10. පථවීඛණනසික්ඛාපදං
84. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා ආළවියං විහරති අග්ගාළවෙ චෙතියෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආළවකා [ආළවිකා (ස්‍යා.)] භික්ඛූ නවකම්මං කරොන්තා පථවිං ඛණන්තිපි ඛණාපෙන්තිපි. මනුස්සා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම සමණා සක්‍යපුත්තියා පථවිං ඛණිස්සන්තිපි ඛණාපෙස්සන්තිපි! එකින්ද්‍රියං සමණා සක්‍යපුත්තියා ජීවං විහෙඨෙන්තී’’ති! අස්සොසුං ඛො භික්ඛූ තෙසං මනුස්සානං උජ්ඣායන්තානං ඛිය්‍යන්තානං විපාචෙන්තානං. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා…පෙ… තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කථඤ්හි නාම ආළවකා භික්ඛූ පථවිං ඛණිස්සන්තිපි ඛණාපෙස්සන්තිපී’’ති…පෙ… ‘‘සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, පථවිං ඛණථපි ඛණාපෙථපී’’ති? ‘‘සච්චං, භගවා’’ති. විගරහි බුද්ධො භගවා…පෙ… කථඤ්හි නාම තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, පථවිං ඛණිස්සථපි ඛණාපෙස්සථපි! ජීවසඤ්ඤිනො හි, මොඝපුරිසා, මනුස්සා පථවියා. නෙතං, මොඝපුරිසා, අප්පසන්නානං වා පසාදාය…පෙ… එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්‍යාථ –
85. ‘‘යො පන භික්ඛු පථවිං ඛණෙය්‍ය වා ඛණාපෙය්‍ය වා, පාචිත්තිය’’න්ති.
86. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ… භික්ඛූති…පෙ… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.
පථවී නාම ද්වෙ පථවියො – ජාතා ච පථවී අජාතා ච පථවී.
ජාතා නාම පථවී – සුද්ධපංසු සුද්ධමත්තිකා අප්පපාසාණා අප්පසක්ඛරා අප්පකඨලා අප්පමරුම්බා අප්පවාලිකා, යෙභුය්‍යෙනපංසුකා, යෙභුය්‍යෙනමත්තිකා. අදඩ්ඪාපි වුච්චති ජාතා පථවී. යොපි පංසුපුඤ්ජො වා මත්තිකාපුඤ්ජො වා අතිරෙකචාතුමාසං ඔවට්ඨො, අයම්පි වුච්චති ජාතා පථවී.
අජාතා නාම පථවී – සුද්ධපාසාණා සුද්ධසක්ඛරා සුද්ධකඨලා සුද්ධමරුම්බා සුද්ධවාලිකා අප්පපංසුකා අප්පමත්තිකා, යෙභුය්‍යෙනපාසාණා, යෙභුය්‍යෙනසක්ඛරා, යෙභුය්‍යෙනකඨලා, යෙභුය්‍යෙනමරුම්බා, යෙභුය්‍යෙනවාලිකා. දඩ්ඪාපි වුච්චති අජාතා පථවී. යොපි පංසුපුඤ්ජො වා මත්තිකාපුඤ්ජො වා ඔමකචාතුමාසං ඔවට්ඨො, අයම්පි වුච්චති අජාතා පථවී.
ඛණෙය්‍යාති සයං ඛණති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
ඛණාපෙය්‍යාති අඤ්ඤං ආණාපෙති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. සකිං ආණත්තො බහුකම්පි ඛණති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
87. පථවියා පථවිසඤ්ඤී ඛණති වා ඛණාපෙති වා, භින්දති වා භෙදාපෙති වා, දහති වා දහාපෙති වා, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස.
පථවියා වෙමතිකො ඛණති වා ඛණාපෙති වා, භින්දති වා භෙදාපෙති වා, දහති වා දහාපෙති වා, ආපත්ති දුක්කටස්ස.
පථවියා අපථවිසඤ්ඤී ඛණති වා ඛණාපෙති වා, භින්දති වා භෙදාපෙති වා, දහති වා දහාපෙති වා, අනාපත්ති.
අපථවියා පථවිසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අපථවියා වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අපථවියා අපථවිසඤ්ඤී, අනාපත්ති.
88. අනාපත්ති – ‘‘ඉමං ජාන, ඉමං දෙහි, ඉමං ආහර, ඉමිනා අත්ථො, ඉමං කප්පියං කරොහී’’ති භණති, අසඤ්චිච්ච, අසතියා, අජානන්තස්ස, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.
පථවීඛණනසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං දසමං.
මුසාවාදවග්ගො පඨමො.
තස්සුද්දානං –
මුසා ඔමසපෙසුඤ්ඤං, පදසෙය්‍යාය වෙ දුවෙ;
අඤ්ඤත්‍ර විඤ්ඤුනා භූතා, දුට්ඨුල්ලාපත්ති ඛණනාති.