9. දුට්ඨුල්ලාරොචනසික්ඛාපදවණ්ණනා

78. නවමෙ දුට්ඨුල්ලසද්දත්ථදස්සනත්ථන්ති දුට්ඨුල්ලසද්දස්ස අත්ථදස්සනත්ථං. අත්ථෙ හි දස්සිතෙ සද්දොපි ‘‘අයං එතෙසු අත්ථෙසු වත්තතී’’ති දස්සිතොයෙව හොති. ‘‘යං යං දුට්ඨුල්ලසද්දෙන අභිධීයති, තං සබ්බං දස්සෙතුං පාරාජිකානි වුත්තානී’’ති අයඤ්හෙත්ථ අධිප්පායො. තත්‍රායං විචාරණාති තත්‍ර පාළියං අයං විචාරණා, තත්‍ර පාළිඅට්ඨකථාසු වා අයං විචාරණා. තත්ථ භවෙය්‍යාති තත්ථ කස්සචි විමති එවං භවෙය්‍ය. අනුපසම්පන්නස්ස දුට්ඨුල්ලාරොචනෙ විය දුක්කටෙන භවිතබ්බන්ති ආහ ‘‘දුක්කටං ආපජ්ජතී’’ති. අක්කොසන්තොපි දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍යාති ඔමසවාදෙන දුක්කටං ආපජ්ජෙය්‍ය. අධිප්පායං අජානන්තෙනපි අට්ඨකථාචරියානං වචනෙයෙව ඨාතබ්බන්ති දීපනත්ථං ‘‘අට්ඨකථාචරියාව එත්ථ පමාණ’’න්ති වුත්තං. පුනපි අට්ඨකථාවචනමෙව උපපත්තිතො දළ්හං කත්වා පතිට්ඨපෙන්තො ‘‘ඉමිනාපි චෙත’’න්තිආදිමාහ.

80. ‘‘අඤ්ඤත්‍ර භික්ඛුසම්මුතියා’’ති වුත්තත්තා සම්මුති අත්ථීති ගහෙතබ්බාති ආහ ‘‘ඉධ වුත්තත්තායෙවා’’තිආදි.

82. ආදිතො පඤ්ච සික්ඛාපදානීති පාණාතිපාතාදීනි පඤ්ච සික්ඛාපදානි. ‘‘සෙසානීති විකාලභොජනාදීනි පඤ්චා’’ති වදන්ති. කෙචි පන ‘‘ආදිතො පට්ඨාය පඤ්ච සික්ඛාපදානීති සුක්කවිස්සට්ඨිආදීනි පඤ්චා’’ති වදන්ති, තං න ගහෙතබ්බං. පාණාතිපාතාදීනි හි දසෙව සික්ඛාපදානි සාමණෙරානං පඤ්ඤත්තානි. වුත්තඤ්හෙතං –

‘‘අථ ඛො සාමණෙරානං එතදහොසි ‘කති නු ඛො අම්හාකං සික්ඛාපදානි, කත්ථ ච අම්හෙහි සික්ඛිතබ්බ’න්ති? භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සාමණෙරානං දස සික්ඛාපදානි, තෙසු ච සාමණෙරෙහි සික්ඛිතුං, පාණාතිපාතා වෙරමණී අදින්නාදානා වෙරමණී’’තිආදි (මහාව. 106).

තෙසං පඤ්ඤත්තෙසුයෙව සික්ඛාපදෙසු දුට්ඨුල්ලාදුට්ඨුල්ලවිචාරණා කාතබ්බා, න ච සුක්කවිස්සට්ඨිආදීනි විසුං තෙසං පඤ්ඤත්තානි අත්ථීති. අථ භික්ඛුනො දුට්ඨුල්ලසඞ්ඛාතානි සුක්කවිස්සට්ඨිආදීනි අනුපසම්පන්නස්ස කිං නාම හොන්තීති ආහ ‘‘සුක්කවිස්සට්ඨි…පෙ… අජ්ඣාචාරො නාමාති වුත්ත’’න්ති. ඉමිනාපි චෙතං සිද්ධං ‘‘අනුපසම්පන්නස්ස සුක්කවිස්සට්ඨිආදි දුට්ඨුල්ලං නාම න හොතී’’ති. අජ්ඣාචාරො නාමාති හි වදන්තො අනුපසම්පන්නස්ස සුක්කවිස්සට්ඨිආදි කෙවලං අජ්ඣාචාරො නාම හොති, න පන දුට්ඨුල්ලො නාම අජ්ඣාචාරොති දීපෙති. ‘‘අජ්ඣාචාරො නාමාති ච අට්ඨකථායං වුත්තත්තා අකත්තබ්බරූපත්තා ච අනුපසම්පන්නස්ස සුක්කවිස්සට්ඨිආදීනි දණ්ඩකම්මවත්ථුපක්ඛං භජන්ති, තානි ච අඤ්ඤස්ස අනුපසම්පන්නස්ස අවණ්ණකාමතාය ආරොචෙන්තො භික්ඛු දුක්කටං ආපජ්ජතී’’ති වදන්ති. ඉධ පන අනුපසම්පන්නග්ගහණෙන සාමණෙරසාමණෙරීසික්ඛමානානං ගහණං වෙදිතබ්බං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. අන්තිමවත්ථුං අනජ්ඣාපන්නස්ස භික්ඛුනො සවත්ථුකො සඞ්ඝාදිසෙසො, අනුපසම්පන්නස්ස ආරොචනං, භික්ඛුසම්මුතියා අභාවොති ඉමානි පනෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි.

දුට්ඨුල්ලාරොචනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.