3. පරිඤ්ඤාවාරවණ්ණනා
165-170. එත්ථෙවාති ඉමස්මිං සච්චයමකෙ එව. අපරිඤ්ඤෙය්‍යතාදස්සනත්ථන්ති එත්ථ අ-කාරො න පරිඤ්ඤෙය්‍යාභාවවචනො, නාපි පරිඤ්ඤෙය්‍යපටිපක්ඛවචනො, අථ ඛො තදඤ්ඤවචනොති යථාරහං සච්චෙසු ලබ්භමානානං පහාතබ්බතාදීනම්පි දස්සනෙ ආපන්නෙයෙව සමයවාරො දස්සනපරො, යෙසඤ්ච න දස්සනපරො, තෙසු කෙසුචි සච්චෙසු ලබ්භමානානම්පි කෙසඤ්චි විසෙසානං අයං වාරො න දස්සනපරොති දස්සෙන්තො ‘‘සච්ඡිකරණ…පෙ… දස්සනත්ථඤ්චා’’ති ආහ. සමුදයෙ පහානපරිඤ්ඤාව වුත්තා, න තීරණපරිඤ්ඤාති යුත්තං තාවෙතං සමුදයස්සපි තීරෙතබ්බසභාවත්තා, ‘‘දුක්ඛෙ තීරණපරිඤ්ඤාව වුත්තා, න පහානපරිඤ්ඤා’’ති ඉදං පන කස්මා වුත්තං, නනු දුක්ඛං අප්පහාතබ්බමෙවාති? සමුදයසච්චවිභඞ්ගෙ වුත්තානං කෙසඤ්චි සමුදයකොට්ඨාසානං දුක්ඛසච්චෙ සඞ්ගහණතො දුක්ඛසමුදයෙ වා අසඞ්කරතොව ගහෙත්වා භූතකථනමෙතං දට්ඨබ්බං. උභයත්ථාති දුක්ඛෙ සමුදයෙ ච වුත්තා. කස්මා? තෙසං සාධාරණාති. එවං සාධාරණාසාධාරණභෙදභින්නං යථාවුත්තං පරිඤ්ඤාකිච්චං පුබ්බභාගෙ නානක්ඛණෙ ලබ්භමානම්පි මග්ගකාලෙ එකක්ඛණෙ එව ලබ්භති එකඤාණකිච්චත්තාති දස්සෙතුං ‘‘මග්ගඤාණඤ්හී’’තිආදි වුත්තං.
පරිඤ්ඤාවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
සච්චයමකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.