චොදනාකණ්ඩං

අනුවිජ්ජකකිච්චවණ්ණනා

360-1. ඉදානි ආරද්ධන්ති සම්බන්ධො. එකො භික්ඛු එකෙන මාතුගාමෙනාති යොජනා. සොති පස්සන්තො භික්ඛු. තන්ති නික්ඛමන්තං පවිසන්තං වා භික්ඛුං. ඉතරොති චුදිතකො. තස්සාති චොදකස්ස. න උපෙතීති න උපගච්ඡති. න පටිජානාතීති න පටිස්සවං කරොති. එත්ථාති මාතුගාමෙන නික්ඛමන්තපවිසන්තට්ඨානෙ. යන්ති කම්මං. තෙනාති චොදකෙන. තස්සාති චොදකස්ස වචනෙනාති සම්බන්ධො. ඉතරොති චුදිතකො. අසුද්ධපරිසඞ්කිතොති අසුද්ධාය අට්ඨානෙ උප්පන්නාය පරිසඞ්කාය පරිසඞ්කිතො. තදත්ථං දස්සෙති ‘‘අමූලකපරිසඞ්කිතො’’ති ඉමිනා. තස්ස පුග්ගලස්සාති චුදිතකස්ස පටිඤ්ඤායාති සම්බන්ධො. සබ්බත්ථාති සබ්බෙසු අනුවිජ්ජකකිච්චෙසු.

ඉති අනුවිජ්ජකකිච්චවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.

චොදකපුච්ඡාවිස්සජ්ජනා

362-3. සච්චෙ ච අකුප්පෙ චාති පධානං සම්බන්ධට්ඨානං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පතිට්ඨාතබ්බ’’න්ති. ‘‘ය’’න්තිආදිනා සච්චෙ පතිට්ඨාතබ්බභාවං දස්සෙති. යන්ති කම්මං. ‘‘න චා’’තිආදිනා අකුප්පෙ පතිට්ඨාතබ්බභාවං දස්සෙති. ඔතිණ්ණඤ්චාති විනිච්ඡයං ඔතිණ්ණඤ්ච. ‘‘වචන’’න්ති ඉමිනා ඔතිණ්ණානොතිණ්ණසරූපං දස්සෙති. තත්‍රාති පුරිමවචනාපෙක්ඛං. ‘‘ඔතිණ්ණානොතිණ්ණං ජානිතබ්බ’’න්ති වචනෙති හි අත්ථො. චොදකස්ස පමාණන්ති ‘‘ධම්මො’’ති වා ‘‘අධම්මො’’ති වා ‘‘බාලො’’ති වා ‘‘පණ්ඩිතො’’ති වා චොදකස්ස පමාණං. චුදිතකස්ස පමාණන්ති ධම්මචුදිතකො නු ඛො, නොති චුදිතකස්ස පමාණං. අනුවිජ්ජකස්ස පමාණන්ති සක්කා නු ඛො විනිච්ඡිතුං, නොති අනුවිජ්ජකස්ස පමාණං. අනුවිජ්ජකො වත්තබ්බොති සම්බන්ධො. යෙන ධම්මෙනාතිආදීසු ධම්මාදීනං සරූපං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ධම්මොති භූතං වත්ථූ’’තිආදි. එතෙන ධම්මෙන ච එතෙන විනයෙන ච එතෙන සත්ථුසාසනෙන චාති යොජනා. තස්මා අනුවිජ්ජකෙන වූපසමෙතබ්බන්ති සම්බන්ධො. එත්ථාති අනුවිජ්ජකස්ස පටිපජ්ජිතබ්බට්ඨානෙ.

අවඤ්ඤන්ති අවජානනං. ඉමෙති ථෙරා. ‘‘ඛතත්තා’’ති ඉමිනා අත්තනාව අත්තා ඛඤ්ඤතීති ඛතොති වචනත්ථං දස්සෙති. උපහනියන්තීති උපහතානි, උපහතානි ඉන්ද්‍රියානි අනෙනාති උපහතින්ද්‍රියො. ‘‘පඤ්ඤාය අභාවතො’’ති ඉමිනා දුම්මෙධොති එත්ථ දුසද්දො අභාවත්ථො, මෙධාසද්දො පඤ්ඤාපරියායොති දස්සෙති. නත්ථි මෙධා එතස්සාති දුම්මෙධොති නිබ්බචනං කාතබ්බං. ඛතො…පෙ… දුම්මෙධො සො අනුවිජ්ජකො උපගච්ඡතීති යොජනා. තස්මාති යස්මා උපගච්ඡති, තස්මා වුත්තන්ති සම්බන්ධො. තස්සාති පාඨස්ස, ගාථාය වා. විත්ථාරං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘චුදිතකචොදකෙසු හී’’තිආදි. උභොපෙතෙති උභොපි එතෙ ආමිසපුග්ගලනිස්සයෙ. ධම්මොති සාසනධම්මො. ඉතීති අයමත්ථො.

උපකණ්ණකං ජප්පතීති එත්ථ කණ්ණස්ස සමීපං උපකණ්ණං, තදෙව උපකණ්ණකන්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘එවං කථෙහී’’තිආදි. ‘‘කණ්ණමූලෙ’’ති ඉමිනා උපකණ්ණකන්ති එත්ථ උපසද්දස්ස සමීපත්ථං දස්සෙති. මන්තෙතීති කථෙති. ඉමිනා ජප්පධාතුයා කථනත්ථං දස්සෙති. ජිම්හං පෙක්ඛතීති එත්ථ ජිම්හසද්දො කුටිලවාචකො, කුටිලං නාම අත්ථතො ඉධ දොසොති ආහ ‘‘දොසමෙවා’’ති.

කථානුසන්ධීති චුදිතකඅනුවිජ්ජකානං කථාය අනුසන්ධි. විනිච්ඡයානුසන්ධීති අනුවිජ්ජකෙන කතස්ස ආපත්තානාපත්තිවිනිච්ඡයස්ස අනුසන්ධි. සබ්බත්ථාති චොදනාකණ්ඩෙ.

ඉති චොදනාකණ්ඩවණ්ණනාය යොජනා සමත්තා.