179. කප්පියභූමිඅනුජානනකථා

295. බහාරාමකොට්ඨකෙති එත්ථ සමීපත්ථෙ භුම්මවචනන්ති ආහ ‘‘බහාරාමකොට්ඨකසමීපෙති ආරාමකොට්ඨකස්ස බහි සමීපෙති අත්ථො’’ති. අච්ඡන්තීති වසන්ති. එතන්ති ‘‘පච්චන්තිම’’න්ති එතං වචනං. ධුරවිහාරොපීති පධානවිහාරොපි. තත්ථ තත්ථාති තස්මිං තස්මිං ඨානෙ. අනුපගෙයෙවාති පාතොයෙව. ඔරවසද්දන්ති උච්චරවසඞ්ඛාතං සද්දං. කපිලසුත්තපරියොසානෙති සුත්තනිපාතෙ (සු. නි. අට්ඨ. 2.කපිලසුත්තවණ්ණනා) සඞ්ගහිතස්ස කපිලසුත්තස්ස පරියොසානෙ. පඤ්චසතානං කෙවට්ටපුරිසානන්ති සම්බන්ධො.

උස්සාවනන්තිකාදීසු එවං විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බොති යොජනා. යො විහාරො කරියතීති සම්බන්ධො. භූමියා ගති විය ගති එතෙසන්ති භූමිගතිකා. පතිට්ඨාපෙන්තෙහි බහූහි භික්ඛූහි පතිට්ඨාපෙතබ්බොති සම්බන්ධො. නිච්ඡාරෙන්තෙහි භික්ඛූහීති යොජනා. සයන්ති භික්ඛු. තං පනාති ‘‘සඞ්ඝස්ස කප්පියකුටිං අධිට්ඨාමී’’ති වචනං පන. අවත්වාපීති පිසද්දො තථා ‘‘වත්වාපී’’ති අත්ථං සම්පිණ්ඩෙති. අට්ඨකථාසූති මහාඅට්ඨකථාදීසු තීසු අට්ඨකථාසු. එත්ථාති උස්සාවනන්තිකකුටියං. ‘‘සමකාලං වට්ටතී’’ති වචනං දළ්හීකරොන්තො ආහ ‘‘සචෙ හී’’තිආදි. වචනෙති ‘‘කප්පියකුටිං කරොමා’’ති වචනෙ. තස්මින්ති ථම්භෙ. තෙනෙවාති අකතභාවෙනෙව. හීති සච්චං. එත්ථාති බහූසු.

යතොති ඉට්ඨකසිලාමත්තිකාපිණ්ඩතො. වුත්තනයෙනෙවාති ‘‘බහූහි සම්පරිවාරෙත්වා කප්පියකුටිං කරොමා’’ති වුත්තනයෙනෙව. ඉට්ඨකාදයොති ‘‘කප්පියකුටිං කරොමා’’ති අධිට්ඨාතබ්බඉට්ඨකාදයො. අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තන්ති සම්බන්ධො. තථාති යථා අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං, තථා. ථම්භාදීනි උක්ඛිපිත්වා පතිට්ඨාපනඤ්ච ‘‘කප්පියකුටිං කරොමා’’ති සාවනඤ්ච අන්තං පරියොසානමෙතිස්සාති උස්සාවනන්තිකා.

තාසූති ද්වීසු ගොනිසාදිකාසු. යත්ථාති කුටියං. නෙව ආරාමො පරික්ඛිත්තො හොතීති සම්බන්ධො. පුන යත්ථාති කුටියං. අයන්ති කුටි. උභයත්ථාපීති ආරාමවිහාරගොනිසාදිකාසු ද්වීසුපි. බහුතරං පරික්ඛිත්තොපි පරික්ඛිත්තොයෙව නාමාති යොජනා. එත්ථාති උපඩ්ඪපරික්ඛිත්තබහුතරපරික්ඛිත්තආරාමෙ. ගාවො පවිසිත්වා යථාසුඛං නිසීදන්ති එත්ථාති ගොනිසාදා ගොසාලා. ගොනිසාදා වියාති ගොනිසාදිකා කුටි.

මනුස්සා වදන්තීති සම්බන්ධො. එසාති කුටි. වුත්තෙපීති පිසද්දෙ, ‘‘කප්පියකුටිං දෙමා’’ති වාක්‍යං අපෙක්ඛති. අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තන්ති සම්බන්ධො. යස්මා වට්ටති, තස්මාති යොජනා. තෙසන්ති සෙසසහධම්මිකදෙවමනුස්සානං. තෙහීති සෙසසහධම්මිකදෙවමනුස්සෙහි. පුනපි වුත්තං, කිං වුත්තන්ති ආහ ‘‘භික්ඛුස්ස…පෙ… හොතී’’ති. අපීති තදඤ්ඤෙසං. තන්ති වචනං. හීති සච්චං, යස්මා වා. සඞ්ඝස්ස සන්තකමෙව වා භික්ඛුස්ස සන්තකමෙව වාති යොජනා. ඉති තස්මා සුවුත්තන්ති සම්බන්ධො. ගහපතීනං සන්තකං ගහපති කුටි. ‘‘කම්මවාචං සාවෙත්වා’’ති ඉදං උපලක්ඛණමත්තං කම්මවාචමවත්වා අපලොකනෙනපි කප්පියත්තා. කම්මවාචාය වා අපලොකනෙන වා සම්මනිතබ්බාති සම්මුති කුටි. ඉතිසද්දො පරිසමාපනත්ථො.

යං ආමිසං වුත්ථං, සබ්බං තං ආමිසන්තියොජනා. අකප්පියභූමියං සහසෙය්‍යපහොනකෙ ගෙහෙ වුත්ථං ඨපිතන්ති සම්බන්ධො. යං පන සඞ්ඝිකං වා පුග්ගලිකං වා අත්ථීති යොජනා. තෙසංයෙවාති භික්ඛුභික්ඛුනීනමෙව. එකරත්තම්පි ඨපිතං යං සන්තකං අත්ථීති යොජනා. තන්ති සඞ්ඝිකාදි. තත්ථාති අකප්පියභූමියං සහසෙය්‍යපහොනකගෙහෙ. එතන්ති අන්තොවුත්ථඅන්තොපක්කසඞ්ඛාතං යාවයාමකාලිකං, ‘‘න කප්පතී’’ති බ්‍යතිරෙකස්ස අන්වයං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සත්තාහකාලිකං පනා’’තිආදි.

තත්‍රාති පුරිමවචනාපෙක්ඛං. තත්‍ර වචනෙති හි අත්ථො. සාමණෙරො දෙතීති සම්බන්ධො. යංකිඤ්චි තණ්ඩුලාදිකං ආමිසන්ති යොජනා. මුඛසන්නිධි නාමාති ආපත්තියා මුඛො උපායො සන්නිධි නාමාති අත්ථො. තත්ථාති මහාපච්චරියං, මුඛසන්නිධිඅන්තොවුත්ථෙසු වා. භික්ඛු පචිත්වා පරිභුඤ්ජතීති සම්බන්ධො. ආමිසසංසට්ඨන්ති ආමිසෙන සංසග්ගං.

ජහිතවත්ථුකාති ජහිතං වත්ථු එතාසන්ති ජහිතවත්ථුකා. උස්සාවනන්තිකා කතාති සම්බන්ධො. සාති උස්සාවනන්තිකා. යො යොති ථම්භො වා භිත්තිපාදො වා. ඉට්ඨකාදීහි කතා උස්සාවනන්තිකාති යොජනා. චයස්සාති අධිට්ඨානස්ස. යෙහි පන ඉට්ඨකාදීහීතිආදිසද්දෙන ථම්භසිලාමත්තිකායො සඞ්ගණ්හාති. තදඤ්ඤෙසූති තෙහි අධිට්ඨිතඉට්ඨකාදීහි අඤ්ඤෙසු.

පාකාරාදිපරික්ඛෙපෙති උපචාරසීමාපරිච්ඡින්නස්ස ආරාමස්ස පාකාරාදිනා පරික්ඛෙපෙ කතෙ. පාකාරාදීති ආදිසද්දෙන වතිං සඞ්ගණ්හාති. කප්පියකුටිං ලද්ධුං වට්ටතීති ගොනිසාදිකාය අභාවෙන සෙසාසු තීසු කප්පියකුටීසු යංකිඤ්චි කප්පියකුටිං ලද්ධුං වට්ටතීති අත්ථො. තත්ථ තත්ථාති තස්මිං තස්මිං ඨානෙ. ඉතරා පනාති උස්සාවනන්තිකගොනිසාදිකාහි අඤ්ඤා. ද්වෙති උභො ගහපතිසම්මුතියො, ජහිතවත්ථුකාව හොන්තීති සම්බන්ධො. පක්ඛපාසකමණ්ඩලන්ති ද්වෙ පක්ඛෙ අපතනත්ථාය පසති බන්ධතීති පක්ඛපාසකො, මණ්ඩලන්ති ඡදනකොටිගොපානසීනං උපරි ඨපිතකට්ඨවිසෙසො, පක්ඛපාසකො ච මණ්ඩලඤ්ච පක්ඛපාසකමණ්ඩලං.

යත්‍රාති යස්මිං ඨානෙ. අනුපසම්පන්නස්ස දත්වාති අනපෙක්ඛවිස්සජ්ජනෙන අනුපසම්පන්නස්ස දත්වා. චීවරවිකප්පනං විය සාපෙක්ඛවිස්සජ්ජනම්පි වට්ටතීති වදන්ති. තත්‍රාති පුරිමවචනාපෙක්ඛං. සොති කරවීකතිස්සත්ථෙරො, පස්සිත්වා පුච්ඡීති සම්බන්ධො. ථෙරොති මහාසිවත්ථෙරො. ලූඛදිවසෙති අසිනිද්ධදිවසෙ. තතොති බ්‍රවනතො, පරන්ති සම්බන්ධො. නන්ති මහාසිවත්ථෙරං. පමුඛෙති ගබ්භස්ස පමුඛෙ. තන්ති සබ්බිකුම්භිං. බහීති විහාරස්ස බහි. සොති මහාසිවත්ථෙරො.