13. පුරිසකාරානුයොගවණ්ණනා

123. කම්මානන්ති කුසලාකුසලකම්මානං. තග්ගහණෙනෙව හි තංතංකිච්චකරණීයෙ කිරියානම්පි සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. නිප්ඵාදකප්පයොජකභාවෙනාති කාරකකාරාපකභාවෙන.

125. කම්මකාරකස්ස පුග්ගලස්ස යො අඤ්ඤො පුග්ගලො කාරකො. තෙනපීති කාරකකාරකෙනපි. තස්සාති කාරකකාරකස්ස. අඤ්ඤන්ති අඤ්ඤං කම්මං. එවන්ති ඉමිනා වුත්තප්පකාරෙන. තෙහි තෙහි කාරකෙහි පුග්ගලා විය අඤ්ඤානි කම්මානි කරීයන්තීති දස්සෙති. තෙනාහ ‘‘කම්මවට්ටස්ස අනුපච්ඡෙදං වදන්තී’’ති. එවං සන්තෙ පුග්ගලස්ස කාරකො, කම්මස්ස කාරකොති අයං විභාගො ඉධ අනාමට්ඨො හොති, තථා ච සති කාරකපරම්පරාය වචනං විරුජ්ඣෙය්‍යාති ආහ ‘‘පුග්ගලස්ස…පෙ… විචාරෙතබ්බමෙත’’න්ති. තස්ස කාරකන්ති පුග්ගලස්ස කාරකං. ඉදඤ්චාති න කෙවලං පුග්ගලකාරකස්ස කම්මකාරකතාපත්තියෙව දොසො, අථ ඛො ඉදං කම්මකාරකතාය කාරකපරම්පරාපජ්ජනම්පි විචාරෙතබ්බං, න යුජ්ජතීති අත්ථො. පුග්ගලානඤ්හි පටිපාටියා කාරකභාවො කාරකපරම්පරා.

170. එකො අන්තොති ‘‘ගාහො’’ති සස්සතගාහසඞ්ඛාතො අන්තොති අත්ථො.

176. සියා අඤ්ඤො, සියා අනඤ්ඤො, සියා න වත්තබ්බො ‘‘අඤ්ඤොති වා අනඤ්ඤොති වා’’ති, එවං පවත්තනිගණ්ඨවාදසදිසත්තා සො එව එකො නෙව සො හොති, න අඤ්ඤොති ලද්ධිමත්තං. තෙනාහ ‘‘ඉදං පන නත්ථෙවා’’ති. පරස්ස ඉච්ඡාවසෙනෙවාති පරවාදිනො ලද්ධිවසෙනෙව. එකං අනිච්ඡන්තස්සාති එකං ‘‘සො කරොති, සො පටිසංවෙදෙතී’’ති ගහණං සස්සතදිට්ඨිභයෙන පටික්ඛිපන්තස්ස ඉතරං උච්ඡෙදග්ගහණං ආපන්නං. තඤ්ච පටික්ඛිපන්තස්ස අඤ්ඤං මිස්සකං නිච්චානිච්චග්ගහණං, වික්ඛෙපග්ගහණඤ්ච ආපන්නං. කාරකවෙදකිච්ඡාය ඨත්වාති ස්වෙව කාරකො වෙදකො චාති ඉමස්මිං ආදායෙ ඨත්වා. තංතංඅනිච්ඡායාති තස්ස තස්ස වාදස්ස අසම්පටිච්ඡනෙන. ආපන්නවසෙනපීති ආපන්නගාහවසෙනපි අයං අනුයොගො වුත්තොති යොජනා. සබ්බෙසං ආපන්නත්තාති හෙට්ඨා වුත්තනයෙන සබ්බෙසං විකප්පානං අනුක්කමෙන ආපන්නත්තා නායමනුයොගො කතොති යොජනා. එකෙකස්සෙවාති තෙසු විසුං විසුං එකෙකස්සෙව ආපන්නත්තා. තන්තිවසෙන පන තෙ විකප්පා එකජ්ඣං දස්සෙත්වාති අධිප්පායො. එකතො යොජෙතබ්බං චතුන්නම්පි පඤ්හානං එකතො පුට්ඨත්තා.

පුරිසකාරානුයොගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

කල්‍යාණවග්ගො නිට්ඨිතො.