුලං මච්ඡරායිස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1043. ‘‘යා පන භික්ඛුනී කුලමච්ඡරිනී අස්ස, පාචිත්තිය’’න්ති.

1044. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

කුලං නාම චත්තාරි කුලානි – ඛත්තියකුලං, බ්‍රාහ්මණකුලං, වෙස්සකුලං, සුද්දකුලං.

මච්ඡරිනී අස්සාති ‘‘කථං භික්ඛුනියො නාගච්ඡෙය්‍යු’’න්ති භික්ඛුනීනං සන්තිකෙ කුලස්ස අවණ්ණං භාසති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. කුලස්ස වා සන්තිකෙ භික්ඛුනීනං අවණ්ණං භාසති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1045. අනාපත්ති කුලං න මච්ඡරායන්තී සන්තංයෙව ආදීනවං ආචික්ඛති, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

පඤ්චමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

6. ඡට්ඨසික්ඛාපදං

1046. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛුනියො ගාමකාවාසෙ වස්සංවුට්ඨා සාවත්ථිං අගමංසු. භික්ඛුනියො තා භික්ඛුනියො එතදවොචුං – ‘‘කත්ථාය්‍යායො වස්සංවුට්ඨා? කච්චි ඔවාදො ඉද්ධො අහොසී’’ති? ‘‘නත්ථය්‍යෙ, තත්ථ භික්ඛූ; කුතො ඔවාදො ඉද්ධො භවිස්සතී’’ති! යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො අභික්ඛුකෙ ආවාසෙ වස්සං වසිස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො අභික්ඛුකෙ ආවාසෙ වස්සං වසන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො අභික්ඛුකෙ ආවාසෙ වස්සං වසිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1047. ‘‘යා පන භික්ඛුනී අභික්ඛුකෙ ආවාසෙ වස්සං වසෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

1048. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

අභික්ඛුකො නාම ආවාසො න සක්කා හොති ඔවාදාය වා සංවාසාය වා ගන්තුං. ‘‘වස්සං වසිස්සාමී’’ති සෙනාසනං පඤ්ඤපෙති පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨපෙති පරිවෙණං සම්මජ්ජති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. සහ අරුණුග්ගමනා ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1049. අනාපත්ති වස්සුපගතා භික්ඛූ පක්කන්තා වා හොන්ති විබ්භන්තා වා කාලඞ්කතා වා පක්ඛසඞ්කන්තා වා, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

ඡට්ඨසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

7. සත්තමසික්ඛාපදං

1050. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛුනියො ගාමකාවාසෙ වස්සංවුට්ඨා සාවත්ථිං අගමංසු. භික්ඛුනියො තා භික්ඛුනියො එතදවොචුං – ‘‘කත්ථාය්‍යායො වස්සංවුට්ඨා; කත්ථ [කච්චි (ස්‍යා.)] භික්ඛුසඞ්ඝො පවාරිතො’’ති? ‘‘න මයං, අය්‍යෙ, භික්ඛුසඞ්ඝං පවාරෙමා’’ති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො වස්සංවුට්ඨා භික්ඛුසඞ්ඝං න පවාරෙස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො වස්සංවුට්ඨා භික්ඛුසඞ්ඝං න පවාරෙන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො වස්සංවුට්ඨා භික්ඛුසඞ්ඝං න පවාරෙස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1051. ‘‘යා පන භික්ඛුනී වස්සංවුට්ඨා උභතොසඞ්ඝෙ තීහි ඨානෙහි න පවාරෙය්‍ය දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.

1052. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

වස්සංවුට්ඨා නාම පුරිමං වා තෙමාසං පච්ඡිමං වා තෙමාසං වුට්ඨා. උභතොසඞ්ඝෙ තීහි ඨානෙහි න පවාරෙස්සාමි දිට්ඨෙන වා සුතෙන වා පරිසඞ්කාය වා’’ති ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1053. අනාපත්ති සති අන්තරායෙ, පරියෙසිත්වා න ලභති, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

සත්තමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

8. අට්ඨමසික්ඛාපදං

1054. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඡබ්බග්ගියා භික්ඛූ භික්ඛුනුපස්සයං උපසඞ්කමිත්වා ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ඔවදන්ති. භික්ඛුනියො ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො එතදවොචුං – ‘‘එථාය්‍යෙ ඔවාදං ගමිස්සාමා’’ති. ‘‘යම්පි මයං, අය්‍යෙ, ගච්ඡෙය්‍යාම ඔවාදස්ස කාරණා, අය්‍යා ඡබ්බග්ගියා ඉධෙව ආගන්ත්වා අම්හෙ ඔවදන්තී’’ති. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ඔවාදං න ගච්ඡිස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ඔවාදං න ගච්ඡන්තීති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ඔවාදං න ගච්ඡිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1055. ‘‘යා පන භික්ඛුනී ඔවාදාය වා සංවාසාය වා න ගච්ඡෙය්‍ය, පාචිත්තිය’’න්ති.

1056. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

ඔවාදො නාම අට්ඨ ගරුධම්මා.

සංවාසො නාම එකකම්මං එකුද්දෙසො සමසික්ඛතා. ඔවාදාය වා සංවාසාය වා න ගච්ඡිස්සාමීති ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1057. අනාපත්ති සති අන්තරායෙ, පරියෙසිත්වා දුතියිකං භික්ඛුනිං න ලභති, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

අට්ඨමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

9. නවමසික්ඛාපදං

1058. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛුනියො උපොසථම්පි න පුච්ඡන්ති ඔවාදම්පි න යාචන්ති. භික්ඛූ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනියො උපොසථම්පි න පුච්ඡිස්සන්ති ඔවාදම්පි න යාචිස්සන්තී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ‘‘උපොසථම්පි න පුච්ඡන්ති ඔවාදම්පි න යාචන්තී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො උපොසථම්පි න පුච්ඡිස්සන්ති ඔවාදම්පි න යාචිස්සන්ති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1059. ‘‘අන්වද්ධමාසං භික්ඛුනියා භික්ඛුසඞ්ඝතො ද්වෙ ධම්මා පච්චාසීසිතබ්බා – උපොසථපුච්ඡකඤ්ච ඔවාදූපසඞ්කමනඤ්ච. තං අතික්කාමෙන්තියා පාචිත්තිය’’න්ති.

1060. අන්වද්ධමාසන්ති අනුපොසථිකං. උපොසථො නාම ද්වෙ උපොසථා – චාතුද්දසිකො ච පන්නරසිකො ච.

ඔවාදො නාම අට්ඨ ගරුධම්මා. ‘‘උපොසථම්පි න පුච්ඡිස්සාමි ඔවාදම්පි න යාචිස්සාමී’’ති ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1061. අනාපත්ති සති අන්තරායෙ, පරියෙසිත්වා දුතියිකං භික්ඛුනිං න ලභති, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

නවමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

10. දසමසික්ඛාපදං

1062. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරා භික්ඛුනී පසාඛෙ ජාතං ගණ්ඩං පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා භෙදාපෙසි. අථ ඛො සො පුරිසො තං භික්ඛුනිං දූසෙතුං උපක්කමි. සා විස්සරමකාසි. භික්ඛුනියො උපධාවිත්වා තං භික්ඛුනිං එතදවොචුං – ‘‘කිස්ස ත්වං, අය්‍යෙ, විස්සරමකාසී’’ති? අථ ඛො සා භික්ඛුනී භික්ඛුනීනං එතමත්ථං ආරොචෙසි. යා තා භික්ඛුනියො අප්පිච්ඡා…පෙ… තා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම භික්ඛුනී පසාඛෙ ජාතං ගණ්ඩං පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා භෙදාපෙස්සතී’’ති…පෙ… සච්චං කිර, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී පසාඛෙ ජාතං ගණ්ඩං පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා භෙදාපෙතීති [භෙදාපෙසීති (ක.)]? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනී පසාඛෙ ජාතං ගණ්ඩං පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා භෙදාපෙස්සති! නෙතං, භික්ඛවෙ, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනියො ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසන්තු –

1063. ‘‘යා පන භික්ඛුනී පසාඛෙ ජාතං ගණ්ඩං වා රුධිතං වා අනපලොකෙත්වා සඞ්ඝං වා ගණං වා පුරිසෙන සද්ධිං එකෙනෙකා භෙදාපෙය්‍ය වා ඵාලාපෙය්‍ය වා ධොවාපෙය්‍ය වා ආලිම්පාපෙය්‍ය වා බන්ධාපෙය්‍ය වා මොචාපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.

1064. යා පනාති යා යාදිසා…පෙ… භික්ඛුනීති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතා භික්ඛුනීති.

පසාඛං නාම අධොනාභි උබ්භජාණුමණ්ඩලං. ජාතන්ති තත්ථ ජාතං. ගණ්ඩො නාම යො කොචි ගණ්ඩො. රුධිතං නාම යං කිඤ්චි වණං. අනපලොකෙත්වාති අනාපුච්ඡා. සඞ්ඝො නාම භික්ඛුනිසඞ්ඝො වුච්චති. ගණො නාම සම්බහුලා භික්ඛුනියො වුච්චන්ති. පුරිසො නාම මනුස්සපුරිසො, න යක්ඛො, න පෙතො, න තිරච්ඡානගතො, විඤ්ඤූ පටිබලො දූසෙතුං. සද්ධින්ති එකතො. එකෙනෙකාති පුරිසො චෙව හොති භික්ඛුනී ච.

1065. ‘‘භින්දා’’ති ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. භින්නෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ‘‘ඵාලෙහී’’ති ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඵාලිතෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ‘‘ධොවා’’ති ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ධොවිතෙ [ධොතෙ (ස්‍යා.)] ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ‘‘ආලිම්පා’’ති ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ලිත්තෙ [ආලිත්තෙ (ස්‍යා.)] ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ‘‘බන්ධාහී’’ති ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. බද්ධෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. ‘‘මොචෙහී’’ති ආණාපෙති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. මුත්තෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.

1066. අනාපත්ති අපලොකෙත්වා භෙදාපෙති වා ඵාලාපෙති වා ධොවාපෙති වා ආලිම්පාපෙති වා බන්ධාපෙති වා මොචාපෙති වා, යා කාචි විඤ්ඤූ දුතියිකා [යා කාචි විඤ්ඤූ දුතියා (ස්‍යා.), යො කොචි විඤ්ඤූ දුතියො (ක.)] හොති, උම්මත්තිකාය, ආදිකම්මිකායාති.

දසමසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.

ආරාමවග්ගො ඡට්ඨො.