7. සඞ්ඝභෙදකක්ඛන්ධකවණ්ණනා

ඡසක්‍යපබ්බජ්ජාකථාවණ්ණනා

330. ‘‘අනුපියං නාමා’’ති එකවචනෙන දිස්සති, සත්තමියං පන ‘‘අනුපියාය’’න්ති. ‘‘කාළුදායිප්පභුතයො දස දූතා’’ති පාඨො. ‘‘න හෙට්ඨාපාසාදා න හෙට්ඨාපාසාදං වා’’ති ලිඛිතං.

332. පුබ්බෙ පුබ්බකාලෙ. ‘‘රඤ්ඤො සතො’’ති ච ‘‘රඤ්ඤොවසතො’’ති ච පාඨො.

333. න ලාභතණ්හා ඉධ කාමතණ්හා, ඣානස්ස නෙසා පරිහානි හෙතු. බුද්ධත්තසීලං පන පත්ථයන්තො ඣානාපි නට්ඨොති. නනු පත්තභාවනා. මනොමයන්ති ඣානමනොමයං.

334. සත්ථාරොති ගණසත්ථාරො.

339. පොත්ථනිකන්ති ඡුරිකං.

340. මනුස්සෙති පුරිසෙ.

341. එකරත්තාධිකාරෙන රක්ඛං පච්චාසීසන්තා ඊදිසාති දස්සනත්ථං ‘‘පඤ්චිමෙ’’තිආදි වුත්තං. ‘‘පුබ්බෙ රක්ඛස්සෙත’’න්ති වුත්තත්තා මය්හං පන රක්ඛණෙ කිච්චං නත්ථීති දස්සනත්ථං වුත්තං. පරූපක්කමෙන තථාගතං ජීවිතා වොරොපෙය්‍යාති ඉදං ආණත්තියා ආගතත්තා එවං වුත්තං.

342. මා ආසදොති මා වධකචිත්තෙන උපගච්ඡ. ඉතොති ඉමම්හා ජීවිතම්හා. ‘‘යතොති යස්මා, යතොති වා ගතස්සා’’ති ලිඛිතං. ‘‘පටිකුටිතොති අපසක්කිත්වා සඞ්කුචිතො හුත්වා වා පටිසක්කතී’’ති ලිඛිතං.

343. තිකභොජනන්ති තීහි භුඤ්ජිතබ්බභොජනං. ‘‘තිකභොජනීය’’න්තිපි පාඨො. පරිකප්පතො හි තිණ්ණං භුඤ්ජිතුං අනුජානාමි, තතො උද්ධං ගණභොජනමෙව හොති, තස්සාපි ඉදමෙව වුත්තං. ඉධ අපුබ්බං නත්ථි. ‘‘අකතවිඤ්ඤත්තිලද්ධං තිණ්ණං භුඤ්ජන්තානං කිඤ්චාපි තං ගණභොජනං නාම න හොති, විඤ්ඤත්තිවසෙන පන න වට්ටතී’’ති ලිඛිතං. තයො අත්ථවසෙ පටිච්චාති එත්ථාපි ‘‘මා පාපිච්ඡාපක්ඛං නිස්සාය සඞ්ඝං භින්දෙය්‍යු’’න්ති පෙසලානං භික්ඛූනං ඵාසුවිහාරායාති යොජෙතබ්බං. කුලානුද්දයතාය චාති කුලානං පසාදරක්ඛණත්ථං. වජ්ජන්ති වජ්ජමෙව. ‘‘වජ්ජමිමං ඵුසෙය්‍යා’’ති ලිඛිතං. ‘‘වජ්ජනීයං පුග්ගලං ඵුසෙය්‍යා’’ති වුත්තං. ‘‘ඉමස්ස මනො න ඵුසෙය්‍යා’’ති වත්තබ්බම්පි සියා. චක්කභෙදන්ති සාසනභෙදං. ආයුකප්පන්ති එත්ථ කිඤ්චාපි අවීචිම්හි ආයුපරිමාණං නත්ථි, යෙන පන කම්මෙන යත්තකං අනුභවිතබ්බං, තස්ස ආයුකප්පන්ති වෙදිතබ්බං.

345. ‘‘අඤ්ඤතරං ආසනං ගහෙත්වා නිසීදී’’ති වචනතො විසභාගට්ඨානං ගතස්ස පෙසලස්සපි භික්ඛුනො තෙසං ආසනෙ නිසීදිතුං වට්ටතීති සිද්ධං. ආගිලායතීති රුජ්ජති. ආදෙසනාපාටිහාරියානුසාසනියාති තස්ස තස්ස චිත්තාචාරං ආදිස්ස ආදිස්ස දෙසනා, ආදෙසනාපාටිහාරියානුසාසනී. ඉද්ධි එව පාටිහාරියං ඉද්ධිපාටිහාරියං, ඉද්ධිපාටිහාරියසංයුත්තාය අනුසාසනියා ඔවදතීති අත්ථො. නනු තං ආවුසොති එත්ථ තං වචනං නනු මයා වුත්තොසීති අත්ථො.

346-9. සුවික්ඛාලිතන්ති සුධොතං. සංඛාදිත්වාති සුට්ඨු ඛාදිත්වා. ‘‘මහිං විකුබ්බතොති මහාවිසාලො’’ති ලිඛිතං. තස්ස භිසං ඝසමානස්ස. තත්ථ නදීසු ජග්ගතොති පාලෙන්තස්ස. ‘‘කිං? හත්ථියූථං ගන්තු’’න්ති වදන්ති. ‘‘අසංපාතො’ති පාඨො, අපත්තො හුත්වාති අත්ථො’’ති ලිඛිතං. ‘‘අපායබහුත්තා පුන දස්සිතො’’ති වුත්තං. ‘‘එවංසතෙති එවං අස්ස තෙ ආසවා’’ති ලිඛිතං.

350. ‘‘වොසානං පරිනිට්ඨානං වා’’ති ච ලිඛිතං. ජාතූති දළ්හත්ථෙ නිපාතො. මා උදපජ්ජථාති මා උප්පජ්ජෙය්‍ය. ‘‘සො පමාදමනුයුඤ්ජන්තො’’ති පාඨො. අනාදරං කුසලෙසු. උදධි මහාති කිත්තකො මහා? භෙස්මා යාව භයානකො, තාව මහාති වුත්තං හොති.

351. න ඛො, උපාලි, භික්ඛුනී සඞ්ඝං භින්දතීති එත්ථ භික්ඛු සඞ්ඝං න භින්දති, භික්ඛුනී සඞ්ඝං භින්දතීති කෙචි, නෙතං ගහෙතබ්බං. කෙවලං ‘‘සඞ්ඝො’’ති වුත්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝොව අධිප්පෙතො. ‘‘සඞ්ඝස්ස දෙති, උභතොසඞ්ඝස්ස දෙති චා’’ති (මහාව. 379) මාතිකාවචනම්පි සාධෙති. තස්මිං අධම්මදිට්ඨිභෙදෙ ධම්මදිට්ඨි සියා. ‘‘සීලසතිභෙදෙසුපි සමානො ධම්මං කාතුන්ති සඞ්ඝභෙදෙ වෙමතිකොපි තාදිසො වා’’ති ලිඛිතං. විනිධායාති අත්තනො වඤ්චනාධිප්පායතං ඡාදෙත්වා.

සඞ්ඝභෙදකක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.