පරිවත්තනහාරවණ්ණනා
ආඝාතාදීනමකරණං ඛන්තිසොරච්චානි අනුබ්‍රූහෙත්වා පටිසඞ්ඛානභාවනාබලසිද්ධියා උභයහිතපටිපත්තිමාවහති. ආඝාතාදයො පන පවත්තියමානා දුබ්බණ්ණතං, දුක්ඛසෙය්‍යං, භොගහානිං, අකිත්තිං, පරෙහි දුරුපසඞ්කමනතඤ්ච නිප්ඵාදෙන්තා නිරයාදීසු මහාදුක්ඛමාවහන්ති. පාණාතිපාතාදිපටිවිරති අවිප්පටිසාරාදිකල්‍යාණං පරම්පරමාවහති. පාණාතිපාතාදි පන විප්පටිසාරාදිඅකල්‍යාණං පරම්පරමාවහති. ගම්භීරතාදිවිසෙසයුත්තං ඤාණං වෙනෙය්‍යානං යථාරහං විජ්ජාභිඤ්ඤාදිගුණවිසෙසමාවහති සබ්බඤ්ඤෙය්‍යස්ස යථාසභාවාවබොධතො. තථා ගම්භීරතාදිවිසෙසරහිතං පන ඤාණං ඤෙය්‍යෙසු සාධාරණභාවතො යථාවුත්තගුණවිසෙසං නාවහති. සබ්බාපි චෙතා දිට්ඨියො යථාරහං සස්සතුච්ඡෙදභාවතො අන්තද්වයභූතා සක්කායතීරං නාතිවත්තන්ති අනිය්‍යානිකසභාවත්තා. සම්මාදිට්ඨි පන සපරික්ඛාරා මජ්ඣිමපටිපදාභූතා සක්කායතීරමතික්කම්ම පාරං ගච්ඡති නිය්‍යානිකසභාවත්තා. වෙදනානං යථාභූතං සමුදයාදිපටිවෙධනා අනුපාදාවිමුත්තිමාවහති මග්ගභාවතො. වෙදනානං යථාභූතං සමුදයාදිඅසම්පටිවෙධො සංසාරචාරකාවරොධමාවහති සඞ්ඛාරානං පච්චයභාවතො. වෙදයිතසභාවපටිච්ඡාදකො සම්මොහො තදභිනන්දනමාවහති, යථාභූතාවබොධො පන තත්ථ නිබ්බෙධං, විරාගඤ්ච ආවහති. මිච්ඡාභිනිවෙසෙ අයොනිසොමනසිකාරසහිතා තණ්හා අනෙකවිහිතං දිට්ඨිජාලං පසාරෙති. යථාවුත්තතණ්හාසමුච්ඡෙදො පඨමමග්ගො තං දිට්ඨිජාලං සඞ්කොචෙති. සස්සතවාදාදිපඤ්ඤාපනස්ස ඵස්සො පච්චයො අසති ඵස්සෙ තදභාවතො. දිට්ඨිබන්ධනබද්ධානං ඵස්සායතනාදීනමනිරොධනෙන ඵස්සාදිඅනිරොධො සංසාරදුක්ඛස්ස අනිවත්තියෙව යාථාවතො ඵස්සායතනාදිපරිඤ්ඤා සබ්බදිට්ඨිදස්සනානි අතිවත්තති, තෙසං පන තථා අපරිඤ්ඤා දිට්ඨිදස්සනං නාතිවත්තති. භවනෙත්තිසමුච්ඡෙදො ආයතිං අත්තභාවස්ස අනිබ්බත්තියා සංවත්තති, අසමුච්ඡින්නාය භවනෙත්තියා අනාගතෙ භවප්පබන්ධො පරිවත්තතියෙවාති අයං සුත්තෙ නිද්දිට්ඨානං ධම්මානං පටිපක්ඛතො පරිවත්තනලක්ඛණො පරිවත්තනහාරො නාම. කිමාහ ‘‘කුසලාකුසලෙ ධම්මෙ, නිද්දිට්ඨෙ භාවිතෙ පහීනෙ චා’’තිආදි.