178. සීහසෙනාපතිවත්ථුකථා

290. ධම්මස්ස ච අනුධම්මන්ති එත්ථ ධම්මසද්දො කාරණත්ථොති ආහ ‘‘කාරණස්ස අනුකාරණ’’න්ති. ‘‘පරෙහී’’ති පදං ‘‘වුත්ත’’ඉති පදෙ කත්තා. ‘‘වුත්තකාරණෙනා’’තිපදං ‘‘සකාරණො’’තිපදෙ කරණං. කොචි අප්පමත්තකොපි තුම්හාකං වාදොති යොජනා. ‘‘විඤ්ඤූහී’’ති පදං ‘‘ගරහිතබ්බ’’ඉති පදෙ කත්තා. ‘‘ගරහිතබ්බකාරණ’’න්ති පදං ‘‘න ආගච්ඡතී’’ති පදෙ කම්මං. අනබ්භක්ඛාතුකාමාති එත්ථ අභිත්‍යූපසග්ගො අභිභවනත්ථො ආපුබ්බො ඛාධාතු පකථනත්ථොති ආහ ‘‘අභිභවිත්වා න ආචික්ඛිතුකාමා’’ති.

293. අනුවිච්චකාරන්ති එත්ථ අනුවිච්චසද්දො විචධාතු ත්වාපච්චයන්තොති ආහ ‘‘අනුවිචිත්වා’’ති. ‘‘චින්තෙත්වා’’ති ඉමිනා විචධාතුයා ඤාණත්ථං දස්සෙති. ‘‘කාතබ්බ’’න්ති ඉමිනා කාතබ්බන්ති කාරන්ති වචනත්ථං දස්සෙති. පටාකන්ති ධජපටාකං. ‘‘ආහිණ්ඩෙය්‍යු’’න්ති ඉමිනා පරියායෙය්‍යුන්ති එත්ථ පරිපුබ්බආපුබ්බ යාධාතුයා ගත්‍යත්ථං දස්සෙති. පාළියං ‘‘පරිහරෙය්‍යු’’න්තිපි පාඨො. ආහිණ්ඩෙය්‍යුන්ති ආහිණ්ඩන්ති. මුද්ධජො තතියක්ඛරො. ඔපානභූතන්ති එත්ථ ඔපානො විය භූතො ඔපානභූතොති අත්ථං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පටියත්තඋදපානො විය ඨිත’’න්ති. ‘‘උදපානො’’ති ඉමිනා ඔපානසද්දො උදපානත්ථොති දස්සෙති. උදපානො හි සබ්බෙ ජනා ඔසරිත්වා පිවන්ති එත්ථාති ඔපානොති වුච්චති. ඉමෙසන්ති නිගණ්ඨානං. හීති සච්චං, යස්මා වා. සම්පත්තානං දානං දාතබ්බමෙව, තස්මා මා උපච්ඡින්දිත්ථාති යොජනා. උද්දිස්සාති ත්වාපච්චයන්තසද්දො ‘‘කත’’න්ති උත්තරපදෙන සමාසොති ආහ ‘‘උද්දිසිත්වා කත’’න්ති. එසෙව නයො ‘‘පටිච්චකම්ම’’න්ති එත්ථාපි.

294. පටිච්චකම්මන්ති එතං නාමං නිමිත්තකම්මස්ස අධිවචනන්ති යොජනා. යොති යො කොචි ජනො. වධකස්ස පාණඝාතකම්මං හොති විය, තස්සාපි හොතීති යොජනා. න ජීරන්තීති එත්ථ ජරධාතු ගත්‍යත්ථොති ආහ ‘‘න ගච්ඡන්තී’’ති.