14. අධිට්ඨානහාරවණ්ණනා

‘‘සබ්බධම්මමූලපරියාය’’න්ති එත්ථ සබ්බධම්මග්ගහණං සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං. ‘‘පථවිං ආප’’න්තිආදි පන තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං. තථා ‘‘මූලපරියාය’’න්ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘පථවිං මඤ්ඤති…පෙ… අභිනන්දතී’’ති. ‘‘පථවිං මඤ්ඤතී’’ති ච සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං තණ්හාදිග්ගාහානං සාධාරණත්තා මඤ්ඤනාය, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’ති, එවං සුත්තන්තරපදානිපි ආනෙත්වා විසෙසවචනං නිද්ධාරෙතබ්බං. සෙසවාරෙසුපි එසෙව නයො. ‘‘සෙක්ඛො’’ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘කායසක්ඛී දිට්ඨිප්පත්තො සද්ධාවිමුත්තො සද්ධානුසාරී ධම්මානුසාරී’’ති. තථා ‘‘සෙක්ඛො’’ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සෙක්ඛාය සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො හොති…පෙ… සෙක්ඛෙන සම්මාසමාධිනා සමන්නාගතො හොතී’’ති (සං. නි. 5.13). ‘‘අරහ’’න්ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘උභතොභාගවිමුත්තො පඤ්ඤාවිමුත්තො (පු. ප. 13.2; 15.1 මාතිකා), තෙවිජ්ජො ඡළභිඤ්ඤො’’ති (පු. ප. 7.26, 27 මාතිකා) ච. ‘‘ඛීණාසවො’’ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථා’’තිආදි (පාරා. 14). සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. ‘‘අභිජානාතී’’ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘මඤ්ඤතී’’ති. මඤ්ඤනාභාවො හිස්ස පහානපටිවෙධසිද්ධො, පහානපටිවෙධො ච පරිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාභාවනාපටිවෙධෙහි න විනාති සබ්බෙපි අභිඤ්ඤාවිසෙසා මඤ්ඤනාපටික්ඛෙපෙන අත්ථතො ගහිතාව හොන්තීති. තථා ‘‘අරහ’’න්ති සාමඤ්ඤතො අධිට්ඨානං, තං අවිකප්පෙත්වා විසෙසවචනං ‘‘වීතරාගත්තා වීතදොසත්තා වීතමොහත්තා’’ති. ඉමිනා නයෙන සෙසපදෙසුපි සාමඤ්ඤවිසෙසනිද්ධාරණා වෙදිතබ්බා. අයං අධිට්ඨානො හාරො.