9. අපරිනිප්ඵන්නකථාවණ්ණනා

917-918. අනිච්චාදිකො භාවොති අනිච්චසඞ්ඛාරපටිච්චසමුප්පන්නතාදිකො භාවො ධම්මො පකති එතස්සාති අත්ථො. දුක්ඛඤ්ඤෙව පරිනිප්ඵන්නන්ති ‘‘දුක්ඛසච්චං සන්ධාය පුච්ඡා කතා, න දුක්ඛතාමත්ත’’න්ති අයමත්ථො විඤ්ඤායති ‘‘න කෙවලඤ්හි පඨමසච්චමෙව දුක්ඛ’’න්ති වචනෙන. තථා සති පරවාදිනා චක්ඛායතනාදීනං අඤ්ඤෙසඤ්ච තංසරික්ඛකානං ධම්මානං පරිනිප්ඵන්නතා නානුජානිතබ්බා සියා. කස්මා? තෙසම්පි හි දුක්ඛසච්චෙන සඞ්ගහො, න ඉතරසච්චෙහි. යඤ්හි සමුදයසච්චතො නිබ්බත්තං, තං නිප්පරියායතො දුක්ඛසච්චං, ඉතරං සඞ්ඛාරදුක්ඛතාය දුක්ඛන්ති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘න කෙවලඤ්හී’’තිආදිමාහ. තත්ථ න හි අනුපාදින්නානීති ඉමිනා චක්ඛායතනාදීනං සමුදයසච්චෙන සඞ්ගහාභාවමාහ. ලොකුත්තරානීති ඉමිනා නිරොධමග්ගසච්චෙහි. යදි එවමෙත්ථ යුත්ති වත්තබ්බා, කිමෙත්ථ වත්තබ්බං? සභාවො හෙස පරවාදිවාදස්ස, යදිදං පුබ්බෙනාපරමසංසන්දනං. තථා හි සො විඤ්ඤූහි පටික්ඛිත්තො. තථා චෙව තං අම්හෙහි තත්ථ තත්ථ විභාවිතං. එතන්ති ‘‘රූපං අපරිනිප්ඵන්නං, දුක්ඛඤ්ඤෙව පරිනිප්ඵන්න’’න්ති යදෙතං තයා වුත්තං, එතං නො වත රෙ වත්තබ්බෙ. කස්මා? රූපස්ස ච දුක්ඛත්තා. රූපඤ්හි අනිච්චං දුක්ඛාධිට්ඨානඤ්ච. තෙන වුත්තං ‘‘යදනිච්චං තං දුක්ඛං. සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා’’ති ච.

අපරිනිප්ඵන්නකථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

තෙවීසතිමවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

කථාවත්ථුපකරණ-අනුටීකා සමත්තා.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස