නන්දියාවට්ටනයවණ්ණනා
ආඝාතාදීනමකරණවචනෙන තණ්හාවිජ්ජාසඞ්කොචො දස්සිතො. සති හි අත්තත්තනියවත්ථූසු සිනෙහෙ, සම්මොහෙ ච ‘‘අනත්ථං මෙ අචරී’’තිආදිනා ආඝාතො ජායති, නාසති. තථා ‘‘පාණාතිපාතා පටිවිරතො’’තිආදිවචනෙහි ‘‘පච්චත්තඤ්ඤෙව නිබ්බුති විදිතා, අනුපාදාවිමුත්තො, ඡන්නං ඵස්සායතනානං…පෙ… යථාභූතං පජානාතී’’තිආදිවචනෙහි ච තණ්හාවිජ්ජානං අච්චන්තප්පහානං දස්සිතං හොති. තාසං පන පුබ්බන්තකප්පිකාදිපදෙහි, ‘‘අජානතං අපස්සත’’න්තිආදිපදෙහි ච සරූපතොපි දස්සිතානං තණ්හාවිජ්ජානං රූපධම්මා, අරූපධම්මා ච අධිට්ඨානං. යථාක්කමං සමථො ච විපස්සනා ච පටිපක්ඛො, තෙසං පන චෙතොවිමුත්ති, පඤ්ඤාවිමුත්ති ච ඵලං. තත්ථ තණ්හා සමුදයසච්චං, තණ්හාවිජ්ජා වා, තදධිට්ඨානභූතා රූපාරූපධම්මා දුක්ඛසච්චං, තෙසමප්පවත්ති නිරොධසච්චං, නිරොධපජානනා සමථවිපස්සනා මග්ගසච්චන්ති එවං, චතුසච්චයොජනා වෙදිතබ්බා.
තණ්හාග්ගහණෙන චෙත්ථ මායාසාඨෙය්යමානාතිමානමදපමාදපාපිච්ඡතාපාපමිත්තතාඅහිරිකානොත්තප්පාදිවසෙන සබ්බොපි අකුසලපක්ඛො නෙතබ්බො. තථා අවිජ්ජාග්ගහණෙනපි විපරීතමනසිකාරකොධුපනාහමක්ඛපළාසඉස්සාමච්ඡරියසාරම්භ දොවචස්සතා භවදිට්ඨිවිභවදිට්ඨාදිවසෙන. වුත්තවිපරියායෙන පන අමායාඅසාඨෙය්යාදිවසෙන, අවිපරීතමනසිකාරාදිවසෙන ච සබ්බොපි කුසලපක්ඛො නෙතබ්බො. තථා සමථපක්ඛියානං සද්ධින්ද්රියාදීනං, විපස්සනාපක්ඛියානඤ්ච අනිච්චසඤ්ඤාදීනං වසෙනාති අයං තණ්හාවිජ්ජාහි සංකිලෙසපක්ඛං සුත්තත්ථං සමථවිපස්සනාහි ච වොදානපක්ඛං චතුසච්චයොජනමුඛෙන නයනලක්ඛණස්ස නන්දියාවට්ටනයස්ස භූමි. වුත්තඤ්හි ‘‘තණ්හඤ්ච අවිජ්ජම්පි ච, සමථෙන විපස්සනාය යො නෙතී’’තිආදි.