5. සුද්ධිකසංසන්දනවණ්ණනා

17-27. සච්චිකට්ඨස්ස, සච්චිකට්ඨෙ වා සංසන්දනං සච්චිකට්ඨසංසන්දනන්ති සමාසද්වයං භවතීති දස්සෙන්තො ‘‘සච්චිකට්ඨස්සා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සච්චිකට්ඨස්ස පුග්ගලස්සාති සච්චිකට්ඨසභාවස්ස පරමත්ථතො විජ්ජමානසභාවස්ස පුග්ගලස්ස. රූපාදීහි සද්ධිං සංසන්දනන්ති සච්චිකට්ඨතාසාමඤ්ඤෙන රූපාදීහි සමීකරණං. සච්චිකට්ඨෙති සච්චිකට්ඨහෙතු, තත්ථ වා තං අධිට්ඨානං කත්වා. ‘‘තුල්‍යයොගෙ සමුච්චයො’’ති සමුච්චයත්ථත්තා එව ච-කාරස්ස සච්චිකට්ඨෙන උපලද්ධිසාමඤ්ඤෙන ඉධ රූපමාහටන්ති තස්ස උදාහටභාවො යුත්තොති ‘‘යථාරූප’’න්ති නිදස්සනවසෙන අත්ථො වුත්තො, අඤ්ඤථා ඉධ රූපස්ස ආහරණමෙව කිමත්ථියං. එවං සෙසධම්මෙසුපි. යා පනෙත්ථ අඤ්ඤත්තපුච්ඡා, සාපි නිදස්සනත්ථං උපබ්‍රූහෙති අඤ්ඤත්තනිබන්ධනත්තා තස්ස. ඔපම්මසංසන්දනෙ පන නිදස්සනත්ථො ගාහීයතීති ඉමස්මිං සුද්ධිකසංසන්දනෙ කෙවලං සමුච්චයවසෙනෙව අත්ථදස්සනං යුත්තන්ති අධිප්පායො. රූපාදීනි උපාදාපඤ්ඤත්තිමත්තත්තා පුග්ගලස්ස සො තෙහි අඤ්ඤො, අනඤ්ඤො චාති න වත්තබ්බොති අයං සාසනක්කමොති ආහ ‘‘රූපාදීහි…පෙ… සමයො’’ති. අනුඤ්ඤායමානෙති තස්මිං සමයෙ සුත්තෙ ච අප්පටික්ඛිපියමානෙ. අයඤ්ච අත්ථො සාසනිකස්ස පරවාදිනො වසෙන වුත්තොති වෙදිතබ්බං.

‘‘ආජානාහි නිග්ගහ’’න්ති පාඨො දිට්ඨො භවිස්සති, අඤ්ඤථා ‘‘පටිලොමපඤ්චකානි දස්සිතානි, පටිකම්මචතුක්කාදීනි සංඛිත්තානී’’ති න සක්කා වත්තුන්ති අධිප්පායො. චොදනාය විනා පරවාදිනො පටිජානාපනං නත්ථීති වුත්තං ‘‘පටිජානාපනත්ථන්ති…පෙ… චොදනත්ථ’’න්ති. චොදනාපුබ්බකඤ්හි තස්ස පටිජානාපනං. තෙන ඵලවොහාරෙන කාරණං වුත්තන්ති දස්සෙති. අබ්‍යාකතත්තාති අබ්‍යාකරණීයත්තා, භගවතා වා න බ්‍යාකතත්තා. යදි ඨපනීයත්තා පටික්ඛිපිතබ්බන්ති ඉමස්මිං පච්චනීකනයෙ ඨපනීයත්තා පඤ්හස්ස සකවාදිනා පටික්ඛිපිතබ්බං. පරෙනපීති පරවාදිනාපි ඨපනීයත්තා ලද්ධිමෙව නිස්සාය අනුලොමනයෙ පටික්ඛෙපො කතොති අයමෙත්ථ සුද්ධිකසංසන්දනාය අධිප්පායො යුත්තො අනුලොමෙපි රූපාදීහි අඤ්ඤත්තචොදනායමෙව පරවාදිනා පටික්ඛෙපස්ස කතත්තාති අධිප්පායො.

සුද්ධිකසංසන්දනවණ්ණනා නිට්ඨිතා.