10. පථවීඛණනසික්ඛාපදවණ්ණනා

84-86. දසමෙ එකින්ද්‍රියන්ති ‘‘කායින්ද්‍රියං අත්ථී’’ති මඤ්ඤමානා වදන්ති. මුට්ඨිප්පමාණාති මුට්ඨිනා සඞ්ගහෙතබ්බප්පමාණා. එත්ථ කිඤ්චාපි යෙභුය්‍යපංසුං අප්පපංසුඤ්ච පථවිං වත්වා උපඩ්ඪපංසුකා පථවී න වුත්තා, තථාපි පණ්ණත්තිවජ්ජසික්ඛාපදෙසු සාවසෙසපඤ්ඤත්තියාපි සම්භවතො උපඩ්ඪපංසුකායපි පථවියා පාචිත්තියමෙවාති ගහෙතබ්බං. කෙචි පන ‘‘සබ්බච්ඡන්නාදීසු උපඩ්ඪෙ දුක්කටස්ස වුත්තත්තා ඉධාපි දුක්කටං යුත්ත’’න්ති වදන්ති, තං න යුත්තං පාචිත්තියවත්ථුකඤ්ච අනාපත්තිවත්ථුකඤ්ච දුවිධං පථවිං ඨපෙත්වා අඤ්ඤිස්සා දුක්කටවත්ථුකාය තතියාය පථවියා අභාවතො. ද්වෙයෙව හි පථවියො වුත්තා ‘‘ජාතා ච පථවී අජාතා ච පථවී’’ති. තස්මා ද්වීසු අඤ්ඤතරාය පථවියා භවිතබ්බං, විනයවිනිච්ඡයෙ ච සම්පත්තෙ ගරුකෙයෙව ඨාතබ්බත්තා න සක්කා එත්ථ අනාපත්තියා භවිතුං. සබ්බච්ඡන්නාදීසු පන උපඩ්ඪෙ දුක්කටං යුත්තං තත්ථ තාදිසස්ස දුක්කටවත්ථුනො සබ්භාවා.

‘‘පොක්ඛරණිං ඛණා’’ති වදති, වට්ටතීති ‘‘ඉමස්මිං ඔකාසෙ’’ති අනියමෙත්වා වුත්තත්තා වට්ටති. ‘‘ඉමං වල්ලිං ඛණා’’ති වුත්තෙපි පථවීඛණනං සන්ධාය පවත්තවොහාරත්තා ඉමිනාව සික්ඛාපදෙන ආපත්ති, න භූතගාමපාතබ්‍යතාය. කුටෙහීති ඝටෙහි. තනුකකද්දමොති උදකමිස්සකකද්දමො. සො ච උදකගතිකත්තා වට්ටති. ඔමකචාතුමාසන්ති ඌනචාතුමාසං. ඔවට්ඨන්ති දෙවෙන ඔවට්ඨං. අකතපබ්භාරෙති අවළඤ්ජනට්ඨානදස්සනත්ථං වුත්තං. තාදිසෙ හි වම්මිකස්ස සබ්භාවොති. මූසිකුක්කුරං නාම මූසිකාහි ඛණිත්වා බහි කතපංසුරාසි. එසෙව නයොති ඔමකචාතුමාසඔවට්ඨොයෙව වට්ටතීති අත්ථො.

එකදිවසම්පි න වට්ටතීති ඔවට්ඨඑකදිවසාතික්කන්තොපි විකොපෙතුං න වට්ටති. ‘‘හෙට්ඨාභූමිසම්බන්ධෙපි ච ගොකණ්ටකෙ භූමිතො ඡින්දිත්වා උද්ධං ඨිතත්තා අච්චුග්ගතමත්ථකතො ඡින්දිත්වා ගහෙතුං වට්ටතී’’ති වදන්ති. සකට්ඨානෙ අතිට්ඨමානං කත්වා පාදෙහි මද්දිත්වා ඡින්දිත්වා ආලොළිතකද්දමම්පි ගහෙතුං වට්ටති. තතොති තතො පුරාණසෙනාසනතො. ඉට්ඨකං ගණ්හාමීතිආදි සුද්ධචිත්තං සන්ධාය වුත්තං. උදකෙනාති උජුකං ආකාසතොයෙව පතනකඋදකෙන. ‘‘සචෙ පන අඤ්ඤත්ථ පහරිත්වා පතිතෙන උදකෙන තෙමිතං හොති, වට්ටතී’’ති වදන්ති. උච්චාලෙත්වාති උක්ඛිපිත්වා. තෙන අපදෙසෙනාති තෙන ලෙසෙන.

87-88. අවිසයත්තා අනාපත්තීති එත්ථ සචෙපි නිබ්බාපෙතුං සක්කා හොති, පඨමං සුද්ධචිත්තෙන දින්නත්තා ‘‘දහතූ’’ති සල්ලක්ඛෙත්වාපි තිට්ඨති, අනාපත්ති. ඔවට්ඨං ඡන්නන්ති පඨමං ඔවට්ඨං පච්ඡා ඡන්නං. සෙසං උත්තානමෙව. ජාතපථවී, පථවීසඤ්ඤිතා, ඛණනඛණාපනානං අඤ්ඤතරන්ති ඉමානි පනෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි.

පථවීඛණනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නිට්ඨිතො මුසාවාදවග්ගො පඨමො.