3. තතියකථිනසික්ඛාපදවණ්ණනා

497-499. තතියෙ පාළියං චීවරපච්චාසා නික්ඛිපිතුන්ති එත්ථ චීවරපච්චාසාය සතියා නික්ඛිපිතුන්ති එවමත්ථො ගහෙතබ්බො. භණ්ඩිකාබද්ධානි භණ්ඩිකබද්ධානීතිපි පඨන්ති, භණ්ඩිකං කත්වා බද්ධානීති අත්ථො. නිට්ඨිතචීවරස්මිං භික්ඛුනාති එත්ථ පුරිමසික්ඛාපදෙ විය සාමිවසෙනෙව කරණවචනස්ස අත්ථො වෙදිතබ්බො.

500. අනත්ථතෙ කථිනෙ චීවරමාසෙ භික්ඛුනො උප්පන්නචීවරං අනධිට්ඨිතං අවිකප්පිතං තස්මිං මාසෙ ඨපෙතුං වට්ටතීති ආහ ‘‘එකං පච්ඡිමකත්තිකමාසං ඨපෙත්වා’’ති. කෙචි පන ‘‘කාලෙපි ආදිස්ස දින්නං, එතං අකාලචීවරන්ති වචනතො අනත්ථතෙ කථිනෙ පච්ඡිමකත්තිකමාසසඞ්ඛාතෙ චීවරමාසෙ උප්පන්නචීවරස්සපි පච්චාසාචීවරෙ අසති දසාහපරිහාරොයෙව, තතො පරං ඨපෙතුං න වට්ටතී’’ති වදන්ති, තං අට්ඨකථාය න සමෙති. තථා හි අච්චෙකචීවරසික්ඛාපදට්ඨකථායං (පාරා. අට්ඨ. 2.646-649 ආදයො) ‘‘පවාරණමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමියං උප්පන්නස්ස අච්චෙකචීවරස්ස අනත්ථතෙ කථිනෙ එකාදසදිවසාධිකො මාසො, අත්ථතෙ කථිනෙ එකාදසදිවසාධිකා පඤ්ච මාසා පරිහාරො’’ති වුත්තං. තමෙව ච පරිහාරං සන්ධාය ‘‘ඡට්ඨිතො පට්ඨාය පන උප්පන්නං අනච්චෙකචීවරම්පි පච්චුද්ධරිත්වා ඨපිතචීවරම්පි එතං පරිහාරං ලභතියෙවා’’ති (පාරා. අට්ඨ. 2.646-649) වුත්තං. තස්මා චීවරමාසෙ දසාහතො පරම්පි අනධිට්ඨිතං අවිකප්පිතම්පි ඨපෙතුං වට්ටති.

යදි එවං ‘‘කාලෙපි ආදිස්ස දින්නං, එතං අකාලචීවර’’න්ති ඉදං කස්මා වුත්තන්ති චෙ? අකාලචීවරසාමඤ්ඤතො අත්ථුද්ධාරවසෙන වුත්තං පඨමානියතෙ සොතස්ස රහො විය. එකාදසමාසෙ සත්තමාසෙ ච උප්පන්නඤ්හි චීවරං වුත්ථවස්සෙහි සෙසෙහි ච සම්මුඛීභූතෙහි භාජෙතුං ලබ්භතීති අකාලචීවරං නාම ජාතං. කාලෙ පන ‘‘සඞ්ඝස්ස ඉදං අකාලචීවරං දම්මී’’ති අනුද්දිසිත්වා ‘‘සඞ්ඝස්ස දම්මී’’ති දින්නං වුත්ථවස්සෙහියෙව භාජෙතබ්බං, න අඤ්ඤෙහීති කාලචීවරන්ති වුච්චති. ආදිස්ස දින්නං පන සම්මුඛීභූතෙහි සබ්බෙහියෙව භාජෙතබ්බන්ති අකාලචීවරං, තස්මා කාලෙපි ආදිස්ස දින්නස්ස වුත්ථවස්සෙහි සෙසෙහි ච සම්පත්තෙහි භාජනීයත්තා අකාලචීවරසාමඤ්ඤතො ‘‘කාලෙපි ආදිස්ස දින්නං, එතං අකාලචීවර’’න්ති අත්ථුද්ධාරවසෙන වුත්තං. යදි එවං ‘‘එකපුග්ගලස්ස වා ඉදං තුය්හං දම්මීති දින්න’’න්ති කස්මා වුත්තං. න හි පුග්ගලස්ස ආදිස්ස දින්නං කෙනචි භාජනීයං හොතීති? නායං විරොධො ආදිස්ස වචනසාමඤ්ඤතො ලබ්භමානමත්ථං දස්සෙතුං තථා වුත්තත්තා.

එවං පන අවත්වාති ‘‘තතො චෙ උත්තරි’’න්ති ඉමස්ස ‘‘මාසපරමතො උත්තරි’’න්ති පදභාජනං අවත්වා. තාව උප්පන්නං පච්චාසාචීවරන්ති පච්චත්තවචනං ‘‘අත්තනො ගතිකං කරොතී’’ති කරණකිරියාය කත්තුභාවතො. අන්තරා උප්පන්නඤ්හි පච්චාසාචීවරං මාසපරමං මූලචීවරං ඨපෙතුං අදත්වා අත්තනො දසාහපරමතාය එව පරිච්ඡින්දතීති අත්තනො ගතිකං කරොති. තතො උද්ධං මූලචීවරන්ති එත්ථ පන මූලචීවරන්ති පච්චත්තවචනං. වීසතිමදිවසතො උද්ධඤ්හි උප්පන්නං පච්චාසාචීවරං දසාහපරමං ගන්තුං අදත්වා මූලචීවරං අත්තනා සද්ධිං කරණසම්බන්ධතාමත්තෙන සකකාලවසෙන පරිච්ඡින්දතීති අත්තනො ගතිකං කරොති. පච්චාසාචීවරෙ පන ලභිත්වා විසුං ඨපෙන්තස්ස දසාහං අනතික්කන්තෙ නත්ථි තප්පච්චයා ආපත්ති. පාළියං දසාහා කාරෙතබ්බන්ති එත්ථ දසාහාති කරණත්ථෙ නිස්සක්කවචනං, දසාහෙනාති අත්ථො. පඤ්චාහුප්පන්නෙතිආදිං රස්සං කත්වාපි පඨන්ති. එකවීසෙ උප්පන්නෙ…පෙ… නවාහා කාරෙතබ්බන්තිආදි පච්චාසාචීවරස්ස උප්පන්නදිවසං ඨපෙත්වා වුත්තං.

අඤ්ඤං පච්චාසාචීවරං…පෙ… කාරෙතබ්බන්ති ඉදං සතියා එව පච්චාසාය වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සචෙ පන ‘‘ඉතො පට්ඨාය චීවරං න ලභිස්සාමී’’ති පච්චාසා උපච්ඡින්නා, මූලචීවරම්පි දසාහං චෙ සම්පත්තං, තදහෙව අධිට්ඨාතබ්බං. පච්චාසාචීවරම්පි පරික්ඛාරචොළං අධිට්ඨාතබ්බන්ති පඨමතරං උප්පන්නං විසභාගපච්චාසාචීවරං සන්ධාය වදති. අඤ්ඤමඤ්ඤන්ති අඤ්ඤං අඤ්ඤං, අයමෙව වා පාඨො. අඞ්ගං පනෙත්ථ පඨමකථිනෙ වුත්තසදිසමෙව. කෙවලඤ්හි තත්ථ දසාහාතික්කමො, ඉධ මාසාතික්කමොති අයං විසෙසො.

තතියකථිනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.