1. වාදයුත්තිපරිහානිකථාවණ්ණනා

239. ඉදං සුත්තන්ති ඉදං ලක්ඛණමත්තං දට්ඨබ්බං. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති (අ. නි. 5.149-150) ඉදම්පි හි සුත්තං අනාගාමිආදීනංයෙව පරිහානිනිස්සයො, න අරහතො. සමයවිමුත්තොති අට්ඨසමාපත්තිලාභිනො සෙක්ඛස්සෙතං නාමං. යථාහ –

‘‘කතමො ච පුග්ගලො සමයවිමුත්තො? ඉධෙකච්චො පුග්ගලො කාලෙන කාලං සමයෙන සමයං අට්ඨ විමොක්ඛෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා එකච්චෙ ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති පුග්ගලො සමයවිමුත්තො’’ති (පු. ප. 1).

‘‘පරිහානිධම්මො’’ති ච පුථුජ්ජනො ච එකච්චො ච සෙක්ඛො අධිප්පෙතො, න අරහාති. තස්මාති යස්මා යථාදස්සිතානි සුත්තානි අනාගාමිආදීනං පරිහානිලද්ධියා නිස්සයො, න අරහතො, තස්මා. තං නිස්සාය තං අපෙක්ඛිත්වා යස්මා ‘‘අරහතොපී’’ති එත්ථ අරහතොපි පරිහානි, කො පන වාදො අනාගාමිආදීනන්ති අයමත්ථො ලබ්භති, තස්මා පි-සද්දසම්පිණ්ඩිතමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘අරහතොපි…පෙ… යොජෙතබ්බ’’න්ති ආහ. යස්මා වා කාමඤ්චෙත්ථ දුතියසුත්තං සෙක්ඛවසෙන ආගතං, පඨමතතියසුත්තානි පන අසෙක්ඛවසෙනපි ආගතානීති තෙසං ලද්ධි, තස්මා ‘‘අරහතොපී’’ති අට්ඨකථායං වුත්තං. තෙනාහ ‘‘ඉදං සුත්තං අරහතො’’තිආදි.

තතියස්මින්ති ‘‘සබ්බෙසඤ්ඤෙව අරහන්තානං පරිහානී’’ති එතස්මිං පඤ්හෙ. සො හි ‘‘සබ්බෙව අරහන්තො’’තිආදිනා ආගතෙසු තතියො පඤ්හො. තෙසන්ති මුදින්ද්‍රියානං. තතියස්මිම්පීති පි-සද්දො වුත්තත්ථසමුච්චයො. තෙන පඨමපඤ්හං සමුච්චිනොති ‘‘තත්ථපි තික්ඛින්ද්‍රියා අධිප්පෙතා’’ති.

සොයෙව න පරිහායතීති සොතාපන්නොයෙව සොතාපන්නභාවතො න පරිහායතීති අත්ථො. න චෙත්ථ සකදාගාමිභාවාපත්තියා සොතාපන්නභාවාපගමො පරිහානි හොති විසෙසාධිගමභාවතො. පත්තවිසෙසතො හි පරිහානීති. ඉතරෙති සකදාගාමිආදිකා. උපරිමග්ගත්ථායාති උපරිමග්ගත්තයපටිලාභත්ථාය ‘‘නියතො’’ති වුත්තමත්ථං අග්ගහෙත්වා.

වාදයුත්තිපරිහානිකථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.