තිපුක්ඛලනයවණ්ණනා

ආඝාතාදීනමකරණවචනෙන අදොසසිද්ධි, තථා පාණාතිපාතඵරුසවාචාහි පටිවිරතිවචනෙනාපි. ආනන්දාදීනමකරණවචනෙන පන අලොභසිද්ධි, තථා අබ්‍රහ්මචරියතො පටිවිරතිවචනෙනාපි. අදින්නාදානාදීහි පන පටිවිරතිවචනෙන තදුභයසිද්ධි. ‘‘තයිදං භික්ඛවෙ, තථාගතො පජානාතී’’තිආදිනා අමොහසිද්ධි. ඉති තීහි අකුසලමූලෙහි ගහිතෙහි තප්පටිපක්ඛතො ආඝාතාදීනමකරණවචනෙන ච තීණි කුසලමූලානි සිද්ධානියෙව හොන්ති. තත්ථ තීහි අකුසලමූලෙහි තිවිධදුච්චරිතසංකිලෙසමලවිසමාකුසලසඤ්ඤාවිතක්කපඤ්චාදිවසෙන සබ්බොපි අකුසලපක්ඛො විත්ථාරෙතබ්බො. තථා තීහි කුසලමූලෙහි තිවිධසුචරිතවොදානසමකුසලසඤ්ඤාවිතක්කපඤ්ඤාසද්ධම්මසමාධි- විමොක්ඛමුඛවිමොක්ඛාදිවසෙන සබ්බොපි කුසලපක්ඛො විභාවෙතබ්බො.

එත්ථ චායං සච්චයොජනා – ලොභො සමුදයසච්චං, සබ්බානි වා කුසලාකුසලමූලානි, තෙහි පන නිබ්බත්තා තෙසමධිට්ඨානගොචරභූතා උපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛසච්චං, තෙසමප්පවත්ති නිරොධසච්චං, නිරොධපජානනා විමොක්ඛාදිකා මග්ගසච්චන්ති. අයං අකුසලමූලෙහි සංකිලෙසපක්ඛං, කුසලමූලෙහි ච වොදානපක්ඛං චතුසච්චයොජනමුඛෙන නයනලක්ඛණස්ස තිපුක්ඛලනයස්ස භූමි. තථා හි වුත්තං –

‘‘යො අකුසලෙ සමූලෙහි,

නෙති කුසලෙ ච කුසලමූලෙහී’’තිආදි. (නෙත්ති. 4.18);