2. ඔමසවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා

13. ‘‘පුන අරෙ පත්තෙති පුන තං ඨානං පරිවට්ටෙත්වා ආගතෙ අඤ්ඤස්මිං අරෙ’’ති ලිඛිතං. පතිට්ඨිතාරප්පදෙසන්ති භූමිං. පුන අරෙති පුන තස්මිංයෙව අරෙ භූමිං පත්තෙති අත්ථොති කෙචි, තං න සුන්දරං විය. ජාපිතොති පරාජිතො, ‘‘පරාජිතො’’ති වා පාඨො. පාපෙසීති අභිභවසි. මනාපං භාසමානස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ගරුං භාරං. උදබ්බහීති ආකඩ්ඪීති අත්ථො, අනාදරත්ථෙ වා සාමිවචනං. ධනඤ්ච නං අලාභෙසීති යථා සො ධනං අලභි, තථා අකාසීති අධිප්පායො.

15. පුබ්බෙති නිදානෙ. අවකණ්ණකන්ති ඡින්නකණ්ණකනාමං. ජවකණ්ණකන්ති වඞ්කකණ්ණකනාමං. ධනිට්ඨකං ධනවඩ්ඪකනාමං, සිරිවඩ්ඪකනාමං කුලවඩ්ඪකස්සෙව නාමං. තච්ඡකකම්මන්ති ඛණනකම්මකාරා කොට්ඨකා, පාසාණකම්මකාරාති කෙචි. ‘‘මුද්දාති පබ්බගණනා. ගණනාති මහාගණනා’’ති පොරාණගණ්ඨිපදෙ වුත්තං. ‘‘මධුමෙහං ඔමෙහ’’න්ති ලිඛිතං. ථූලකායස්ස මංසූපචයොති එකෙ. යභ මෙථුනෙ. වීතරාගතාදීහි අක්කොසන්තොපි කිලෙසෙහෙව කිර අක්කොසති නාම, තථා ‘‘සොතාපන්නො’’ති අක්කොසන්තො ආපත්තියා අක්කොසති නාමාති එකෙ. ලිඞ්ගායත්තත්තා අච්චොදාතාදිපි ලිඞ්ගමෙව ජාතං.

16. සබ්බත්ථ වදෙතීති උද්දෙසො. භණතීති විත්ථාරො. වදෙතීති වා ඉමිනා පරවිඤ්ඤාපනං දීපෙති.

26. අඤ්ඤාපදෙසවාරෙසු පන ‘‘එවං වදෙතී’’ති වුත්තං. කස්මා? පුබ්බෙ දස්සිතඋද්දෙසක්කමනිදස්සනත්ථං. පුබ්බෙපි ‘‘හීනෙන හීනං, හීනෙන උක්කට්ඨං, උක්කට්ඨෙන හීනං, උක්කට්ඨෙන උක්කට්ඨ’’න්ති ජාත්‍යාදීසු එකෙකස්මිං චතුධා චතුධා දස්සිතඋද්දෙසක්කමස්ස නිදස්සනං ‘‘එව’’න්ති ඉමිනා කරොති. ‘‘හීනෙන හීනං වදෙතී’’ති වුත්තට්ඨානෙයෙව හි ‘‘එවං වදෙතී’’ති වුත්තෙ සො ආකාරො නිදස්සිතො හොතීති අධිප්පායො. අඤ්ඤථා අඤ්ඤාපදෙසෙන සො ආකාරො න සම්භවතීති ආපජ්ජති. න සම්භවති එවාති චෙ? න, විසෙසකාරණාභාවා, තත්ථ අනාපත්තිප්පසඞ්ගතො, අනියමනිද්දෙසෙන අනියමත්ථසම්භවතො ච. ‘‘සන්ති ඉධෙකච්චෙ චණ්ඩාලා’’තිආදිනා හි අනියමනිද්දෙසෙන චණ්ඩාලං වා අචණ්ඩාලං වා සන්ධාය භණන්තස්ස ආපත්තීති අනියමත්ථො සම්භවතීති අධිප්පායො. යදි එවං එත්තකමෙව වත්තබ්බං තාවතා පුබ්බෙ දස්සිතඋද්දෙසක්කමනිදස්සනසිද්ධිතොති? න, ‘‘වදෙතී’’ති ඉමිනා අයොජිතෙ ‘‘එව’’න්ති පදෙ ඉමං නාම ආකාරං දස්සෙතීති අනවබොධතො. අඤ්ඤාපදෙසනයෙපි පරවිඤ්ඤාපනෙයෙව දුක්කටපාචිත්තියං වියාති නියමනපයොජනං වා ‘‘වදෙතී’’ති පදන්ති වෙදිතබ්බං. අථ වා අත්තනො සමීපෙ ඨත්වා අඤ්ඤං භික්ඛුං ආණාපෙන්තො හීනෙන හීනං වදෙති භණති, ආපත්ති පාචිත්තියස්ස. සචෙ සයං හීනො හීනෙන හීනං චණ්ඩාලං…පෙ… පුක්කුසං ‘‘පුක්කුසො’’ති භණති ආපත්ති වාචාය වාචාය පාචිත්තියස්ස, එස නයො අඤ්ඤාපදෙසවාරෙසුපීති යොජනා වෙදිතබ්බා. අයමත්ථො දුට්ඨදොසෙසු පරියෙසිතබ්බො. අඤ්ඤථා ‘‘වදෙති භණතී’’ති එතෙසං අඤ්ඤතරං උභයත්ථ අනඤ්ඤාපදෙසවාරඅඤ්ඤාපදෙසවාරෙසු, විසෙසෙන වා අඤ්ඤාපදෙසවාරෙසු නිරත්ථකං ආපජ්ජති විනායෙව තෙන වචනසිලිට්ඨතාසම්භවතො. අත්තතො පාළියං අවුත්තත්තා පනෙත්ථ ‘‘සාණත්තික’’න්ති වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. තත්‍රායං පදසන්ධි වදෙතීති වද ඉතීති. අසම්මුඛා වදන්තස්ස දුක්කටං ‘‘සම්මුඛා පන සත්තහිපි ආපත්තික්ඛන්ධෙහි වදන්තස්ස දුක්කට’’න්ති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තත්තා. දවකම්‍යතා නාම කෙළි, තං දස්සෙතුං ‘‘හසාධිප්පායතා’’ති වුත්තං. ‘‘අසම්මුඛාපි දවකම්‍යතාය වදන්තස්ස දුබ්භාසිතමෙවා’’ති ආචරියා වදන්ති. පාපගරහිතාය කුජ්ඣිත්වාපි වදන්තස්ස දුක්කටං, අසම්මුඛා අනාපත්තීති.

ඔමසවාදසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.