9. පරිවත්තහාරවණ්ණනා

‘‘සබ්බධම්මමූලපරියාය’’න්ති එත්ථ ‘‘සබ්බධම්මා’’ති පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ගහිතා, තෙසං මූලකාරණන්ති ච තණ්හාමානදිට්ඨියො. තථා අස්සුතවා පුථුජ්ජනො…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතොති. යාවකීවඤ්ච පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු සුභතො සුඛතො නිච්චතො අත්තතො සමනුපස්සනවසෙන ‘‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’ති තණ්හාමානදිට්ඨිගාහා න සමුච්ඡිජ්ජන්ති, තාව නෙසං පබන්ධූපරමො සුපිනන්තෙපි න කෙනචි ලද්ධපුබ්බො. යදා පන නෙසං අසුභතො දුක්ඛතො අනිච්චතො අනත්තතො සමනුපස්සනවසෙන ‘‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’’ති පවත්තමානා අප්පණිහිතානිමිත්තසුඤ්ඤතානුපස්සනා උස්සක්කිත්වා අරියමග්ගාධිගමාය සංවත්තන්ති, අථ නෙසං පබන්ධූපරමො හොති අච්චන්තඅප්පඤ්ඤත්තිකභාවූපගමනතො. තෙන වුත්තං ‘‘සබ්බධම්මාති පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ගහිතා, තෙසං මූලකාරණන්ති ච තණ්හාමානදිට්ඨියො’’ති. තථා අස්සුතවා පුථුජ්ජනො…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො තීහිපි මඤ්ඤනාහි පථවිං මඤ්ඤති යාව නිබ්බානං අභිනන්දති, තීහිපි පරිඤ්ඤාහි තස්ස තං වත්ථු අපරිඤ්ඤාතන්ති කත්වා. යස්ස පන තං වත්ථු තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිඤ්ඤාතං, න සො ඉතරො විය තං මඤ්ඤති. තෙනාහ භගවා ‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති, වෙදනං…පෙ… අසති න පරිතස්සතී’’ති (ම. නි. 1.241). සෙක්ඛො පථවිං මා මඤ්ඤි, යාව නිබ්බානං මාභිනන්දි, අරහා සම්මාසම්බුද්ධො ච පථවිං න මඤ්ඤති, යාව නිබ්බානං නාභිනන්දති, මඤ්ඤනාමඤ්ඤිතෙසු වත්ථූසු මත්තසො සබ්බසො ච පරිඤ්ඤාභිසමයසංසිද්ධියා පහානාභිසමයනිබ්බත්තිතො. යස්ස පන තෙසු වත්ථූසු සබ්බසො මත්තසො වා පරිඤ්ඤා එව නත්ථි, කුතො පහානං, සො යථාපරිකප්පං නිරඞ්කුසාහි මඤ්ඤනාහි ‘‘එතං මමා’’තිආදිනා මඤ්ඤතෙව. තෙනාහ භගවා ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො…පෙ… සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති, වෙදනං…පෙ…, සඤ්ඤ…පෙ…’’න්තිආදි (ම. නි. 1.241). අයං පරිවත්තො හාරො.