19. පටිවෙධානුයොගාදිවණ්ණනා

218. පජානනං නාම න හොති නිබ්බිදාදීනං අප්පච්චයත්තා. පරිච්ඡෙදනසමත්ථතඤ්ච දස්සෙතීති සම්බන්ධො.

228. සහරූපභාවො රූපෙන සමඞ්ගිතා, විනාරූපභාවො තතො විනිස්සටතාති තදුභයං රූපස්ස අබ්භන්තරගමනං බහිනික්ඛමනඤ්ච හොති. තස්මා තං ද්වයං සහරූපභාවවිනාරූපභාවානං ලක්ඛණවචනන්ති වුත්තං.

237. ඔළාරිකොති ථූලො. ආහිතො අහං මානො එත්ථාති අත්තා, අත්තභාවො. සො එව යථාසකං කම්මුනා පටිලභිතබ්බතො පටිලාභො. පදද්වයෙනපි කාමාවචරත්තභාවො කථිතො. මනොමයො අත්තපටිලාභො රූපාවචරත්තභාවො. සො හි ඣානමනෙන නිබ්බත්තත්තා මනොමයො. අරූපො අත්තපටිලාභොති අරූපාවචරත්තභාවො. සො හි රූපෙන අමිස්සිතත්තා අරූපොති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ‘‘අත්තා’’ති පන ජීවෙ ලොකවොහාරො නිරුළ්හො, අසතිපි ජීවෙ තථානිරුළ්හං ලොකවොහාරං ගහෙත්වා සම්මාසම්බුද්ධාපි වොහරන්තීති දස්සෙන්තො ‘‘ඉති ඉමා ලොකස්ස සමඤ්ඤා, යාහි තථාගතො වොහරතී’’ති වත්වා ඉදානි යථා වොහරන්ති, තං පකාරං විභාවෙන්තො ‘‘අපරාමස’’න්තිආදිමාහ.

පච්චත්තසාමඤ්ඤලක්ඛණවසෙනාති කක්ඛළඵුසනාදිසලක්ඛණවසෙන අනිච්චතාදිසාමඤ්ඤලක්ඛණවසෙන ච. ඉමිනාති ‘‘පච්චත්තසාමඤ්ඤලක්ඛණවසෙනා’’තිආදිනා වුත්තෙන පරමත්ථතො පුග්ගලාභාවවචනෙන. ඉතො පුරිමාති තත්ථ තත්ථ සකවාදිපටික්ඛෙපාදිවිභාවනවසෙන පවත්තා ඉතො අත්ථසංවණ්ණනතො පුරිමා. ඉමිනාති වා ‘‘යථා රූපාදයො ධම්මා’’තිආදිනා අට්ඨකථායං වුත්තවචනෙන. යථා චාති එත්ථ ච-සද්දො සමුච්චයත්ථො. තෙන සමඤ්ඤානතිධාවනං සම්පිණ්ඩෙති. ඉදං වුත්තං හොති – යථා පරාමාසො ච න හොති ජනපදනිරුත්තියා අභිනිවිසිතබ්බතො, යථා ච සමඤ්ඤාතිධාවනං න හොති, එවං ඉතො පුරිමා ච අත්ථවණ්ණනා යොජෙතබ්බා. සමඤ්ඤාතිධාවනෙ හි සති සබ්බලොකවොහාරූපච්ඡෙදො සියාති.

තස්මා සච්චන්ති යස්මා තත්ථ පරමත්ථාකාරං අනාරොපෙත්වා සමඤ්ඤං නාතිධාවන්තො කෙවලං ලොකසම්මුතියාව වොහරති, තස්මා සච්චං පරෙසං අවිසංවාදනතො. තථකාරණන්ති තථො අවිතථො ධම්මසභාවො කාරණං පවත්තිහෙතු එතස්සාති තථකාරණං, පරමත්ථවචනං, අවිපරීතධම්මසභාවවිසයන්ති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘ධම්මානං තථතාය පවත්ත’’න්ති.

පටිවෙධානුයොගාදිවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

පුග්ගලකථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.