උපොසථාදිපුච්ඡාවිස්සජ්ජනා

332. විස්සජ්ජනෙ එවමත්ථො වෙදිතබ්බොති යොජනා. කායසාමග්ගී ආදි නාමාති යොජනා. ඔසාරණකිරියාති කථනකිරියා. ඡන්දපවාරණං ආහරිත්වාති ඡන්දඤ්ච පවාරණඤ්ච ආහරිත්වා. පවාරණාකථාති ‘‘සඞ්ඝං භන්තෙ පවාරෙමී’’තිආදිකා (මහාව. 210) පවාරණාකථා. තජ්ජනීයකම්මාදීසු වත්ථු නාම කිං? පුග්ගලො නාම කොති ආහ ‘‘වත්ථු නාමා’’තිආදි. තත්ථ යෙන වත්ථුනාති භණ්ඩනකාරකාදිනා යෙන වත්ථුනා කරණභූතෙන, හෙතුභූතෙන වා. යෙනාති පුග්ගලෙන කත්තුභූතෙන, කතන්ති සම්බන්ධො. ‘‘තස්සා තස්සා කම්මවාචායා’’ති පදං ‘‘අවසානවචන’’න්ති පදෙ අවයවිසම්බන්ධො. සබ්බත්ථාති සබ්බෙසු විස්සජ්ජනෙසු.

ඉති උපොසථාදිපුච්ඡාවිස්සජ්ජනවණ්ණනාය යොජනා

සමත්තා.

අත්ථවසපකරණවණ්ණනා

334. අත්ථවසපකරණෙති අවයවිආධාරො. දස අත්ථවසෙතිආදීසූති අවයවාධාරො. යන්ති වචනං. උපරිමං උපරිමං පදන්ති ‘‘සඞ්ඝඵාසුතායා’’තිආදිකං උත්තරුත්තරි වුත්තං පදං. හෙට්ඨිමස්ස හෙට්ඨිමස්ස පදස්සාති ‘‘සඞ්ඝසුට්ඨුතායා’’තිආදිකස්ස අධො අධො වුත්තස්ස පදස්ස.

යදෙතං පදසතං වුත්තන්ති යොජනා. තත්ථාති තස්මිං පදසතෙ, නිද්ධාරණෙ භුම්මං, අත්ථසතන්ති අභිධෙය්‍යසතං. ධම්මසතන්තිඅභිධානසතං, පාළිසතන්ති අත්ථො. ‘‘අත්ථසතං ධම්මසත’’න්ති පදානං අත්ථන්තරවිකප්පං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අථ වා’’තිආදි. තත්ථ යෙ දස අත්ථවසෙ පටිච්ච පඤ්ඤත්තං, තෙසං දසඅත්ථවසානන්ති යොජනා, යෙ දස අත්ථවසෙ පුබ්බෙ වණ්ණිතා, තෙසං දසඅත්ථවසානන්ති යොජනා. පඨමපාරාජිකවණ්ණනායං (පාරා. අට්ඨ. 1.39) වණ්ණිතාති සම්බන්ධො. තත්ථාති ‘‘සඞ්ඝසුට්ඨුතායා’’තිආදිපාඨෙ. සුට්ඨු දෙවාති සුට්ඨු මහාරාජ. හි යස්මා ආණාබලභොගබලඉස්සරියබලෙහි දිබ්බති, තස්මා දෙවොති වුච්චති. යො චාති ගහට්ඨො වා පබ්බජිතො වා, සම්පටිච්ඡතීති සම්බන්ධො. තස්මාති යස්මා හිතාය සුඛාය හොති, තස්මා. ආනිසංසං දස්සෙත්වා පඤ්ඤපෙස්සාමීති සම්බන්ධො. අභිභවිත්වා න පඤ්ඤපෙස්සාමීති යොජනා. ඉධාති අත්ථවසපකරණෙ. තදත්ථජොතකානන්ති සොයෙව අත්ථො තදත්ථො, තස්ස ජොතකා තදත්ථජොතකා, තෙසං. ඉදානි වෙදිතබ්බානීති සම්බන්ධො. අත්ථං ජොතෙන්තීති අත්ථජොතකා, සද්දා. නීහරිත්වා, නියමෙත්වා වා අත්ථො වුච්චතෙ ඉමාහි සද්දපඤ්ඤත්තීහීති නිරුත්තියො.

අත්ථසතන්ති ගාථායං අත්ථවසෙ පකරණෙ අත්ථසතං වෙදිතබ්බන්තිආදිනා යොජනා කාතබ්බා. ඉති හීති ඉති එව. හිසද්දො හි එවසද්දත්ථො. ඉදන්ති ‘‘අත්ථසත’’න්තිආදිවචනං, වුත්තන්ති සම්බන්ධො. එතන්ති යථාවුත්තං අත්ථං පටිච්චාති සම්බන්ධො.

ඉති සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

මහාවග්ගවණ්ණනාය

යොජනා සමත්තා.