11. ගතිඅනුයොගවණ්ණනා

69-72. යානිස්ස සුත්තානි නිස්සාය ලද්ධි උප්පන්නා, තෙසං දස්සනතො පරතො ‘‘තෙන හි පුග්ගලො සන්ධාවතී’’තිආදිනා පාළි ආගතා, පුරතො පන ‘‘න වත්තබ්බං පුග්ගලො සන්ධාවතී’’තිආදිනා, තස්මා වුත්තං ‘‘දස්සෙන්තො…පෙ… භවිතබ්බ’’න්ති. දස්සෙත්වාති වා වත්තබ්බන්ති ‘‘යානිස්ස…පෙ… තානි දස්සෙත්වා ‘තෙන හි පුග්ගලො සන්ධාවතී’තිආදිමාහා’’ති වත්තබ්බන්ති අත්ථො. දස්සෙන්තොති වා ඉදං දස්සනකිරියාය න වත්තමානතාමත්තවචනං, අථ ඛො තස්සා ලක්ඛණත්ථවචනං, හෙතුභාවවචනං වාති න කොචි දොසො.

91. සො වත්තබ්බොති සො ජීවසරීරානං අනඤ්ඤතාපජ්ජනාකාරො වත්තබ්බො, නත්ථීති අධිප්පායො. ‘‘රූපී අත්තා’’ති ඉමිස්සා ලද්ධියා වසෙන ‘‘යෙන රූපසඞ්ඛාතෙන අත්තනො සභාවභූතෙන සරීරෙන සද්ධිං ගච්ඡතී’’ති එවං පන අත්ථෙ සති සො ආකාරො වුත්තො එව හොති, තථා ච සති ‘‘රූපං පුග්ගලොති අනනුඤ්ඤාතත්තා’’ති එවම්පි වත්තුං න සක්කා. යස්මා පන ‘‘ඉධ සරීරනික්ඛෙපා’’ති අනන්තරං වක්ඛති, තස්මා ‘‘සො වත්තබ්බො’’ති වුත්තං. නිරයූපගස්ස පුග්ගලස්ස අන්තරාභවං න ඉච්ඡතීති ඉදං පුරාතනානං අන්තරාභවවාදීනං වසෙන වුත්තං. අධුනාතනා පන ‘‘උද්ධංපාදො තු නාරකො’’ති වදන්තා තස්සපි අන්තරාභවං ඉච්ඡන්තෙව, කෙචි පන අසඤ්ඤූපගානං. අරූපූපගානං පන සබ්බෙපි න ඉච්ඡන්ති. තත්ථ යෙ ‘‘සඤ්ඤුප්පාදා ච පන තෙ දෙවා තම්හා කායා චවන්තී’’ති සුත්තස්ස අත්ථං මිච්ඡා ගහෙත්වා චුතූපපාතකාලෙසු අසඤ්ඤීනං සඤ්ඤා අත්ථීති අන්තරාභවතොව අසඤ්ඤූපපත්තිං ඉච්ඡන්ති, තදඤ්ඤෙසං වසෙන ‘‘සවෙදනො…පෙ… පටික්ඛිපතී’’ති දස්සෙන්තො ‘‘යෙ පනා’’තිආදිමාහ. කෙ පනෙවං ඉච්ඡන්ති? සබ්බත්ථිවාදීසු එකච්චෙ.

92. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙති නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ භවෙ, අචිත්තුප්පාදෙ වා සඤ්ඤා අත්ථීති ඉච්ඡන්තීති න වත්තබ්බන්ති සම්බන්ධො. යතො සො සඤ්ඤාභවෙන අසඞ්ගහිතො, භවන්තරභාවෙන ච සඞ්ගහිතො.

93. ඉන්ධනුපාදානො අග්ගි විය ඉන්ධනෙන රූපාදිඋපාදානො පුග්ගලො රූපාදිනා විනා නත්ථීති එත්ථ අයමධිප්පායවිභාවනා – යථා න විනා ඉන්ධනෙන අග්ගි පඤ්ඤාපීයති, න ච තං අඤ්ඤං ඉන්ධනතො සක්කා පටිජානිතුං, නාපි අනඤ්ඤං. යදි හි අඤ්ඤං සියා, න උණ්හං ඉන්ධනං සියා, අථ අනඤ්ඤං, නිදහිතබ්බංයෙව දාහකං සියා, එවං න විනා රූපාදීහි පුග්ගලො පඤ්ඤාපීයති, න ච තෙහි අඤ්ඤො, නාපි අනඤ්ඤො සස්සතුච්ඡෙදභාවප්පසඞ්ගතොති පරවාදිනො අධිප්පායො. තත්ථ යදි අග්ගින්ධනොපමා ලොකවොහාරෙන වුත්තා, අපළිත්තං කට්ඨාදිඉන්ධනං නිදහිතබ්බඤ්ච, පළිත්තං භාසුරුණ්හං අග්ගිදාහකඤ්ච, තඤ්ච ඔජට්ඨමකරූපං පබන්ධවසෙන පවත්තං අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං. යදි එවං පුග්ගලො රූපාදීහි අඤ්ඤො අනිච්චො ච ආපන්නො, අථ පරමත්ථතො ච, තස්මිංයෙව කට්ඨාදිසඤ්ඤිතෙ රූපසඞ්ඛාතපළිත්තෙ යං උසුමං සො අග්ගි තංසහජාතානි තීණිභූතානි ඉන්ධනං. එවම්පි සිද්ධං ලක්ඛණභෙදතො අග්ගින්ධනානං අඤ්ඤත්තන්ති අග්ගි විය ඉන්ධනතො රූපාදීහි අඤ්ඤො පුග්ගලො අනිච්චො ච ආපජ්ජතීති.

ගතිඅනුයොගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.