අඤ්ජනකථා

අඤ්ජනකථායං ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අඤ්ජනං කාළඤ්ජනං රසඤ්ජනං සොතඤ්ජනං ගෙරුකං කපල්ල’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො භික්ඛූනං චක්ඛුරොගෙ සති අඤ්ජනාදීනි වට්ටන්ති. තත්ථ ‘‘අඤ්ජනන්ති සබ්බසඞ්ගාහිකවචනමෙතං. කාළඤ්ජනන්ති එකා අඤ්ජනජාති. රසඤ්ජනන්ති නානාසම්භාරෙහි කතං. සොතඤ්ජනන්ති නදීසොතාදීසු උප්පජ්ජනකඅඤ්ජනං. ගෙරුකො නාම සුවණ්ණගෙරුකො. කපල්ලන්ති දීපසිඛතො ගහිතමසී’’ති අට්ඨකථායං (මහාව. අට්ඨ. 264) වුත්තං. සාරත්ථදීපනියං (සාරත්ථ. ටී. මහාවග්ග 3.265) ‘‘සුවණ්ණගෙරුකොති සුවණ්ණතුත්ථාදී’’ති වුත්තං. විමතිවිනොදනියම්පි (වි. වි. ටී. මහාවග්ග 2.264-265) තථෙව වුත්තං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, චන්දනං තගරං කාළානුසාරියං තාලීසං භද්දමුත්තක’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අඤ්ජනූපපිසනෙහි අත්ථෙ සති ඉමානි චන්දනාදීනි වට්ටන්ති. තත්ථ ‘‘චන්දනන්ති ලොහිතචන්දනාදිකං යං කිඤ්චි චන්දනං. තගරාදීනි පාකටානි. අඤ්ඤානිපි නීලුප්පලාදීනි වට්ටන්තියෙව. අඤ්ජනූපපිසනෙහීති අඤ්ජනෙහි සද්ධිං එකතො පිසිතබ්බෙහි. න හි කිඤ්චි අඤ්ජනූපපිසනං න වට්ටතී’’ති අට්ඨකථායං (මහාව. අට්ඨ. 264) ටීකායං (සාරත්ථ. ටී. මහාවග්ග 3.265) පන ‘‘අඤ්ජනූපපිසනන්ති අඤ්ජනත්ථාය උපපිසිතබ්බං යං කිඤ්චි චුණ්ණජාතී’’ති වුත්තං. විමතිවිනොදනියං (වි. වි. ටී. මහාවග්ග 2.264-265) පන ‘‘පාළියං අඤ්ජනූපපිසනන්ති අඤ්ජනෙ උපනෙතුං පිසිතබ්බභෙසජ්ජ’’න්ති වුත්තං.

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අඤ්ජනි’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අඤ්ජනඨපනට්ඨානං වට්ටති. ‘‘න, භික්ඛවෙ, උච්චාවචා අඤ්ජනී ධාරෙතබ්බා, යො ධාරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අට්ඨිමයං දන්තමයං විසාණමයං නළමයං වෙළුමයං කට්ඨමයං ජතුමයං ලොහමයං සඞ්ඛනාභිමය’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො එතානි කප්පියානි. තත්ථ අට්ඨිමයන්ති මනුස්සට්ඨිං ඨපෙත්වා අවසෙසඅට්ඨිමයං. දන්තමයන්ති හත්ථිදන්තාදිසබ්බදන්තමයං. විසාණමයෙපි අකප්පියං නාම නත්ථි. නළමයාදයො එකන්තකප්පියායෙව.

‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අපිධාන’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අඤ්ජනීඅපිධානම්පි වට්ටති. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සුත්තකෙන බන්ධිත්වා අඤ්ජනියා බන්ධිතු’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අපිධානං සුත්තකෙන බන්ධිත්වා අඤ්ජනියා බන්ධිතබ්බං. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සුත්තකෙන සිබ්බෙතු’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අපතනත්ථාය අඤ්ජනීසුත්තකෙන සිබ්බෙතුං වට්ටති. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අඤ්ජනිසලාක’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අඤ්ජනිසලාකම්පි වට්ටති. ‘‘න, භික්ඛවෙ, උච්චාවචා අඤ්ජනිසලාකා ධාරෙතබ්බා, යො ධාරෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අට්ඨිමයං…පෙ… සඞ්ඛනාභිමය’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො එතායෙව අඤ්ජනිසලාකා වට්ටන්ති. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, සලාකට්ඨානිය’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අඤ්ජනිසලාකට්ඨානියම්පි වට්ටති. තත්ථ සලාකට්ඨානියන්ති යත්ථ සලාකං ඔදහන්ති, තං සුසිරදණ්ඩකං වා ථවිකං වා අනුජානාමීති අත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අඤ්ජනිත්ථවික’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො ථවිකම්පි වට්ටති. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අංසබද්ධකං බන්ධනසුත්තක’’න්ති (මහාව. 265) වචනතො අඤ්ජනිත්ථවිකාය අංසෙ ලග්ගනත්ථාය අංසබද්ධකම්පි බන්ධනසුත්තකම්පි වට්ටති.