12. ඔතරණහාරවණ්ණනා

‘‘සබ්බධම්මමූලපරියාය’’න්ති එත්ථ සබ්බධම්මා නාම ලොකියා පඤ්චක්ඛන්ධා ද්වාදසායතනානි අට්ඨාරස ධාතුයො ද්වෙ සච්චානි එකූනවිසති ඉන්ද්‍රියානි ද්වාදසපදිකො පච්චයාකාරොති, අයං සබ්බධම්මග්ගහණෙන ඛන්ධාදිමුඛෙන දෙසනාය ඔතරණං. ‘‘මූල’’න්ති වා ‘‘මූලපරියාය’’න්ති වා මඤ්ඤනා වුත්තා, තා අත්ථතො තණ්හා මානො දිට්ඨි චාති තෙසං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධසඞ්ගහොති අයං ඛන්ධමුඛෙන ඔතරණං. තථා ‘‘ධම්මායතනධම්මධාතූහි සඞ්ගහො’’ති අයං ආයතනමුඛෙන ධාතුමුඛෙන ච ඔතරණං. ‘‘අස්සුතවා’’ති ඉමිනා සුතස්ස විබන්ධභූතා අවිජ්ජාදයො ගහිතා, ‘‘පුථුජ්ජනො’’ති ඉමිනා යෙසං කිලෙසාභිසඞ්ඛාරානං ජනනාදිනා පුථුජ්ජනොති වුච්චති, තෙ කිලෙසාභිසඞ්ඛාරාදයො ගහිතා, ‘‘අරියානං අදස්සාවී’’තිආදිනා යෙසං කිලෙසධම්මානං වසෙන අරියානං අදස්සාවිආදිභාවො හොති, තෙ දිට්ඨිමානාවිජ්ජාදයො ගහිතාති සබ්බෙහි තෙහි සඞ්ඛාරක්ඛන්ධසඞ්ගහොති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව ඔතරණං වෙදිතබ්බං. ‘‘සඤ්ජානාති මඤ්ඤති අභිජානාති න මඤ්ඤතී’’ති එත්ථාපි සඤ්ජානනමඤ්ඤනාඅභිජානනානුපස්සනානං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධපරියාපන්නත්තා වුත්තනයෙනෙව ඔතරණං වෙදිතබ්බං. තථා සෙක්ඛග්ගහණෙන සෙක්ඛා, ‘‘අරහ’’න්තිආදිනා අසෙක්ඛා සීලක්ඛන්ධාදයො ගහිතාති එවම්පි ඛන්ධමුඛෙන ඔතරණං, ආයතනධාතාදිමුඛෙන ච ඔතරණං වෙදිතබ්බං. තථා ‘‘න මඤ්ඤතී’’ති තණ්හාගාහාදිපටික්ඛෙපෙන දුක්ඛානුපස්සනාදයො ගහිතා, තෙසං වසෙන අප්පණිහිතවිමොක්ඛමුඛාදීහි ඔතරණං වෙදිතබ්බං. ‘‘පරිඤ්ඤාත’’න්ති ඉමිනා පරිජානනකිච්චෙන පවත්තමානා බොධිපක්ඛියධම්මා ගය්හන්තීති සතිපට්ඨානාදිමුඛෙන ඔතරණං වෙදිතබ්බං. නන්දිග්ගහණෙන භවග්ගහණෙන තණ්හාගහණෙන ච සමුදයසච්චං, දුක්ඛග්ගහණෙන ජාතිජරාමරණග්ගහණෙන ච දුක්ඛසච්චං, ‘‘තණ්හානං ඛයා’’තිආදිනා නිරොධසච්චං, අභිසම්බොධියා ගහණෙන මග්ගසච්චං ගහිතන්ති අරියසච්චෙහි ඔතරණන්ති. අයං ඔතරණො හාරො.