14. පරික්ඛාරහාරවණ්ණනා

‘‘සබ්බධම්මමූලපරියාය’’න්ති එත්ථ සබ්බධම්මා නාම පරියාපන්නධම්මා, තෙ කුසලාකුසලාබ්‍යාකතභෙදෙන තිවිධා. තෙසු කුසලානං යොනිසොමනසිකාරො අලොභාදයො ච හෙතූ, අකුසලානං අයොනිසොමනසිකාරො ලොභාදයො ච හෙතූ, අබ්‍යාකතෙසු විපාකානං යථාසකං කම්මං, ඉතරෙසං භවඞ්ගමාවජ්ජනසමන්නාහාරාදි ච හෙතූ. එත්ථ ච සප්පුරිසූපනිස්සයාදිකො පච්චයො හෙතුම්හි එව සමවරුළ්හො, සො තත්ථ ආදි-සද්දෙන සඞ්ගහිතොති දට්ඨබ්බො. ‘‘මූල’’න්ති වුත්තානං මඤ්ඤනානං හෙතුභාවො පාළියං වුත්තො එව. මඤ්ඤනාසු පන තණ්හාමඤ්ඤනාය අස්සාදානුපස්සනා හෙතු. ‘‘සඤ්ඤොජනියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො තණ්හා පවඩ්ඪතී’’ති (සං. නි. 2.52) හි වුත්තං. මානමඤ්ඤනාය දිට්ඨිවිප්පයුත්තලොභො හෙතු කෙවලං සංසග්ගවසෙන ‘‘අහමස්මී’’ති පවත්තනතො. දිට්ඨිමඤ්ඤනාය එකත්තනයාදීනං අයාථාවග්ගාහො හෙතු, අස්සුතභාවො පුථුජ්ජනභාවස්ස හෙතු, සො අරියානං අදස්සනසීලතාය, සා අරියධම්මස්ස අකොවිදතාය, සා අරියධම්මෙ අවිනීතතාය හෙතු, සබ්බා චායං හෙතුපරම්පරා පථවීආදීසු ‘‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’ති තිස්සන්නං මඤ්ඤනානං හෙතු, සෙක්ඛාරහාදිභාවා පන මත්තසො සබ්බසො ච මඤ්ඤනාභාවස්ස හෙතූති. අයං පරික්ඛාරො හාරො.