පදට්ඨානහාරවණ්ණනා

වණ්ණාරහාවණ්ණදුබ්බණ්ණතානාදෙය්‍යවචනතාදි විපත්තීනං පදට්ඨානං. වණ්ණාරහවණ්ණසුබ්බණ්ණතාසද්ධෙය්‍යවචනතාදි සම්පත්තීනං පදට්ඨානං. තථා ආඝාතාදයො නිරයාදිදුක්ඛස්ස පදට්ඨානං. ආඝාතාදීනමකරණං සග්ගසම්පත්තියාදිසබ්බසම්පත්තීනං පදට්ඨානං. පාණාතිපාතාදිපටිවිරති අරියස්ස සීලක්ඛන්ධස්ස පදට්ඨානං, අරියො සීලක්ඛන්ධො අරියස්ස සමාධික්ඛන්ධස්ස පදට්ඨානං. අරියො සමාධික්ඛන්ධො අරියස්ස පඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පදට්ඨානං. ගම්භීරතාදිවිසෙසයුත්තං භගවතො පටිවෙධප්පකාරඤාණං දෙසනාඤාණස්ස පදට්ඨානං. දෙසනාඤාණං වෙනෙය්‍යානං සකලවට්ටදුක්ඛනිස්සරණස්ස පදට්ඨානං. සබ්බායපි දිට්ඨියා දිට්ඨුපාදානභාවතො සා යථාරහං නවවිධස්සපි භවස්ස පදට්ඨානං. භවො ජාතියා. ජාති ජරාමරණස්ස, සොකාදීනඤ්ච පදට්ඨානං. වෙදනානං යථාභූතං සමුදයත්ථඞ්ගමාදිපටිවෙධනා චතුන්නං අරියසච්චානං අනුබොධපටිවෙධො හොති. තත්ථ අනුබොධො පටිවෙධස්ස පදට්ඨානං. පටිවෙධො චතුබ්බිධස්ස සාමඤ්ඤඵලස්ස පදට්ඨානං. ‘‘අජානතං අපස්සත’’න්ති අවිජ්ජාගහණං. තත්ථ අවිජ්ජා සඞ්ඛාරානං පදට්ඨානං, සඞ්ඛාරා විඤ්ඤාණස්ස. යාව වෙදනා තණ්හාය පදට්ඨානන්ති නෙත්වා තෙසං ‘‘වෙදනාපච්චයා තණ්හා’’තිආදිනා පාළියමාගතනයෙන සම්බජ්ඣිතබ්බං. ‘‘තණ්හාගතානං පරිතස්සිතවිප්ඵන්දිත’’න්ති එත්ථ තණ්හා උපාදානස්ස පදට්ඨානං. ‘‘තදපි ඵස්සපච්චයා’’ති එත්ථ සස්සතාදිපඤ්ඤාපනං පරෙසං මිච්ඡාභිනිවෙසස්ස පදට්ඨානං. මිච්ඡාභිනිවෙසො සද්ධම්මස්සවනසප්පුරිසූපනිස්සයයොනිසොමනසිකාරධම්මානුධම්මපටිපත්තීහි විමුඛතාය අසද්ධම්මස්සවනාදීනඤ්ච පදට්ඨානං. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා’’තිආදීසු ඵස්සො වෙදනාය පදට්ඨානං. ඡ ඵස්සායතනානි ඵස්සස්ස, සකලස්ස ච වට්ටදුක්ඛස්ස පදට්ඨානං. ඡන්නං ඵස්සායතනානං යථාභූතං සමුදයාදිපජානනං නිබ්බිදාය පදට්ඨානං, නිබ්බිදා විරාගස්සාතිආදිනා යාව අනුපාදාපරිනිබ්බානං නෙතබ්බං. භගවතො භවනෙත්තිසමුච්ඡෙදො සබ්බඤ්ඤුතාය පදට්ඨානං, තථා අනුපාදාපරිනිබ්බානස්ස චාති. අයං සුත්තෙ ආගතධම්මානං පදට්ඨානධම්මා, තෙසඤ්ච පදට්ඨානධම්මාති යථාසම්භවං පදට්ඨානධම්මනිද්ධාරණලක්ඛණො පදට්ඨානහාරො නාම. වුත්තඤ්හි ‘‘ධම්මං දෙසෙති ජිනො, තස්ස ච ධම්මස්ස යං පදට්ඨාන’’න්තිආදි (නෙත්ති. 4.4).