3. පත්තවග්ගො

1. පත්තසික්ඛාපදවණ්ණනා

598. බහූ පත්තෙ සන්නිචයන්ති එත්ථ සන්නිචයන්ති භාවනපුංසකං, බහූ පත්තෙ වා ගහෙත්වා සන්නිචයං කරිස්සන්තීති අත්ථො. ‘‘අඩ්ඪතෙරසපලමාසානං ගාහිකා’’ති ලිඛිතං. එත්ථ –

‘‘කුඩුවො චතුපලෙය්‍යො, කුඩුවානං චතුග්ගුණං;

පත්ථං චතුග්ගුණො මාසා-ති කමාහු චතුග්ගුණ’’න්ති. –

ආදිං ලොකවොහාරං දස්සෙත්වාව කෙචි පපඤ්චෙන්ති.

602. ඛාදනන්ති ඛාදනීයං සූපාදි. ‘‘බ්‍යඤ්ජනස්ස මත්තා නාම ඔදනතො චතුත්ථො භාගො’’ති (ම. නි. අට්ඨ. 2.387) බ්‍රහ්මායුසුත්තට්ඨකථායං වුත්තත්තා ආලොපස්ස චතුත්ථභාගං බ්‍යඤ්ජනං අනුරූපන්ති ගහෙතබ්බං. ‘‘භික්ඛුනියා පත්තසන්නිචයස්ස වාරිතත්තා තදනුලොමතො භික්ඛූනම්පි දුතියො වාරිතො’’ති වුත්තං, තං න යුත්තං, පාළියඤ්හි ‘‘සන්නිචයං කරෙය්‍යාති අනධිට්ඨිතො අවිකප්පිතො’’ති (පාචි. 735) වුත්තං. සො හි කථිනක්ඛන්ධකෙ (මහාව. 306 ආදයො) නිචයසන්නිධි විය එකොපි පුනදිවසෙ ‘‘සන්නිචයො’’ති වුච්චති. අනන්තරසික්ඛාපදෙ පන ‘‘දුතියො වාරිතොති අධිට්ඨානං නියතං, තස්මා ද්වෙ පත්තෙ අධිට්ඨාතුං න ලභති. සචෙ එකතො අධිට්ඨාති, ද්වෙපි න අධිට්ඨිතා හොන්ති. විසුං විසුං අධිට්ඨාති, දුතියො අනධිට්ඨිතො’’ති වදන්ති. විකප්පෙතුං පන බහූපි ලභති. ඉදානි වත්තබ්බං සන්ධාය ‘‘නාමමත්තෙ විසෙසො’’ති වුත්තං. තත්ථ නාමන්ති මජ්ඣිමො මජ්ඣිමොමකො මජ්ඣිමුක්කට්ඨොතිආදි.

608. ‘‘පාකස්ස හි ඌනත්තා පත්තසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡතී’’ති වචනතො අධිට්ඨිතපත්තොපි ඛරපාකෙන සෙතත්තා අධිට්ඨානං විජහතීති චෙ? න, අධිට්ඨානවිජහනෙසු නවසු අනාගතත්තා, තස්මා පඨමපාකානං එව ඌනත්තා පත්තසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති, තස්මිං සති අඤ්ඤං විඤ්ඤාපෙතුං න වට්ටති. ‘‘ඌනපඤ්චබන්ධනෙනා’’ති හි වුත්තං. ඡිද්දෙ, රාජියා වා හි සති තෙහි අධිට්ඨානං විජහතීති විජහිතෙ නායං පටිසෙධො, තස්මා පච්චුද්ධරිත්වා, විකප්පෙත්වාපි අඤ්ඤං විඤ්ඤාපෙතුං න ලභති.

එවං පත්තකාරකො මූලං ලභිත්වාති එත්ථ පචිත්වා ඨපිතදිවසතො පට්ඨාය. දාතුකාමො හුත්වාති එත්ථ දින්නදිවසතො, සුතදිවසතො වා පට්ඨාය දසාහං වෙදිතබ්බං. ලිඞ්ගපරිවත්තෙන පන දසාහාතික්කමෙ පත්තසාමිකස්ස භික්ඛුස්ස, භික්ඛුනියා පන රත්තාතික්කමෙ නිස්සග්ගියං.

පත්තසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. ඌනපඤ්චබන්ධනසික්ඛාපදවණ්ණනා

612-3. බහූ පත්තෙ විඤ්ඤාපෙන්තීති එකමෙකං විඤ්ඤාපෙන්තා බහූ භික්ඛූ බහූ පත්තෙ විඤ්ඤාපෙන්ති, බහූ වා භික්ඛූ පත්තෙ විඤ්ඤාපෙන්තීති අත්ථො. ‘‘න, භික්ඛවෙ, පත්තො විඤ්ඤාපෙතබ්බො, යො විඤ්ඤාපෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති ඉදං සික්ඛාපදං ඌනපඤ්චබන්ධනෙන සමූහතං හොති න හොතීති? න හොති තමෙව ගහෙත්වා ‘‘විඤ්ඤාපෙති, පයොගෙ දුක්කට’’න්ති වුත්තත්තාති එකෙ. පටිලාභම්පි පරියාදියිත්වා තං දුක්කටං වුත්තං, තස්මා තං ‘‘පටිලාභෙන නිස්සග්ගියො හොතී’’ති ඉමිනා සමූහතං හොති. අඤ්ඤථා සදුක්කටං නිස්සග්ගියං ආපජ්ජති අනාපත්තිවාරවිරොධො ච. යා කාචි පන අකතවිඤ්ඤත්ති අනනුඤ්ඤාතකාලෙ දුක්කටමෙව. භින්නෙනාති ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ, භෙදෙනාති වා අත්ථො, හෙත්වත්ථෙ කරණවචනං.

ඌනපඤ්චබන්ධනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. භෙසජ්ජසික්ඛාපදවණ්ණනා

620. ‘‘සා අහොසි සුවණ්ණමාලා’’ති වචනතො ඨපෙත්වා සහධම්මිකෙ අඤ්ඤෙසං යථාසුඛං රූපියං දාතුං වට්ටති උග්ගණ්හාපෙතුං, සබ්‍යොහාරාපෙභුඤ්චාති ආචරියො, වීමංසිතබ්බං ඉද්ධිමස්ස ඉද්ධිවිසයත්තා.

622. ‘‘යෙසං මංසං කප්පතී’’ති වචනෙන යෙසං මංසං න කප්පති, තෙසං සප්පිආදි කිඤ්චාපි න කප්පති, න පන නිස්සග්ගියවත්ථූති වෙදිතබ්බං. තථා න පණීතභොජනවත්ථූති. උග්ගහිතකං කත්වා නික්ඛිත්තන්ති අජ්ඣොහරණත්ථං නික්ඛිත්තං. ඉතරඤ්හි පටිග්ගහෙත්වා අජ්ඣොහරිතුං වට්ටති. උභයෙසම්පීති පච්ඡාභත්තං පටිග්ගහිතෙහි, පුරෙභත්තං පටිග්ගහිතෙහි ච කතානං. ‘‘මංසස්ස අකප්පියත්තා’’ති කාරණපතිරූපකං වත්වා. ඛාදිංසූති ‘‘විකාලෙ කෙවලං නවනීතමෙව ඛාදිතුකාමෙන දධිතක්කගතානි අපනෙතබ්බානි, පචිතුකාමස්ස සාමංපාකං න හොතීති ථෙරස්ස අධිප්පායො’’ති වුත්තං. ‘‘ඛයං ගමිස්සතී’’ති වචනතො ඛීරං පක්ඛිපිත්වා පක්කසප්පි විකාලෙ කප්පතීති සිද්ධං. භෙසජ්ජෙහීති යාවජීවිකභෙසජ්ජෙහි. කතතෙලං පුරෙභත්තන්ති අපචිත්වා කතං එව. උණ්හොදකෙනාති තාපනභාවං දීපෙතීති කෙචි, තං න සුන්දරං. නිබ්බට්ටිතත්තාති පිඤ්ඤාකාදිතො. ‘‘තෙලත්ථාය පටිග්ගහිත…පෙ… දුක්කටමෙවා’’ති වචනතො අතෙලත්ථාය පටිග්ගහිතෙහි, සත්තාහාතික්කන්තෙහිපි කතතෙලං කතදිවසතො පට්ඨාය සත්තාහං වට්ටතීති ඡායා දිස්සති, කරමන්දං රුක්ඛසාරොති කෙචි.

623. අවසකසටෙ යස්මා ඛීරාදීනි පක්ඛිපිත්වා තෙලං පචන්ති, තස්මා කසටං න වට්ටති, තෙලමෙව වට්ටති, තෙන වුත්තං ‘‘පක්කතෙලකසටෙ විය කුක්කුච්චායතී’’ති. වසාය සද්ධිං පක්කත්තා න වට්ටතීති චෙ? වදථ, භන්තෙ, නවනීතෙ දධිගුළිකාතිආදිසම්බන්ධො. මධුම්හි චත්තාරො කාලිකා යථාසම්භවං යොජෙතබ්බා, උච්ඡුම්හි ච, කථං? සමක්ඛිකං සෙළකං මධු යාවකාලිකං. අනෙලකං උදකසම්භින්නං යාමකාලිකං, අසම්භින්නං සත්තාහකාලිකං, මධුසිට්ඨං පරිසුද්ධං යාවජීවිකං. තථා උච්ඡු වා රසො වා සකසටො යාවකාලිකො, නික්කසටො උදකසම්භින්නො යාමකාලිකො, අසම්භින්නො සත්තාහකාලිකො, සුක්ඛකසටං යාවජීවිකන්ති වෙදිතබ්බං. කස්මා? උදකසම්භෙදවිසෙසතො.

කිං වුත්තං හොති? චතූසු කාලිකෙසු පුබ්බං පුබ්බං ගරුකං, අපරං අපරං ලහුකං. තෙසු චායං උදකසම්භෙදො ගරුකං ලහුකං කරොති, ලහුකඤ්ච ගරුකං. අම්බරසාදීනි හි යාවකාලිකත්තා ගරුකානි, උදකසම්භෙදො පන තානි අම්බපානාදිසමඤ්ඤං දත්වා ලහුකානි යාමකාලිකානි කරොති. ‘‘ඵාණිතං නාම උච්ඡුම්හා නිබ්බත්තන්ති උච්ඡුරසං උපාදායා’’ති අට්ඨකථාවචනතො උච්ඡුරසො සත්තාහකාලිකොති සිද්ධං. තත්ථ ‘‘උදකසම්භෙදො තං යාමකාලිකං කරොතී’’තිආදිං බහුං වත්වා යොජිතා.

අපිචෙත්ථ උච්ඡුරසො ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, උච්ඡුරස’’න්ති (මහාව. 300) අනුඤ්ඤාතත්තා ගුළොදකං විය උච්ඡුරසසාමඤ්ඤතො උදකෙන අසම්භින්නොපි අගිලානස්ස වට්ටති, තෙනෙවාහ අට්ඨකථායං ‘‘උච්ඡුරසො නිකසටො පච්ඡාභත්තං වට්ටතී’’ති (මහා. අට්ඨ. 300). අයං සබ්බො නො තක්කොති ආචරියො. කෙචි පනාහු ‘‘ඵාණිතං නාම උච්ඡුම්හා නිබ්බත්ත’න්ති වචනතො, ‘උච්ඡුරසං උපාදායා’ති අට්ඨකථාවචනතො ච උච්ඡුරසො ඵාණිතමෙව, තස්මා ගුළෙ විය පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති. කෙචි ‘‘වුත්තනයෙන සත්තාහකාලිකොව සමානො ‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, උච්ඡුරස’න්ති විසුං අනුඤ්ඤාතත්තා අසම්භින්නොපි අගිලානස්ස වට්ටතී’’ති වදන්ති. කෙචි ‘‘වුත්තනයෙන විසුං අනුඤ්ඤාතත්තා එව සම්භින්නො වා අසම්භින්නො වා යාමකාලිකොව, ගුළොදකං පන සත්තාහකාලිකමෙවා’’ති වදන්ති. කෙචි ‘‘ගුළොදකං විය සො දුවිධොපි සත්තාහකාලිකොයෙවා’’ති වදන්ති.

තත්ථායං පඨමාචරියවාදෙ විචාරණා – ඵාණිතානුමතියායෙව උච්ඡුරසානුමතියා සිද්ධිතො විසුං ‘‘උච්ඡුරස’’න්ති උද්ධරිත්වා අනුමති නිරත්ථිකාති ආපජ්ජති, තථා ‘‘උච්ඡුරසො නිකසටො පච්ඡාභත්තං වට්ටතී’’ති අට්ඨකථාපි නිරත්ථිකා. ‘‘සත්තාහං වට්ටතී’’ති වත්තබ්බං සියාති, න ච තථා සක්කා වත්තුං. පච්ඡාභත්තං වට්ටනකරසාධිකාරත්තාති චෙ? න, තස්මිං අධිකාරෙ සත්තාහකාලිකස්ස අවත්තබ්බප්පසඞ්ගතො. කාලභෙදං අනපෙක්ඛිත්වා රසාධිකාරෙ ඔතිණ්ණත්තා වුත්තොති චෙ? න සක්කා ‘‘නිකසටො සත්තාහං වට්ටතී’’ති වත්තුං. පච්ඡාභත්තං වට්ටනකරසාධිකාරත්තා න වත්තබ්බන්ති චෙ? න, එවඤ්හි වුත්තෙ තදඤ්ඤරසො විය අයම්පි පච්ඡාභත්තමෙව වට්ටති, න තතො පරන්ති ආපජ්ජති. තතො පරං අපරිභොගත්තා ‘‘පච්ඡාභත්තං වට්ටතී’’ති වුත්තන්ති චෙ? න, යාවකාලිකභාවප්පසඞ්ගතො. න සො පසඞ්ගො ආභිදොසිකස්සාපි උච්ඡුරසස්ස පාකෙන ඵාණිතාදිභාවප්පසඞ්ගතො. අයමෙව තතියචතුත්ථාචරියවාදෙසු විචාරණා. දුතියවාදෙ විචාරණා වුත්තා, විමද්දො පනෙත්ථ භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ (මහාව. 300) ආවි භවිස්සති. ඵාණිතං නාම උච්ඡුම්හා නිබ්බත්තන්ති මධුකතාලනාළිකෙරඵාණිතාදිතො උක්කටවත්ථුතො නිස්සග්ගියවත්ථුඵාණිතස්ස විසෙසවචනං, තෙනෙතං පඤ්ඤායති ‘‘නිස්සග්ගියවත්ථුභූතං ඉධ ඵාණිතං නාම උච්ඡුම්හා නිබ්බත්තමෙව, න මධුකාදිතො නිබ්බත්ත’’න්ති. එත්තාවතා යංකිඤ්චි උච්ඡුම්හා නිබ්බත්තං, න තං සබ්බං ඵාණිතමෙව නාමාති සාධිතං හොති. තෙනෙව ඛන්ධකෙ ඵාණිතං පඨමං අනුජානිත්වාව පච්ඡා උච්ඡුරසො අනුඤ්ඤාතො, තථා තත්ථෙව ගුළං, ගුළොදකඤ්ච.

උච්ඡුරසං උපාදාය අපක්කා වාතිආදිම්හි පන යෙසං ලද්ධි ‘‘උච්ඡුරසො යාමකාලිකො’’ති. ‘‘තෙ අපක්කා වාති සාමං භික්ඛුනා අපක්කා වා. අවත්ථුකපක්කා වාති විනා වත්ථුනා පක්කා වා’’ති අත්ථං වණ්ණයන්ති, තං න යුත්තං ‘‘උච්ඡුරසං උපාදායා’’ති ඉමස්ස වචනස්ස පයොජනාභාවප්පසඞ්ගතො, භික්ඛුනො පචනාධිකාරාභාවා. සාමපාකො ඉධාධිප්පෙතොති චෙ? සාමං අපක්කස්ස උච්ඡුරසස්ස තෙසං අත්තනොමතියා ඵාණිතභාවසිද්ධිතො ච පරතො ‘‘පුරෙභත්තං පටිග්ගහිතෙන අපරිස්සාවිතඋච්ඡුරසෙන කතඵාණිත’’න්තිආදිනයදස්සනතො ච තං අයුත්තං, තත්ථ ‘‘අපරිස්සාවිතඋච්ඡුරසෙන සයංකතං නිරාමිසමෙව වට්ටතී’’ති වචනං යං තත්ථ කසටං සාමපාකං න ජනෙති, සවත්ථුකපටිග්ගහිතකතංයෙව තං කරොතීති දීපෙති, තස්මා පටිග්ගහෙතුං න වට්ටති විකාලෙති පොරාණා. ‘‘කොට්ටිතඋච්ඡුඵාණිතං ‘රජනපාකං විය ඔළාරිකං සවත්ථුකපක්කං නාම හොතී’ති සඤ්ඤාය පුරෙභත්තමෙව වට්ටතී’’ති වුත්තං. මහාඅට්ඨකථාචරියා ‘‘එවං ඵාණිතග්ගහණං අමධුරං, තස්මා පච්ඡාභත්තං න වට්ටතී’’ති වදිංසු. කිං මධුරතාය, අමධුරතාය වාති? අත්ථමෙව දස්සෙතුං මහාපච්චරියං තථා වුත්තන්ති උපතිස්සත්ථෙරො ආහ කිර. තං යුත්තන්ති උච්ඡුතො නිබ්බත්තත්තා වුත්තං, තෙනෙවාහ ‘‘ඛණ්ඩසක්ඛරං පන…පෙ… වට්ටතී’’ති. ‘‘තං ඛීරඝටෙ පක්ඛිපිත්වා පචන්තී’’ති ලිඛිතං. ජල්ලිකා නාම ඵෙණාදි.

භෙසජ්ජොදිසං වදන්තෙන ඉතරෙ අත්ථුද්ධාරවසෙන වුත්තා. ‘‘ආහාරත්ථං ඵරිතුං සමත්ථානී’’ති ඛන්ධකෙ (මහාව. 260) ‘‘යං භෙසජ්ජඤ්චෙව අස්ස භෙසජ්ජසම්මතඤ්ච ලොකස්ස, ආහාරත්ථඤ්ච ඵරෙය්‍යා’’ති වුත්තත්තා වුත්තං. එත්ථ විචාරණා භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ ආවි භවිස්සති.

624. ද්වාරවාතපානකවාටානීති ද්වාරස්ස ච වාතපානානඤ්ච කවාටානි. කසාවපක්ඛෙපමත්තෙන හි තානි අත්තනො සභාවං පරිච්චජිතානි හොන්ති, තස්මා ‘‘මක්ඛෙතබ්බානී’’ති වුත්තං. ‘‘කසාවො නාම කනකලම්බාදීනිපී’’ති වදන්ති. අධිට්ඨෙතීති ‘‘ඉදානි අජ්ඣොහරණීයං න භවිස්සති, බාහිරපරිභොගො භවිස්සතී’’ති චිත්තං උප්පාදෙති. ඉධ ‘‘විකප්පෙතී’’ති පදං නත්ථි. අධිට්ඨානම්පි මුඛාරුළ්හියා වුත්තං ‘‘ඉමං නවනීතං අධිට්ඨාමී’’ති අවත්තබ්බතො.

625. පරිභුඤ්ජිතුං පන න වට්ටතීති විස්සාසාභාවං සන්ධාය වුත්තං. සචෙ සවිස්සාසො, වට්ටතීති ‘‘පරිභුඤ්ජ ත්ව’’න්ති එත්තාවතා විස්සජ්ජිතං හොති, තස්මා උභින්නං අනාපත්තීති සම්බන්ධො. සචෙ න විස්සජ්ජිතං, ආපත්ති හොතීති සිද්ධං. තස්මා උභින්නං සන්තකං චීවරං අඤ්ඤතරෙන සම්මුඛීභූතෙන අධිට්ඨාතබ්බං. නො චෙ අධිට්ඨාති, නිස්සග්ගියං හොතීතිපි යුජ්ජති. කාකනිකමත්තඤ්චෙ මූලං අදින්නං, ‘‘න අධිට්ඨානුපගං…පෙ… සකභාවං න උපෙතී’’ති ඉමිනා එතං සදිසං න හොති, ආභිධම්මිකගණානං දින්නං විය ච න හොති. කස්මා? ආභිධම්මිකා හි අනුපසම්පන්නාපි හොන්ති, පච්ඡා ආභිධම්මිකභූතානම්පි තං සාධාරණං හොතීති. එත්ථ ද්වෙපි උපසම්පන්නා එව, ද්වින්නම්පි තත්ථ යථාකාමකරණීයතා අත්ථි මමත්තඤ්ච, න එවං තදඤ්ඤෙසං සාධාරණං, න ච ද්වෙ තයො භික්ඛූ ‘‘එකතො වස්සිස්සාමා’’ති කරොන්ති, රක්ඛති තාව. ‘‘අවිභත්තත්තා අනාපත්තී’’ති ඉමිනා ච ඉදං සදිසං, යෙන මූලෙන පටිග්ගහිතං, තස්ස සචෙ ඉතරො දෙති, සො වා තං ඉතරස්ස දෙති, සති පටිග්ගහණෙ සත්තාහාතික්කමෙ නිස්සග්ගියත්තා, තස්මා තං චීවරං ද්වීසු සම්මුඛීභූතෙන එකෙන අධිට්ඨාතබ්බං. කිඤ්චාපි එත්ථ පයොගො න දිස්සති සමානපරික්ඛාරානං ද්වින්නං අධිට්ඨානපයොගාභාවතො, තථාපි සමානසබ්බභණ්ඩකානං ද්වින්නං තෙලාදි යෙන පටිග්ගහිතං, තස්ස කාලාතික්කමෙ ආපත්තිසම්භවතො, අනධිට්ඨානෙ දුල්ලභවිසෙසහෙතුත්තා ච ‘‘අධිට්ඨාතබ්බ’’න්ති වුත්තං. තං අයුත්තං පත්තචීවරසත්තාහකාලිකානං අසදිසවිධානත්තා. එත්ථ පත්තචීවරඤ්හි අත්තනො සන්තකභාවං උපගතමෙව අනධිට්ඨහන්තස්ස කාලාතික්කමෙ ආපත්ති, සත්තාහකාලිකං පන පරසන්තකසාධාරණම්පි පටිග්ගහිතං පටිග්ගාහකස්ස කාලාතික්කමෙ ආපත්තිකරං. පටිග්ගහණඤ්චෙත්ථ පමාණං, න තත්ථ සකසන්තකතා, සත්තාහකාලිකඤ්ච නිස්සග්ගියං, සබ්බෙසම්පි අනජ්ඣොහරණීයං. පත්තචීවරං අඤ්ඤස්ස පරිභුඤ්ජතො අනාපත්ති. ඉදඤ්ච කාලාතික්කන්තම්පි නිස්සජ්ජිත්වා පච්ඡා ලද්ධං කප්පති. පත්තචීවරං පන තං තස්ස විනයකම්මන්ති කප්පතීති. අවිභත්තස්සපි ඉමස්ස දානං රුහති, න පත්තචීවරස්ස. වුත්තඤ්හෙතං අට්ඨකථායං ‘‘ද්වින්නං සන්තකං හොති…පෙ… සචෙපි අවිභජිත්වා සද්ධිවිහාරිකාදීනං දෙන්ති, අදින්නමෙව හොතී’’ති. යස්ස දානමෙව න රුහති, තස්ස කුතො අධිට්ඨානං. එකො චෙ පත්තචීවරං දසමෙ දිවසෙ ඉතරස්ස දෙති. තතො පට්ඨාය සො දස දිවසෙ පරිහරිතුං ලභති, න තථා සත්තාහකාලිකන්ති සබ්බථා උපපරික්ඛියමානං සරික්ඛං නක්ඛමතීති න තං සාරතො දට්ඨබ්බන්ති ආචරියස්ස තක්කො. ‘‘විනයකම්මවසෙන පන අනිස්සජ්ජිත්වා සහසා විරුජ්ඣිත්වා කස්සචි පරිච්චත්තම්පි පුන පටිලභිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටතී’’ති වුත්තං, සචෙ දෙසන්තරිතං, සමුද්දන්තරිතං වා චීවරං නිස්සග්ගියං ජාතං, තං ඉධ ඨිතෙන භික්ඛුනා එකස්ස වන්තෙන චිත්තෙන චත්තං කත්වා අනපෙක්ඛිත්වා ආපත්තිං දෙසෙත්වා තස්ස විස්සාසෙන පුන ගහෙත්වා අධිට්ඨාතබ්බං, ‘‘පත්තාදීසු ච අයමෙව නයො’’ති ච වුත්තං, ‘‘තාලනාළිකෙරඵාණිතම්පි සත්තාහකාලිකං එවා’’ති ච. ‘‘ද්වින්නං සන්තකං එකෙන පටිග්ගහිතං සත්තාහකාලිකං සත්තාහාතික්කමෙ ආපත්තිං න කරොති, පරිභුඤ්ජිතුං පන ද්වින්නම්පි න වට්ටතී’’ති ච ‘‘පරසන්තකං පටිග්ගහෙත්වා ඨපිතෙපි එසෙව නයො’’ති ච කෙචි වදන්ති. දුක්කටවත්ථුභූතං සප්පිආදි නිස්සජ්ජිතබ්බං පුන පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටතීති විධානං න දිස්සතීති.

භෙසජ්ජසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. වස්සිකසාටිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

627. ‘‘එකමෙව කත්වා’’ති වචනෙන වස්සිකසාටිකලක්ඛණෙන ඤාතකානම්පි සතුප්පාදං කරොන්තෙන එකමෙව ගහෙතබ්බන්ති ධම්මසිරිත්ථෙරො. චතුබ්බිධං ඛෙත්තන්ති එත්ථ කිඤ්චාපි තිවිධං දිස්සති, තං පන එවං ගහෙතබ්බං, යස්මිං ඛෙත්තෙ පරියෙසිතුං ලභති, තං පරියෙසනඛෙත්තං නාම, ‘‘එවං කරණනිවාසනාධිට්ඨානඛෙත්තානිපී’’ති වුත්තං. එත්ථ පච්ඡිමෙන පුරිමග්ගාහො වෙදිතබ්බො, න පුරිමෙන පච්ඡිමග්ගාහො, යථාලාභන්ති ආචරියො. තස්සත්ථො – අධිට්ඨානඛෙත්තෙන පච්ඡිමෙන පුරිමානං තිණ්ණං ගාහො හොති, තථා නිවාසනඛෙත්තෙන ද්වින්නං පුරිමානං. කරණඛෙත්තෙන පන එකස්සෙව පුරිමස්ස ගාහො හොතීති. එත්ථ පන කිඤ්චාපි කරණඛෙත්තනිවාසනඛෙත්තානං කාලතො නානත්තං නත්ථි, කිරියතො පන ‘‘අට්ඨිං කත්වා නිවාසෙතබ්බ’’න්ති පාළිවචනතො, තස්මා ද්විධා කත්වා වුත්තං අඤ්ඤතරාභාවෙන, තදත්ථසිද්ධිතො ච, කථං පනෙත්ථ නානත්තං නත්ථීති පඤ්ඤායතීති චෙ? පාළිතො, ‘‘අඩ්ඪමාසො සෙසො ගිම්හානන්ති කත්වා නිවාසෙතබ්බ’’න්ති හි පාළි, තථා මාතිකාට්ඨකථාතො (කඞ්ඛා. අට්ඨ. වස්සිකසාටිකසික්ඛාපදවණ්ණනා) ච.

තථාහ ‘‘පච්ඡිමො අඩ්ඪමාසො කරණනිවාසනඛෙත්තම්පී’’ති, ඉමිනා නයෙන තිවිධමෙව ඛෙත්තන්තිපි සිද්ධං. සමන්තපාසාදිකායං පන කත්ථචි පොත්ථකෙ ‘‘ජෙට්ඨමූලපුණ්ණමාසියා පච්ඡිමපාටිපදදිවසතො පට්ඨාය යාව කාළපක්ඛුපොසථො, අයමෙකො අද්ධමාසො පරියෙසනඛෙත්තඤ්චෙව කරණඛෙත්තඤ්ච. එතස්මිඤ්හි අන්තරෙ වස්සිකසාටිකං අලද්ධං පරියෙසිතුං, ලද්ධං කාතුඤ්ච වට්ටති, නිවාසෙතුං, අධිට්ඨාතුඤ්ච න වට්ටතී’’ති පාඨො දිස්සති, සො අපාඨො යථාවුත්තපාළිමාතිකාට්ඨකථාවිරොධතො, තස්මා තත්ථ ‘‘අලද්ධං පරියෙසිතුං වට්ටති, කාතුං, නිවාසෙතුං, අධිට්ඨාතුඤ්ච න වට්ටතී’’ති පාඨො වෙදිතබ්බො. එවං තාව පච්ඡිමෙන පුරිමග්ගාහසිද්ධි වෙදිතබ්බා, න පුරිමෙන කරණඛෙත්තාදීනං ගාහො සම්භවති. ‘‘මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති වස්සිකසාටිකචීවරං පරියෙසිතබ්බ’’න්ති එත්තකමෙව හි වුත්තං, න, අට්ඨකථායං ‘‘අයමෙකො අද්ධමාසො පරියෙසනඛෙත්තඤ්චෙව කරණඛෙත්තඤ්චා’’ති වුත්තත්තාති චෙ? න, තස්ස ලෙඛනදොසත්තා, තථා සාධිතං. කරණඛෙත්තෙන පන නිවාසනඛෙත්තග්ගාහො අත්ථි කාලනානත්තාභාවතො, තෙනෙව පුබ්බෙ යථාලාභග්ගහණං කතං, තථා ච සාධිතමෙව, න භෙදො පනත්ථි, පයොජනං වුත්තමෙව. නිවාසනක්ඛෙත්තෙන අධිට්ඨානක්ඛෙත්තග්ගාහො නත්ථි එව, න හි පුරිමෙන පච්ඡිමග්ගාහො වෙදිතබ්බො. න පාළිවිරොධතොති චෙ? න, තදත්ථාජානනතො. ‘‘මාසො සෙසො ගිම්හානන්ති අද්ධමාසො සෙසො ගිම්හාන’’න්ති එත්ථ ඉති-සද්දස්ස හි ඉතො පට්ඨායාති අත්ථො. පරතො ආපත්තිඛෙත්තදස්සනතො ඉතරස්ස අනාපත්තිඛෙත්තභාවො දස්සිතොව හොති. දින්නපුබ්බතොපි ඤාතකපවාරිතට්ඨානතො නිප්ඵාදෙන්තස්ස නිස්සග්ගියං පිට්ඨිසමයත්තා, පකතියා වස්සිකසාටිකදායකා නාම සඞ්ඝස්ස වා පුග්ගලස්ස වා අපවාරෙත්වා අනුසංවච්ඡරං දෙන්තා, තත්ථ සතුප්පාදොව වට්ටති. වත්තභෙදෙ දුක්කටන්ති තදඤ්ඤෙසු.

‘‘සචෙ කත…පෙ… වස්සූපනායිකදිවසෙ අධිට්ඨාතබ්බා…පෙ… ඡ මාසෙ පරිහාරං ලභතී’’ති වචනතො අන්තොවස්සෙපි යාව වස්සානස්ස පච්ඡිමදිවසා අකතා පරිහාරං ලභතීති දීපිතං හොති. කස්මා න විචාරිතන්ති චෙ? අත්ථාපත්තිසිද්ධත්තා. ‘‘ඡ මාසෙ පරිහාරං ලභතී’’ති වචනෙන අකතා ලභතීති සිද්ධමෙව, තං කිඤ්චාපි සිද්ධං, සරූපෙන පන අනාගතත්තා සරූපෙන දස්සෙතුං, දුස්සද්ධාපයත්තා උපපත්තිතො දස්සෙතුඤ්ච ඉදමාරද්ධං ආචරියෙන, ‘‘යථා චෙත්ථ, එවං කථිනබ්භන්තරෙ උප්පන්නචීවරම්පි හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති අනුගණ්ඨිපදෙ වුත්තං, තං දුවුත්තං තත්ථෙව පුබ්බාපරවිරොධතො. යඤ්චෙත්ථ අට්ඨකථාවචනං සාධකත්තෙන වුත්තං, තං තමත්ථං න සාධෙති. ‘‘යදි නප්පහොති යාව කත්තිකපුණ්ණමා පරිහාරං ලභතී’’ති වචනං අප්පහොන්තස්ස යාව කත්තිකපුණ්ණමා තාව පරිහාරඛෙත්තං, තතො පරං එකදිවසොපි න හොතීති දීපෙති, තස්මා අප්පහොනකභාවෙන අකතාව යාව කත්තිකපුණ්ණමා පරිහාරං ලභති, තතො පරං න ලභතීති සිද්ධං. තථා තදෙව වචනං කතපරිහාරං න ලභතීති දීපෙති, තස්මා කත්තිකපුණ්ණමදිවසෙයෙව අධිට්ඨාතබ්බා. ‘‘අප්පහොන්තෙ දසාහෙ අන්තොවස්සෙ කරණපරියොසානංයෙව පමාණ’’න්ති ලිඛිතං.

එත්ථාහ – ‘‘එකාහද්වීහාදිවසෙනා’’තිආදි න වත්තබ්බං. කස්මා? ගිම්හදිවසානං අනධිට්ඨානකාලත්තා, තස්මා එව ‘‘අන්තොදසාහෙ වා තදහෙයෙව වා අධිට්ඨාතබ්බා’ති ච සාමඤ්ඤතො න වත්තබ්බං ගිම්හදිවසානං අධිට්ඨානඛෙත්තභාවප්පසඞ්ගතො’’ති. එත්ථ වුච්චති – න, තදත්ථාජානනතො. දසාහානාගතාය වස්සූපනායිකාය ගිම්හදිවසා දසාහා හොන්ති, පඨමදිවසෙ ච ලද්ධා නිට්ඨිතා වස්සිකසාටිකා දසාහාතික්කන්තාපි වස්සූපනායිකදිවසං අධිට්ඨානඛෙත්තං අප්පත්තත්තා න ච තාව නිස්සග්ගියං හොති, වුත්තඤ්චෙතං ‘‘වස්සූපනායිකතො පුබ්බෙ දසාහාතික්කමෙපි අනාපත්තී’’ති.

අන්තොදසාහෙ අධිට්ඨාතබ්බාති ඉදං න අවිසෙසෙන එතස්මිං අන්තරෙ ගිම්හදිවසෙපි අධිට්ඨාතබ්බන්ති ඉමමත්ථං දීපෙතුං වුත්තං, කින්තු ගිම්හදිවසෙ චෙ උප්පන්නා, අධිට්ඨානඛෙත්තෙ ච අන්තොදසාහං හොති, අන්තොදසාහෙ ඛෙත්තෙයෙව අධිට්ඨාතබ්බා, න ඛෙත්තන්ති කත්වා දසාහං අතික්කමිතබ්බන්ති දීපෙතුං වුත්තං. කස්මා? ගිම්හදිවසානම්පි ගණනූපගත්තා, තස්මා අඛෙත්තදිවසෙපි ගණෙත්වා ඛෙත්තෙ එව ‘‘අන්තොදසාහෙ අධිට්ඨාතබ්බා’’ති වුත්තං හොතීති.

වස්සිකසාටිකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. චීවරඅච්ඡින්දනසික්ඛාපදවණ්ණනා

632. සාමන්ති සකසඤ්ඤිතානියමනත්ථං වුත්තං. සකසඤ්ඤිතායෙව හි අච්ඡින්දාපනඅච්ඡින්දනෙසු නිස්සග්ගියං, තස්මා නිස්සග්ගියමූලඞ්ගනිදස්සනමෙතං. ‘‘චීවර’’න්ති වුත්තත්තා ‘‘අචීවරං අච්ඡින්දන්තස්ස න නිස්සග්ගිය’’න්ති වුත්තමෙව හොති. ‘‘දත්වාති දත්වා වා දාපෙත්වා වා’’ති කිඤ්චාපි පදභාජනං යුජ්ජති, අඤ්ඤස්ස පන සන්තකං අඤ්ඤස්ස භික්ඛුනො දාපෙත්වා තං සයං වා අච්ඡින්දෙය්‍ය, තෙනෙව වා අච්ඡින්දාපෙය්‍යාති අනිට්ඨප්පසඞ්ගභයා න වුත්තං, අත්ථතො පන අත්තනො සන්තකං අඤ්ඤෙන සද්ධිවිහාරිකාදිනා දාපෙත්වා, අඤ්ඤස්ස සන්තකං වා තස්ස විස්සාසා දාපෙත්වා තං අච්ඡින්දෙය්‍ය වා අච්ඡින්දාපෙය්‍ය වා නිස්සග්ගියන්ති වෙදිතබ්බං, තඤ්ච ඛො අනපෙක්ඛො දත්වා. යදි එවං ‘‘චජිත්වා දින්නං අච්ඡින්දිත්වා ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො’’ති ඉදං කින්ති චෙ? සකසඤ්ඤාය අග්ගහෙත්වා අඤ්ඤාය ථෙය්‍යාය ගණ්හන්තං සන්ධාය වුත්තං, තෙනෙව වුත්තං ‘‘සකසඤ්ඤාය ගහිතත්තා පනස්ස පාරාජිකං නත්ථී’’ති, අපිච ‘‘අනාපත්ති සො වා දෙති, තස්ස වා විස්සසන්තො ගණ්හාතී’’ති වචනතොපි තං සිද්ධමෙව. එත්තාවතා තාවකාලිකං කත්වා දින්නං අච්ඡින්දන්තස්ස අනාපත්ති සාධිතා හොති. ‘‘අම්හාකං සන්තිකෙ උපජ්ඣං ගණ්හිස්සතී’’තිආදිවචනං සාමණෙරස්ස දානං දීපෙති, තඤ්ච ඉධ නාධිප්පෙතං. පාළියං (පාරා. 633-634) උපසම්පන්නෙ තිකපාචිත්තියං විය අනුපසම්පන්නෙ තිකදුක්කටම්පි ආගතන්ති චෙ? න, තදධිප්පායාජානනතො. අනුපසම්පන්නකාලෙ එවං දත්වා අඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ උපසම්පන්නං දිස්වා කුපිතො චෙ අච්ඡින්දති, උපසම්පන්නස්සෙව වා ‘‘සික්ඛං පච්චක්ඛාය තුම්හාකං සන්තිකෙ උපසම්පජ්ජිස්සාමී’’ති වදන්තස්ස දත්වා පුන අච්ඡින්දති චෙ, නිස්සග්ගියන්ති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

633. සකිං ආණත්තො බහුකම්පි අච්ඡින්දති, නිස්සග්ගියන්ති එකබද්ධත්තා එකං පාචිත්තියං, තං සන්ධායෙතං වුත්තං ‘‘ආණත්තො බහූනි ගණ්හාති, එකං පාචිත්තිය’’න්ති. මාතිකාට්ඨකථායං පන ‘‘වත්ථුගණනාය ආපත්තියො’’ති වුත්තං, තං ආණත්තියා බහුත්තා ‘‘සබ්බානි ගණ්හා’’ති වදන්තස්ස ගාහං සන්ධාය වුත්තං, තෙනෙව තත්ථ වුත්තං ‘‘එකවාචාය සම්බහුලා ආපත්තියො’’ති. එවං සන්තෙ පාළිවචනං, අට්ඨකථාවචනද්වයඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං සමෙති, පරසන්තකම්පි නිස්සග්ගියං හොති පංසුකූලඤ්ච, තෙන ‘‘දුස්සන්තෙ බද්ධරූපියං වියා’’ති වුත්තං, තං තදත්ථනියමදස්සනත්ථං වුත්තං, යථාවඡාදිතං අච්ඡින්දනචිත්තෙන සචිත්තකං, වචීකම්මං පන කෙවලං අච්ඡින්දාපෙන්තස්සෙව ‘‘දෙහී’’ති බලක්කාරෙන ගණ්හතොපි වෙදිතබ්බං, තං න යුත්තං ‘‘අනාපත්ති සො වා දෙතී’’ති වචනතො. ‘‘තුට්ඨො වා දුට්ඨො වා දෙති, අනාපත්තියෙවා’’ති මාතිකාට්ඨකථාවචනතො වාති චෙ? න, උභයත්ථ අත්තනො රුචියා දානං සන්ධාය වුත්තත්තා, පසය්හාවහාරෙ අනාපත්තිප්පසඞ්ගතො ච. ‘‘භික්ඛුස්ස සාමං චීවරං දත්වා’ති පාළිවචනතො ච මාතිකාට්ඨකථාය අඞ්ගවවත්ථානෙ ‘උපසම්පන්නතා’ති වුත්තත්තා ච උභයත්ථ දානහරණෙසු භික්ඛුභාවො ඉච්ඡිතබ්බොති දීපෙතී’’ති වදන්ති, ඉදමයුත්තන්ති නො තක්කොති ආචරියො. කස්මා? අනුපසම්පන්නස්ස චීවරං දත්වා තං උපසම්පන්නකාලෙ අච්ඡින්දන්තස්ස අනාපත්තිප්පසඞ්ගතො. ‘‘අනුපසම්පන්නස්ස චීවරං වා අඤ්ඤං වා පරික්ඛාරං දත්වා…පෙ… ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති වචනතො දුක්කටං තත්ථ හොතීති චෙ? නාසිද්ධත්තා, දානකාලෙ එව උපසම්පන්නතා පමාණන්ති අසිද්ධමෙතං අට්ඨකථාය වා පාළියා වා යුත්තිතො වා, තස්මා තං න යුත්තන්ති අත්ථො. අනුපසම්පන්නස්ස චීවරං දත්වා තස්සෙව අනුපසම්පන්නකාලෙයෙව චීවරං අච්ඡින්දන්තස්ස දුක්කටං, උපසම්පන්නකාලෙ වා දත්වා අනුපසම්පන්නකාලෙ අච්ඡින්දන්තස්ස දුක්කටන්ති තස්ස වචනස්ස ඉදං විකප්පන්තරඤ්ච සම්භවති, තස්මා (පාරා. 631 ආදයො) විකප්පන්තරස්ස සම්භවතො ච න යුත්තං, යස්මා අනුපසම්පන්නකාලෙ දත්වා උපසම්පන්නකාලෙ අච්ඡින්දන්තස්ස විසුං දුක්කටං න පඤ්ඤත්තං, තස්මා පුරාණචීවරධොවාපනාදිසික්ඛාපදෙසු විය අපරභාගෙ උපසම්පන්නතා චෙත්ථ පමාණං, තස්මා ‘‘උපසම්පන්නතා’’ති අඞ්ගෙසු වුත්තත්තා ච තං න යුත්තන්ති අත්ථො. එත්ථ ‘‘පච්චාසීසන්තස්සෙව දානමධිප්පෙතං, න නිස්සට්ඨදාන’’න්ති ධම්මසිරිත්ථෙරො වදති කිර, වීමංසිතබ්බං.

චීවරඅච්ඡින්දනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

6. සුත්තවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදවණ්ණනා

637. ඡට්ඨෙ කිඤ්චාපි ‘‘සාමං සුත්තං විඤ්ඤාපෙත්වා’’ති වුත්තං, මාතිකාට්ඨකථායං පන ‘‘චීවරත්ථාය සාමං විඤ්ඤත්තං සුත්ත’’න්ති අවත්වා කෙවලං ‘‘චීවරත්ථාය විඤ්ඤාපිතසුත්ත’’න්ති අඞ්ගෙසු වුත්තත්තා අඤ්ඤෙන චීවරත්ථාය විඤ්ඤත්තං සුත්තම්පි සඞ්ගහං ගච්ඡතීති වෙදිතබ්බං. සාමන්ති චෙත්ථ කස්සචි නියමනං. ‘‘සාමං විඤ්ඤාපෙත්වා’’ති කිඤ්චාපි වුත්තං, තථාපි ‘‘සාමං වායාපෙය්‍යා’’ති අත්තනො අත්ථාය වායාපෙය්‍යාති එවං සම්බන්ධො, අත්ථො ච වෙදිතබ්බො, පාළියං පන ආසන්නපදෙන යොජනා කතා, තස්මා සාමං විඤ්ඤත්තං සුත්තන්ති අඤ්ඤවිඤ්ඤත්තං කප්පියං ආපජ්ජති, හත්ථකම්මයාචනවසෙන ලද්ධතන්තවායොපි කප්පියො. විකප්පනුපගපච්ඡිමප්පමාණං චෙ, තන්තෙ වීතංයෙව සකිං අධිට්ඨාතබ්බං, පුන අධිට්ඨානකිච්චං නත්ථි අධිට්ඨිතෙන එකීභාවූපගමනතො. ‘‘සචෙ පන පරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වාව චිනසාටකං විය, අන්තරන්තරා අධිට්ඨිතං හොති, පුන අධිට්ඨාතබ්බ’’න්ති වුත්තං. ‘‘පටිලාභෙනාති වචනෙන වායාපෙත්වා ඨපෙස්සාමීතිආදි එකස්මිං අන්තොගධං හොතී’’ති වදන්ති.

සුත්තවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

7. මහාපෙසකාරසික්ඛාපදවණ්ණනා

642. විසිට්ඨං කප්පඤ්ච තස්ස වචනෙන විසිට්ඨං කතඤ්ච පමාණං, න ආමිසදානං. කෙසුචි පොත්ථකෙසු ‘‘චීවර’’න්ති උද්ධරිත්වා විභාගො වුත්තො, තං න සමෙතීති.

මහාපෙසකාරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

8. අච්චෙකචීවරසික්ඛාපදවණ්ණනා

646. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, අච්චෙකචීවරං පටිග්ගහෙත්වා නික්ඛිපිතු’’න්ති, ‘‘යාව පවාරණා පවාරිතා’’ති ච යං වුත්තං, තෙ පන භික්ඛූ තස්ස වචනස්ස අත්ථං මිච්ඡා ගහෙත්වා අච්චෙකචීවරං නික්ඛිපන්තා චීවරකාලසමයං අතික්කාමෙසුං. කිමිදං විභත්තං, උදාහු අවිභත්තන්ති? විභත්තං, පුග්ගලිකං වා. තෙනෙව පරතො ‘‘අම්හාකං, ආවුසො, අච්චෙකචීවරානී’’ති වුත්තං, අවිභත්තං පන සඞ්ඝිකත්තා න කස්සචි නිස්සග්ගියං කරොති.

අපිච ‘‘අච්චෙකචීවරං පටිග්ගහෙත්වා නික්ඛිපිතු’’න්ති ඉමිනා සාමඤ්ඤවචනෙන වස්සූපනායිකදිවසතො පට්ඨාය, පිට්ඨිසමයතො පට්ඨාය වා යාව පවාරණා නික්ඛිපිතුං වට්ටති එව සඞ්ඝිකත්තා, පුග්ගලිකම්පි ‘‘වස්සංවුත්ථකාලෙ ගණ්හථා’’ති දින්නත්තා. තාදිසඤ්හි යාව වස්සංවුත්ථො හොති, තාව න තස්සෙව, දායකස්ස සන්තකං හොති, තථා ඉතො තතියවස්සෙ, චතුත්ථවස්සෙ වා ‘‘පවාරණාය ගණ්හථා’’තිආදිනා දින්නම්පි නික්ඛිපිත්වා යථාදානමෙව ගහෙතබ්බං. අයමත්ථො අට්ඨකථායං (පාරා. අට්ඨ. 2.646-9 ආදයො) පාකටො. තානි චීවරකාලසමයාතික්කමෙ න නිස්සග්ගියානීති චෙ? න, උද්දිස්ස දින්නත්තා. යස්මා අයං සමයො ‘‘කාලෙපි ආදිස්ස දින්න’’න්ති එත්ථ ‘‘කාලො’’ති ආගතො, ගණභොජනසික්ඛාපදාදීසු ‘‘සමයො’’ත්වෙව ආගතො, තස්මා ඉධ තෙසං එකත්ථතාදස්සනත්ථං එකතො ‘‘චීවරකාලසමයො’’ති වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. මාතිකායං පනෙත්ථ තාදිසං චීවරං අත්තනො සන්තකභාවං උපගතං පුග්ගලිකං සන්ධාය වුත්තං, තෙනෙවාහ ‘‘භික්ඛුනො පනෙව අච්චෙකචීවරං උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති. අත්තනො කුටියා වස්සංවුත්ථස්ස භික්ඛුනො හි දාතුං අලභන්තො අන්තොවස්සෙ එව දානකිච්චං පරිනිට්ඨාපෙත්වා ගච්ඡති, තථා සඞ්ඝස්ස. තස්මා ඉදං අච්චෙකචීවරං අත්ථි උප්පන්නකාලතො පට්ඨාය සඞ්ඝස්ස වා පුග්ගලස්ස වා සන්තකභාවං උපගච්ඡන්තං, යං න වස්සාවාසිකභාවෙන දින්නං, අත්ථි උප්පන්නකාලතො පට්ඨාය අනුපගන්ත්වා වස්සංවුත්ථකාලෙයෙව පුග්ගලස්ස වා සඞ්ඝස්ස වා උපගච්ඡන්තං, යං වස්සාවාසිකභාවෙන උප්පජ්ජිත්වා සමයෙ දින්නං, අත්ථි සමයෙ දින්නම්පි පුග්ගලස්ස සන්තකභාවං අනුපගච්ඡන්තං, සඞ්ඝසන්තකභාවං වා දායකසන්තකභාවං වා උපගච්ඡන්තං, ඊදිසං සන්ධාය ‘‘සඤ්ඤාණං කත්වා නික්ඛිපිතබ්බ’’න්ති වුත්තං. ඉදං අතිරෙකසංවච්ඡරම්පි නික්ඛිපිතුං ලභති අත්තනො සන්තකභාවං අනුපගතත්තා, තස්මා ‘‘දසාහානාගත’’න්ති ඉතො අඤ්ඤං සන්ධාය වුත්තන්ති සිද්ධමෙතන්ති. දසාහතො පුරෙතරං ලභිත්වා යාව පවාරණා නික්ඛිපිතුං න ලභති, තස්මා සකභාවූපගතමෙව අධිට්ඨාතබ්බං, තංයෙව සන්ධාය ‘‘දසාහානාගත’’න්ති වුත්තං, යතො ‘‘අන්තොසමයෙ අධිට්ඨෙති, විකප්පෙතී’’ති අනාපත්තිවාරෙ වුත්තං. සඤ්ඤාණං කත්වා නික්ඛිපිතබ්බකං පන පරස්ස දාතබ්බතාය සකභාවං අනුපගතං, න හි තං සන්ධාය ‘‘අධිට්ඨෙති, විකප්පෙතී’’ති සක්කා වත්තුං, න ච තං ඉමස්මිං අත්ථෙ නිස්සග්ගියං හොති සඞ්ඝස්ස නිස්සග්ගියාභාවතො, අට්ඨකථායම්පි අයමත්ථො සුට්ඨු පාකටොව. කතමං සඤ්ඤාණං කත්වා නික්ඛිපිතබ්බන්ති චෙ? පරසන්තකං චීවරං සඞ්ඝිකමෙව හොති, තතො ‘‘සල්ලක්ඛෙත්වා සුඛං දාතුං භවිස්සතී’’ති ඉමිනා හි පරස්ස සන්තකභාවො දස්සිතො.

‘‘තතො පරං එකදිවසම්පි පරිහාරො නත්ථීති දසාහපරමතො උද්ධං අනුපගතත්තා’’ති ලිඛිතං, ඉතො සමයතො උද්ධමෙව දසාහස්ස අනුපගතත්තා සමයතො පරං දසාහං න ලභතීති කිරස්ස අධිප්පායො. ‘‘එතං පරිහාරං ලභතියෙවා’’ති එත්ථ ‘‘එකාදසමං අරුණං චීවරමාසෙ උට්ඨෙතී’’ති කාරණං ලිඛිතං. අනුගණ්ඨිපදෙ පන ‘‘අනධිට්ඨහිත්වා එකාදසදිවසෙ නික්ඛිපිතුං ලභතී’ති වදන්තො භගවා ඉතරම්පි අනච්චෙකචීවරාදිං අනුජානාති, අච්චෙකචීවරමුඛෙනාති අපරෙ’’ති වුත්තං. එත්ථ කතරං සුභාසිතං? උභයම්පීති එකෙ. කථං? පඨමං ‘‘අච්චෙකචීවරස්ස අනත්ථතෙ කථිනෙ දසදිවසාධිකො මාසො, අත්ථතෙ කථිනෙ දසදිවසාධිකා පඤ්චමාසා’’ති ඉමිනා සමෙති, අනුගණ්ඨිපදලද්ධියා හි එත්ථ ‘‘එකාදසදිවසාධිකො’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති, දුතියං ‘‘දසාහානාගතන්ති…පෙ… දසාහෙන අසම්පත්තාති අත්ථො’’ති ඉමිනා සමෙති. ඉමස්ස නයස්ස වසෙන ‘‘පඤ්චමිතො පට්ඨාය උප්පන්නස්ස චීවරස්ස නිධානකාලො දස්සිතො හොතී’’ති පාඨො යුජ්ජති. තථා ගණ්ඨිපදලද්ධියා ‘‘නවාහානාගතං කත්තිකතෙමාසිකපුණ්ණම’’න්ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති, තස්ස වසෙන ‘‘කාමඤ්චෙස දසාහපරමං අතිරෙකචීවරං ධාරෙතබ්බන්ති ඉමිනාව සිද්ධො, අට්ඨුප්පත්තිවසෙන පන අපුබ්බං විය අත්ථං දස්සෙත්වා සික්ඛාපදං ඨපිත’’න්ති අයං පාඨො යුජ්ජති. කො පනෙත්ථ සාරොති? යො පච්ඡා වුත්තො, සොව සාරො. තෙනෙව අට්ඨකථාචරියෙන ‘‘පඤ්චමිතො පට්ඨායා’’ති වුත්තං. පොරාණගණ්ඨිපදෙහි අට්ඨකථාය ච සද්ධිං සංසන්දනතො, ‘‘දසාහානාගත’’න්ති පාළියා සංසන්දනතො ච එත්ථ ගණ්ඨිපදලද්ධිපි පාළියා සමෙති.

කථං? යස්මා පවාරණාදිවසෙ අරුණුග්ගමනෙ භික්ඛු වස්සංවුත්ථො හොති, තස්මා ඉමිනා දසමෙන අහෙන සද්ධිං ඡට්ඨිතො පට්ඨාය නවදිවසා දස අහානීති දසාහං, තෙන දසාහෙන, සහයොගත්ථෙ කරණවචනං. කත්තිකතෙමාසිකපුණ්ණමා චීවරසමයං අසම්පත්තාති කත්වා ‘‘අනාගතා’’ති වුච්චති. යථා අපරකත්තිකපුණ්ණමාය වස්සිකසාටිකං පච්චුද්ධරිත්වා විකප්පෙන්තො ‘‘චාතුමාසං අධිට්ඨාතුං තතො පරං විකප්පෙතු’’න්ති වුච්චති, එවංසම්පදමිදන්ති. එත්ථ වුච්චතීති චෙ? න, ඉමස්ස නිප්පයොජනභාවප්පසඞ්ගතො. අච්චෙකචීවරපටිග්ගහණකාලං නියමිතන්ති චෙ? න, ‘‘ඡට්ඨිතො පට්ඨාය උප්පන්නචීවරං අච්චෙකමෙව න හොති. පඨමකථිනෙන සිද්ධත්තා’’ති පොරාණට්ඨකථාගණ්ඨිපදෙසු වුත්තත්තා තතො උපරි ‘‘අච්චෙකචීවර’’න්ති වුච්චති, පටිග්ගණ්හන්තස්ස ආපත්තිසඞ්ගහො ච. න ච සා ආපත්ති පාළියා, අට්ඨකථාය, යුත්තිතො වා සම්භවති. අට්ඨුප්පත්තිමත්තවසෙන වුත්තන්ති චෙ? න, දසාහාධිච්චකාරිකා අට්ඨුප්පත්තිපායං න දිස්සති. ‘‘භික්ඛූ අච්චෙකචීවරං පටිග්ගහෙත්වා චීවරකාලසමයං අතික්කාමෙන්තී’’ති එත්ථ එත්තිකා එව හි අට්ඨුප්පත්ති. තථා හි පරිවාරෙ (පරි. 47-53) ‘‘කිස්මිං වත්ථුස්මි’’න්ති ආරභිත්වා එත්තකමෙව වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. අච්චෙකචීවරං චීවරකාලං නාතික්කාමෙතබ්බං, ඉතරං අතික්කාමෙතබ්බන්ති දස්සනත්ථං ඉදං පඤ්ඤත්තන්ති චෙ? න, අච්චෙකචීවරස්සෙව අපරාධදස්සනතො, විසෙසකාරණාභාවා, ‘‘කාමඤ්චෙස දසාහපරමං අතිරෙකචීවරං ධාරෙතබ්බන්ති ඉමිනාව සිද්ධො’’තිආදිවචනවිරොධතො ච යථාවුත්තවචනාසම්භවතො ච.

කථං? දසාහෙන සහ කත්තිකපුණ්ණමා ‘‘අනාගතා’’ති හි වුත්තෙ දසාහතො අඤ්ඤා සා පුණ්ණමාති ආපජ්ජති. අනඤ්ඤා චෙ, සහ-සද්දො න සම්භවති, න හි අත්තනාව අත්තනො යොගො සම්භවති, අනාගත-සද්දො ච න සම්භවති. ආගතා සම්පත්තා එව හි සා පුණ්ණමා. චීවරසමයස්ස අනන්තරත්තා එකීභාවං අනාගතත්තා අනාගතායෙවාති චෙ? න, තථාපි අනාගත-සද්දස්ස සම්භවතො, ආගමනසම්භවෙ සතියෙව හි අනාගත-සද්දො සම්භවති, න හි නිබ්බානං, පඤ්ඤත්ති වා ‘‘අනාගතා’’ති වුච්චති. නිබ්බානං විය ඛණත්තයං, සා ච පුණ්ණමා න කදාචි සමයභාවං පාපුණාතීති අයුත්තමෙව. ‘‘තතො පරං විකප්පෙතු’’න්ති පන වචනං පිට්ඨිසමයං ගහෙත්වා ඨිතත්තා සම්භවති. අපිච පවාරණායං අරුණෙ ච උට්ඨිතෙ සා පුණ්ණමා චීවරසමයං එකාහානාගතා එවාපජ්ජති පුබ්බෙ සහයොගපත්තත්තා. එවං සන්තෙ එකීභාවගතාපි සා චීවරසමයං අනාගතා එව ජාතාති සබ්බදා න තථාවිග්ගහකරණවචනත්ථං කොචිදෙව වචනතො දීපෙතීති වෙදිතබ්බං.

කිමත්ථං පනෙත්ථ ‘‘දසදිවසාධිකො මාසො’’තිආදි වුත්තන්ති? තං පාරිපූරිසම්භවතො. පඤ්චමියඤ්හි පුරෙ අරුණං උප්පන්නඅච්චෙකචීවරස්ස දසදිවසාධිකො මාසොයෙව පරිපූරොති කත්වා තථා වුත්තං. අපිච තස්සා පඤ්චමියා දිවසභාගොපි සම්පත්තාය රත්තියා ‘‘හිය්‍යො’’ති වුච්චති, පගෙව පුරෙ අරුණං, තෙනෙවාහ ‘‘හිය්‍යො ඛො, ආවුසො, අම්හාක’’න්තිආදි. ‘‘එවං සන්තෙ ‘ඡට්ඨිතො පට්ඨායා’ති වුත්තපඨමපාඨස්ස වසෙන ‘අනච්චෙකචීවරම්පි පච්චුද්ධරිත්වා ඨපිතං තිචීවරම්පි එතං පරිහාරං ලභතියෙවා’’’ති ච ‘‘දසදිවසාධිකො මාසො’’තිආදි ච යං ලිඛිතං. තං න, ‘‘පඤ්චමිතො පට්ඨායා’’ති පාඨෙ සජ්ජිතෙව එතෙන පරියායෙන යථාවුත්තඅත්ථසම්භවතො, න තානි ඨානානි පුන සජ්ජිතානි. යථාඨිතවසෙනෙව අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බානීති නො තක්කොති ආචරියො. ඉදං සික්ඛාපදං පුණ්ණමායං අනිස්සග්ගියත්ථමෙවාති උපතිස්සත්ථෙරො. ‘‘පවාරණාමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමිතො පට්ඨායා’’ති පාඨෙ සජ්ජිතෙ එතෙන පරියායෙන යථාවුත්තො උප්පන්නස්ස චීවරස්ස නිධානකාලො දස්සිතො හොති, ‘‘අච්චෙකචීවරන්ති අච්චායිකචීවරං වුච්චතී’’තිආදි පාඨො. ‘‘ඡට්ඨිතො පට්ඨායා’’ති ච ‘‘කාමඤ්චෙස දසාහපරම’’න්තිආදි ච යං ලිඛිතං, තං න පාඨො, තස්මා එකාදසදිවසං පරිහාරං ලභතීති කත්වා ආචරියෙන ‘‘පඤ්චමිතො පට්ඨායා’’ති ලිඛාපිතො කිර. ‘‘පවාරණාමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛඡට්ඨිතො පට්ඨාය පන උප්පන්නං අනච්චෙකචීවරම්පි පච්චුද්ධරිත්වා ඨපිතං තිචීවරම්පි එතං පරිහාරං ලභතියෙවාති පාඨො’’ති ච ‘‘අච්චෙකචීවරස්ස අනත්ථතෙ කථිනෙ එකාදසදිවසාධිකො මාසො, අත්ථතෙ කථිනෙ එකාදසදිවසාධිකා පඤ්චමාසාති පාඨො’’ති ච එත්ථ පපඤ්චෙන්ති, තස්මා සුට්ඨු සල්ලක්ඛෙත්වා කථෙතබ්බං, තුණ්හීභූතෙන වා භවිතබ්බං.

අච්චෙකචීවරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

9. සාසඞ්කසික්ඛාපදවණ්ණනා

652. ‘‘තිණ්ණං චීවරානං අඤ්ඤතරං චීවරන්ති ඉදං තිචීවරෙ එව අයං විධි, ඉතරස්මිං යථාසුඛන්ති දස්සනත්ථං වුත්ත’’න්ති වදන්ති. ‘‘අතිරෙකඡාරත්තං විප්පවසන්තී’’ති තස්මිංයෙව සෙනාසනෙ වාසො න විප්පවාසොති කත්වා වුත්තං. කස්මා? චීවරප්පවත්තිජානනතො. එත්ථ කිඤ්චාපි ‘‘ආරඤ්ඤකං නාම සෙනාසනං පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිම’’න්ති වචනතො අතිරෙකතොපි වුත්තං, ආරඤ්ඤකමෙව පන සෙනාසනං හොති, ධුතඞ්ගං රක්ඛති චීවරප්පවත්තිජානනපලිබොධසම්භවතො.

653. ‘‘ගාවුතතො අතිරෙකප්පමාණෙන ලභතී’’ති යං වුත්තං, තං කථං පඤ්ඤායතීති චෙ? ‘‘සියා ච තස්ස භික්ඛුනො කොචිදෙව පච්චයො තෙන චීවරෙන විප්පවාසායා’’ති වචනතො. යොජනප්පමාණෙපි සියාති චෙ? න, ‘‘පුන ගාමසීමං ඔක්කමිත්වා වසිත්වා පක්කමතී’’ති අනාපත්තිවාරෙ අනුඤ්ඤාතත්තා. යදි එවං ‘‘යොජනප්පමාණෙ න ලභතී’’ති ඉදං කින්ති? ඉදං නිබද්ධාවාසවසෙනෙව වුත්තං. තත්ථ ධුතඞ්ගං භිජ්ජතීති? න භිජ්ජති, කින්තු න ඉධ ධුතඞ්ගාධිකාරො අත්ථීති. අථ කස්මා ‘‘අයං ධුතඞ්ගචොරොති වෙදිතබ්බො’’ති වුත්තන්ති? අසම්භවතො. කථං පඤ්ඤායතීති? අඞ්ගෙසු අභාවතො. ධුතඞ්ගධරස්ස පතිරූපසෙනාසනදීපනතො ධුතඞ්ගධරතා තස්ස සිද්ධා. වචනප්පමාණතොති චෙ? න, වචනප්පමාණතො ච පාළියෙව පමාණං. ‘‘අනාපත්ති පුන ගාමසීමං ඔක්කමිත්වා වසිත්වා පක්කමතී’’ති හි වුත්තං. ගාමසීමා නික්ඛමිත්වා කිත්තකං කාලං වසිත්වා පක්කමිතබ්බන්ති චෙ? පුනදිවසෙයෙව, තස්මා අට්ඨමො අරුණො නිබද්ධාවාසෙ වා ගන්තබ්බට්ඨානෙ වා උට්ඨෙතබ්බොති එකෙ. අන්තොඡාරත්තන්ති එකෙ. යාව නිබද්ධාවාසං න කප්පෙතීති එකෙ. යාව මග්ගපරිස්සමවිනොදනාති එකෙ. සති අන්තරායෙ අන්තොඡාරත්තං වසති, අනාපත්ති. නිබද්ධාවාසකප්පනෙ සති අරුණුග්ගමනෙ ආපත්ති. සචෙ තංසත්තමො දිවසො, තදහෙව නික්ඛිත්තචීවරං ගහෙතබ්බං, පච්චුද්ධරිතබ්බං වාති එකෙ. සචෙ අන්තරා නවමග්ගපාතුභාවෙන වා නවගාමසන්නිවෙසෙන වා, තං සෙනාසනං අඞ්ගසම්පත්තිතො පරිහායති. තදහෙව චීවරං ගහෙතබ්බං වා පච්චුද්ධරිතබ්බං වා. ඡාරත්තං විප්පවසන්තස්ස චෙ පරිහායති, අනාපත්ති අනුඤ්ඤාතදිවසත්තාති එකෙ. ආපත්ති එව අනඞ්ගසම්පත්තිතොති එකෙ. යුත්තතරං පනෙත්ථ විචාරෙත්වා ගහෙතබ්බං. සචෙ ධුතඞ්ගධරො හොති, ගාමසීමායං අවසිත්වා පච්ඡිමප්පමාණයුත්තෙ ඨානෙ වසිත්වා පක්කමිතබ්බං. පඨමං බද්ධඅවිප්පවාසසීමො චෙ ගාමො හොති, අඤ්ඤස්මිම්පි මාසෙ අන්තොසීමාය වසතො අනාපත්ති. පොරාණගණ්ඨිපදෙ ‘‘යථාවුත්තසෙනාසනෙ වසන්තෙනාපි ඡාරත්තමෙව චීවරං ගාමෙ නික්ඛිපිතබ්බන්ති අධිප්පායෙන අඤ්ඤං අන්තොඡාරත්තම්පි අඤ්ඤම්පි වසතො ආපත්තියෙවා’’ති වුත්තං.

සාසඞ්කසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

10. පරිණතසික්ඛාපදවණ්ණනා

657. දෙථාවුසො අම්හාකන්ති එත්ථ අකතවිඤ්ඤත්ති හොති න හොතීති? හොති, යදි එවං අඤ්ඤාතකවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදස්ස ච ඉමස්ස ච කිං නානාකරණන්ති? තං අඤ්ඤාතකඅප්පවාරිතෙයෙව විඤ්ඤාපෙන්තස්ස, ඉදං ඤාතකපවාරිතෙපි, තං අනච්ඡින්නචීවරස්සෙව, ඉදං තස්සපි, තං චීවරංයෙව විඤ්ඤාපෙන්තස්ස, ඉදං අචීවරම්පි. එවං සන්තෙ ඉදං තං අන්තොකත්වා ඨිතං හොති, තස්මා ද්වින්නම්පි අඞ්ගසම්පත්තියා සති කෙන භවිතබ්බන්ති? ඉමිනා භවිතබ්බං ඉමස්ස නිප්පදෙසතොති එකෙ. ද්වීහිපි භවිතබ්බං උභින්නම්පි අඞ්ගසිද්ධිතොති එකෙ. ඉමානි තස්ස අඞ්ගානි විකප්පනුපගචීවරතා, සමයාභාවො, අඤ්ඤාතකවිඤ්ඤත්ති, තාය ච පටිලාභොති චත්තාරි. ඉමස්ස පන සඞ්ඝෙ පරිණතභාවො, ඤත්වා අත්තනො පරිණාමනං, පටිලාභොති තීණි. එත්ථ පඨමො වාදො අයුත්තො කත්වාපි ඔකාසං අට්ඨකථායං, පරිවාරෙ ච අවිචාරිතත්තා. යදි එවං තත්ථ අඞ්ගෙසු ‘‘අනඤ්ඤපරිණතතා’’ති වත්තබ්බන්ති චෙ? න වත්තබ්බං, අත්ථතො සිද්ධත්තා. පරිණතසික්ඛාපදද්වයසිද්ධිතො, පරිණතසඤ්ඤිතො, ආපත්තිසම්භවතො ච ‘‘මය්හම්පි දෙථා’’ති වදති, ‘‘වට්ටතී’’ති අනුද්දිට්ඨං, ‘‘අම්හාකම්පි අත්ථී’’ති වුත්තත්තා වට්ටති. ‘‘සඞ්ඝස්ස පරිණතං…පෙ… ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති එත්ථ ‘‘පුග්ගලස්සා’’ති න වුත්තං, යතො සුද්ධපාචිත්තියවසෙන ආගතත්තා. ‘‘අඤ්ඤචෙතියස්සා’’ති න වුත්තං සඞ්ඝස්ස අචෙතියත්තා, තස්මායෙව ‘‘චෙතියස්ස පරිණතං…පෙ… ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති එත්ථාපි ‘‘අඤ්ඤසඞ්ඝස්ස අඤ්ඤපුග්ගලස්සා’’ති න වුත්තං. ‘‘යතො තථා ඉධ ච ‘පුග්ගලස්ස පරිණතං…පෙ… ආපත්ති දුක්කටස්සා’ති එත්ථ ච ‘අත්තනොපී’ති කිඤ්චාපි න වුත්තං, තථාපි සම්භවතී’’ති වදන්ති. තං පන ඉධ අත්තනො පරිණාමනාධිකාරත්තා ඉමස්ස සික්ඛාපදස්ස න වුත්තන්ති එකෙ. තතුත්තරිසික්ඛාපදෙ ‘‘අඤ්ඤස්සත්ථායා’’ති (පාරා. අට්ඨ. 2.526) පදං වියාති එකෙ. තං න, එත්ථ පුග්ගලපරිණාමනසික්ඛාපදෙ අවුත්තත්තා. ධම්මසිරිත්ථෙරො පනාහ –

‘‘අත්තනො අඤ්ඤතො ලාභං, සඞ්ඝස්සඤ්ඤස්ස වා නතං;

පරිණාමෙය්‍ය නිස්සග්ගි, පාචිත්තියම්පි දුක්කට’’න්ති.

තස්සත්ථො – සඞ්ඝස්ස පරිණතං අත්තනො පරිණාමෙය්‍ය නිස්සග්ගියං. තදෙව අඤ්ඤතො පරිණාමෙය්‍ය පාචිත්තියං. අඤ්ඤස්ස පරිණතං අත්තනො වා පරස්ස වා පරිණාමෙය්‍ය දුක්කටන්ති, තස්මා අඤ්ඤාතකවිඤ්ඤත්තිආදීසු වුත්තාපත්තිසම්භවතො ඉධ පරිණතද්වයෙ ‘‘අත්තනො’’ති පදං න වුත්තං. තස්මිඤ්හි වුත්තෙ දුක්කටමත්තප්පසඞ්ගො සියා, අවුත්තෙ පනෙතෙසු වුත්තාපත්තීනං යථාගමමඤ්ඤතරා ච ඉධ අවුත්තසිද්ධි දුක්කටඤ්චාති ද්වෙ ආපත්තියො එකතො හොන්තීති විනයධරානං අනවසෙසඤාණස්ස ඔකාසො කතො හොතීති.

ඉති තිංසකකණ්ඩං සාරමණ්ඩං,

අලමෙතං විනයස්ස සාරමණ්ඩෙ;

ඉධ නිට්ඨිතසබ්බසාරමණ්ඩං,

විනයවසෙන පුනාති සාරමණ්ඩන්ති.

පරිණතසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නිට්ඨිතො පත්තවග්ගො තතියො.

නිස්සග්ගියවණ්ණනා නිට්ඨිතා.