සොළසමහාවාරවණ්ණනා

පඤ්ඤත්තිවාරවණ්ණනා

1-2. සීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තිවිමුත්තිඤාණදස්සනසඞ්ඛාතස්ස ධම්මක්ඛන්ධසරීරස්ස සාසනෙති අත්ථො. පරිවාරොති සඞ්ගහං යො සමාරුළ්හො, තස්ස පරිවාරස්ස. විනයභූතා පඤ්ඤත්ති විනයපඤ්ඤත්ති. ‘‘පඤ්ඤත්තිකාලං ජානතා’’ති දුකනයවසෙන වත්වා පුන සුත්තන්තනයෙන වත්තුං ‘‘අපිච පුබ්බෙනිවාසාදීහී’’ති වුත්තං. තත්ථ පස්සනං නාම දස්සනත්තා දිබ්බචක්ඛුනා යොජිතං පටිවෙධඤාණදස්සනං. දෙසනාපඤ්ඤාය පස්සතාති ආසයානුසයාදිකෙ. පුච්ඡායාති සත්තමී. පුනපි එත්ථාති පුච්ඡාවිස්සජ්ජනෙ. මිච්ඡාදිට්ඨීති නත්ථිකදිට්ඨි අන්තග්ගාහිකදිට්ඨි. ‘‘ආජීවහෙතු පඤ්ඤත්තානී’’ති වචනතො ඉමානි ඡ සික්ඛාපදානි ඨපෙත්වා සෙසා ආචාරවිපත්ති නාමාති වෙදිතබ්බං. කායෙන පන ආපත්තිං ආපජ්ජතීති එත්ථ ‘‘පුබ්බභාගෙ සෙවනචිත්තමඞ්ගං කත්වා කායද්වාරසඞ්ඛාතං විඤ්ඤත්තිං ජනයිත්වා පවත්තචිත්තුප්පාදසඞ්ඛාතං ආපත්තිං ආපජ්ජති, කිඤ්චාපි චිත්තෙන සමුට්ඨාපිතා විඤ්ඤත්ති, තථාපි චිත්තෙන අධිප්පෙතස්ස අත්ථස්ස විඤ්ඤත්තියා සාධිතත්තා ‘කායද්වාරෙන ආපජ්ජතී’ති වුත්ත’’න්ති ඉමමත්ථං සන්ධාය වුත්තං, න භණ්ඩනාදිත්තයවූපසමං. ආපාණකොටිකන්ති ජීවිතපරියන්තං කත්වා. පොරාණකෙහි මහාථෙරෙහීති සීහළදීපෙ මහාථෙරෙහි පොත්ථකං ආරොපිතකාලෙ ඨපිතාති අත්ථො. ‘‘චතුත්ථසඞ්ගීතිසදිසා පොත්ථකාරුළ්හසඞ්ගීති අහොසී’’ති වුත්තං.

මහාවිභඞ්ගෙ පඤ්ඤත්තිවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

කතාපත්තිවාරාදිවණ්ණනා

166. කතාපත්තිවාරෙ ‘‘සඞ්ඝිකං මඤ්චං වා’’තිආදි අජ්ඣොකාසත්තා විහාරබ්භන්තරෙපි ආපජ්ජනතො ලෙඩ්ඩුපාතාතික්කමවසෙන වුත්තං. දුතියෙ සෙය්‍යං සන්ථරිත්වාති අබ්භන්තරෙ සන්ථරිතභාවතො විහාරතො බහිගමනෙපි තංදිවසානාගමෙ ආපජ්ජනතො ‘‘පරික්ඛෙපං අතික්කාමෙතී’’ති වුත්තං.

171. සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙන්තො චතස්සො ආපත්තියොති එත්ථ කිඤ්චාපි තස්මිං සික්ඛාපදෙ තිරච්ඡානගතපාණොව අධිප්පෙතො, අථ ඛො පාණොති වොහාරසාමඤ්ඤතො අත්ථුද්ධාරවසෙන ‘‘චතස්සො’’ති වුත්තං. එස නයො අඤ්ඤෙසුපි එවරූපෙසු ඨානෙසු.

173. විකාලෙ ගාමප්පවෙසනෙ ‘‘පඨමං පාදං පරික්ඛෙපං අතික්කාමෙති, ආපත්ති දුක්කටස්සා’ති වුත්තත්තා උපචාරෙ නාපජ්ජති, පරික්ඛෙපං අතික්කමිත්වාව ආපජ්ජතීති සිද්ධමෙවා’’ති වදන්ති.

193. පච්චයවාරෙ පුරිමවාරතො විසෙසො අත්ථියෙව, ‘‘මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවන්තො කති ආපත්තියො ආපජ්ජතී’’ති වුත්තෙ ජතුමට්ඨකස්සොකාසො න ජාතො, ඉධ පන ‘‘මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවනපච්චයා’’ති වුත්තෙ පුග්ගලනිද්දෙසාභාවා ජතුමට්ඨකඤ්ච පවිට්ඨං, එවං විසෙසො අත්ථි. තථා එවරූපෙසු ඨානෙසු.

මහාවිභඞ්ගෙ ච භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ සොළසමහාවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.