2. දුතියඅනියතසික්ඛාපදවණ්ණනා

453. දුතියෙ කෙසුචි පොත්ථකෙසු ‘‘න හෙව ඛො පන පටිච්ඡන්නං ආසනං හොති ආසන’’න්ති ලිඛිතං. ‘‘ආසනන්ති අධිකං, උද්ධරිතානුරූප’’න්ති ලිඛිතං. ද්වෙපි රහා ඉධ අධිප්පෙතා කායසංසග්ගදුට්ඨුල්ලවාචාරහොනිසජ්ජග්ගහණතො. යදි එවං ‘‘මාතුගාමො නාම විඤ්ඤූ පටිබලා’’ති කිමත්ථං වුත්තන්ති? අයමෙව හි මාතුගාමො ද්වින්නම්පි කායසංසග්ගදුට්ඨුල්ලවාචානං එකතො වත්ථුභූතො, තස්මා වුත්තං. කායසංසග්ගස්ස වත්ථුභූතො දස්සිතො, න ඉතරස්සාති කත්වා දුට්ඨුල්ලවාචමෙව සන්ධාය තස්සා වත්ථුං දස්සෙන්තො එවමාහ.

එත්ථාහ – යථා පඨමෙ අනධිප්පෙතාපි දුට්ඨුල්ලවාචා සම්භවවිසෙසදස්සනත්ථං වුත්තා, ඉධාපි කායසංසග්ගො, කස්මා න තස්ස වසෙන චක්ඛුස්ස රහො ගහෙතබ්බොති? ආම න ගහෙතබ්බො, න ච ගහිතො, ගහිතො එව පන නිසජ්ජවසෙන, න හි අඞ්ගස්ස නිසජ්ජා විසෙසොති. අප්පටිච්ඡන්නෙ සති කථං චක්ඛුස්ස රහොති චෙ? දූරත්තා. පඨමෙ කස්මා ඉත්ථිසතම්පි අනාපත්තිං න කරොති, ඉධ කස්මා එකාපි කරොතීති චෙ? නො වුච්චති සිද්ධත්තා. සිද්ධං හොති, යදිදං අඤ්ඤතරො භික්ඛු වෙසාලියං මහාවනෙ…පෙ… ද්වාරං විවරිත්වා නිපන්නො හොති…පෙ… සම්බහුලා ඉත්ථියො යාවදත්ථං කත්වා පක්කමිංසූති (පාරා. 77). තස්මා න මෙථුනස්ස මාතුගාමො දුතියො හොති. ඉත්ථියො හි අඤ්ඤමඤ්ඤිස්සා වජ්ජං පටිච්ඡාදෙන්ති, තෙනෙව භික්ඛුනීනං වජ්ජපටිච්ඡාදනෙ පාරාජිකං පඤ්ඤත්තං. තථා ‘‘ආයස්මා උදායී තා ඉත්ථියො විහාරං පෙක්ඛාපෙත්වා තාසං ඉත්ථීනං වච්චමග්ග’’න්ති (පාරා. 283) එත්ථ ‘‘යා පන තා ඉත්ථියො හිරිමනා, තා නික්ඛමිත්වා භික්ඛූ උජ්ඣාපෙන්තී’’ති (පාරා. 283) වචනතො දුට්ඨුල්ලස්ස මාතුගාමො දුතියො හොතීති සිද්ධන්ති අධිප්පායො. උභයත්ථාපි උම්මත්තකාදිකම්මිකානං අනාපත්තීති තෙසං පාටෙක්කං නිදානෙ ආගතං, ආදිකම්මිකානං අනාපත්තීති අත්ථො. අනුගණ්ඨිපදෙ පන ‘‘අචෙලකවග්ගෙ රහොපටිච්ඡන්නාසනසික්ඛාපදෙ ‘විඤ්ඤූ පුරිසො දුතියො හොතී’ති (පාචි. 288) ඉමස්ස අනුරූපතො ‘ඉත්ථීනං සතම්පි අනාපත්තිං න කරොතී’ති වුත්ත’’න්ති ච, ‘‘දුතියානියතෙ ‘ඉත්ථීපි පුරිසොපී’ති ඉදං භික්ඛුනීවග්ගෙ ඔසානසික්ඛාපදස්ස, අචෙලකවග්ගෙ අප්පටිච්ඡන්නාසනසික්ඛාපදස්ස ච අනාපත්තිවාරෙ ‘යො කොචි විඤ්ඤූ පුරිසො දුතියො’ති වුත්තං. ඉමෙසං අනුරූපතො වුත්තන්ති වෙදිතබ්බ’’න්ති ච වුත්තං.

දුතියඅනියතසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

පකිණ්ණකවණ්ණනා

අපිචෙත්ථ ඉදං පකිණ්ණකං, සෙය්‍යථිදං – ඉදං අනියතකණ්ඩං නිප්පයොජනං අපුබ්බාභාවතොති චෙ? න, ගරුකලහුකභෙදභින්නාපත්තිරොපනාරොපනක්කමලක්ඛණදීපනප්පයොජනතො. එත්ථ හි ‘‘සා චෙ එවං වදෙය්‍ය ‘අය්‍යො මයා දිට්ඨො නිසින්නො මාතුගාමස්ස මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවන්තො’ති, සො ච තං පටිජානාති, ආපත්තියා කාරෙතබ්බො…පෙ… නිසජ්ජාය කාරෙතබ්බො’’තිආදිනා (පාරා. 446) ආපත්තියා ගරුකාය ලහුකාය ච රොපනක්කමලක්ඛණං, කාරෙතබ්බොති ඉමිනා අනාරොපනක්කමලක්ඛණඤ්ච දස්සිතං. ලක්ඛණදීපනතො ආදිම්හි, අන්තෙ වා උද්දිසිතබ්බන්ති චෙ? න, අසම්භවතො. කථං? න තාව ආදිම්හි සම්භවති, යෙසමිදං ලක්ඛණං, තෙසං සික්ඛාපදානං අදස්සිතත්තා. න අන්තෙ, ගරුකමිස්සකත්තා, තස්මා ගරුකලහුකානං මජ්ඣෙ එව උද්දිසිතබ්බන්ති අරහති උභයාමිස්සකත්තා. යා තත්ථ ලහුකාපත්ති දස්සිතා, සාපි ගරුකාදිකා. තෙනෙවාහ ‘‘මෙථුනධම්මසන්නිස්සිතකිලෙසසඞ්ඛාතෙන රහස්සාදෙනා’’තිආදි, තස්මා ගරුකානං එව අනන්තරං උද්දිට්ඨාතිපි එකෙ. එවං සන්තෙ පඨමමෙවාලං තාවතා ලක්ඛණදීපනසිද්ධිතො, කිං දුතියෙනාති චෙ? න, ඔකාසනියමපච්චයමිච්ඡාගාහනිවාරණප්පයොජනතො. ‘‘පටිච්ඡන්නෙ ආසනෙ අලංකම්මනියෙ’’ති ඔකාසනියමතො හි තබ්බිපරීතෙ ඔකාසෙ ඉදං ලක්ඛණං න විකප්පිතන්ති මිච්ඡාගාහො හොති, තන්නිවාරණතො දුතියම්පි සාත්ථකමෙවාති අධිප්පායො. කස්මා? ඔකාසභෙදතො, රහොභෙදදීපනතො, රහොනිසජ්ජස්සාදභෙදදීපනතො. ඔකාසනියමභාවෙ ච රහොනිසජ්ජස්සාදභෙදො ජාතො. ද්වින්නං රහොනිසජ්ජසික්ඛාපදානං නානතාජානනඤ්ච සියා, තථා කායසංසග්ගභෙදදීපනතො. නාලංකම්මනියෙපි හි ඔකාසෙ අප්පටිච්ඡන්නෙ, පටිච්ඡන්නෙපි වා නිසින්නාය වාතපානකවාටඡිද්දාදීහි නික්ඛන්තකෙසාදිග්ගහණෙන කායසංසග්ගො ලබ්භතීති එවමාදයොපි නයා විත්ථාරතො වෙදිතබ්බා. ‘‘භික්ඛුපාතිමොක්ඛෙ ආගතනයත්තා භික්ඛුනීපාතිමොක්ඛෙ ඉදං කණ්ඩං පරිහීනන්ති වෙදිතබ්බ’’න්ති වදන්ති. අත්ථුප්පත්තියා තත්ථ අනුපන්නත්තාති එකෙ. තං අනෙකත්ථභාවදීපනතො අයුත්තං. සබ්බබුද්ධකාලෙ හි භික්ඛූනං පඤ්චන්නං, භික්ඛුනීනං චත්තාරො ච උද්දෙසා සන්ති. පාතිමොක්ඛුද්දෙසපඤ්ඤත්තියා අසාධාරණත්තා තත්ථ නිද්දිට්ඨසඞ්ඝාදිසෙසපාචිත්තියානන්ති එකෙ. තාසං භික්ඛුනීනං උබ්භජාණුමණ්ඩලිකඅට්ඨවත්ථුකවසෙන කායසංසග්ගවිසෙසො පාරාජිකවත්ථු, ‘‘හත්ථග්ගහණං වා සාදියෙය්‍ය, කායං වා තදත්ථාය උපසංහරෙය්‍යා’’ති (පාචි. 674-675) වචනතො සාදියනම්පි, ‘‘සන්තිට්ඨෙය්‍ය වා’’ති (පාචි. 675) වචනතො ඨානම්පි, ‘‘සඞ්කෙතං වා ගච්ඡෙය්‍යා’’ති (පාචි. 675) වචනතො ගමනම්පි, ‘‘ඡන්නං වා අනුපවිසෙය්‍යා’’ති (පාචි. 675) වචනතො පටිච්ඡන්නට්ඨානපවෙසොපි, තථා ‘‘රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ එකෙනෙකා සන්තිට්ඨෙය්‍ය වා සල්ලපෙය්‍ය වා’’ති (පාචි. 838) වචනතො දුට්ඨුල්ලවාචාපි පාචිත්තියවත්ථුකන්ති කත්වා තාසං අඤ්ඤථා අනියතකණ්ඩස්ස අවත්තබ්බතාපත්තිතොපි න වුත්තන්ති තෙසං අධිප්පායො.

පකිණ්ණකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

අනියතකණ්ඩං නිට්ඨිතං.