11. පඤ්ඤත්තිහාරවණ්ණනා

‘‘සබ්බධම්මමූලපරියාය’’න්ති එත්ථ සබ්බධම්මා නාම සක්කායධම්මා, තෙ ඛන්ධවසෙන පඤ්චධා පඤ්ඤත්තා, ආයතනවසෙන ද්වාදසධා, ධාතුවසෙන අට්ඨාරසධා පඤ්ඤත්තා. ‘‘මූල’’න්ති වා ‘‘මූලපරියාය’’න්ති වා මඤ්ඤනා වුත්තා, තා තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන තිධා අන්තරභෙදෙන අනෙකධා ච පඤ්ඤත්තා. අථ වා ‘‘සබ්බධම්මා’’ති තෙභූමකධම්මානං සඞ්ගහපඤ්ඤත්ති, ‘‘මූලපරියාය’’න්ති තෙසං පභවපඤ්ඤත්ති, ‘‘වො’’ති සම්පදානපඤ්ඤති, ‘‘දෙසෙස්සාමි භාසිස්සාමී’’ති පටිඤ්ඤාපඤ්ඤත්ති, ‘‘සුණාථ සාධුකං මනසි කරොථා’’ති ච ආණාපනපඤ්ඤත්ති, ‘‘අස්සුතවා’’ති පටිවෙධවිමුඛතාපඤ්ඤත්ති චෙව පරියත්තිවිමුඛතාපඤ්ඤත්ති ච, ‘‘පුථුජ්ජනො’’ති අනරියපඤ්ඤත්ති, සා අරියධම්මපටික්ඛෙපපඤ්ඤත්ති චෙව අරියධම්මවිරහපඤ්ඤත්ති ච, ‘‘අරියාන’’න්ති අසමපඤ්ඤත්ති චෙව සමපඤ්ඤත්ති ච. තත්ථ අසමපඤ්ඤත්ති තථාගතපඤ්ඤත්ති, සමපඤ්ඤත්ති පච්චෙකබුද්ධානඤ්චෙව උභතොභාගවිමුත්තාදීනඤ්ච වසෙන අට්ඨවිධා වෙදිතබ්බා. ‘‘අරියානං අදස්සාවී’’තිආදි දස්සනභාවනාපටික්ඛෙපපඤ්ඤත්ති, ‘‘පථවිං මඤ්ඤතී’’තිආදි පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං ද්වාදසන්නං ආයතනානං අට්ඨාරසන්නං ධාතූනං සම්මසනුපගානං ඉන්ද්‍රියානං නික්ඛෙපපඤ්ඤත්ති චෙව පභවපඤ්ඤත්ති ච, තථා විපල්ලාසානං කිච්චපඤ්ඤත්ති පරියුට්ඨානං දස්සනපඤ්ඤත්ති කිලෙසානං ඵලපඤ්ඤත්ති අභිසඞ්ඛාරානං විරූහනපඤ්ඤත්ති තණ්හාය අස්සාදනපඤ්ඤත්ති දිට්ඨියා විප්ඵන්දනපඤ්ඤත්ති, ‘‘සෙක්ඛා’’ති සද්ධානුසාරීසද්ධාවිමුත්තදිට්ඨිප්පත්තකායසක්ඛීනං දස්සනපඤ්ඤත්ති චෙව භාවනාපඤ්ඤත්ති ච ‘‘අප්පත්තමානසො’’ති සෙක්ඛධම්මානං ඨිතිපඤ්ඤත්ති, ‘‘අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානො’’ති පඤ්ඤාය අභිනිබ්බිදාපඤ්ඤත්ති, ‘‘අභිජානාතී’’ති අභිඤ්ඤෙය්‍යධම්මානං අභිඤ්ඤාපඤ්ඤත්ති, දුක්ඛස්ස පරිඤ්ඤාපඤ්ඤත්ති, සමුදයස්ස පහානපඤ්ඤත්ති, නිරොධස්ස සච්ඡිකිරියාපඤ්ඤත්ති, මග්ගස්ස භාවනාපඤ්ඤත්ති, ‘‘මා මඤ්ඤී’’ති මඤ්ඤනානං පටික්ඛෙපපඤ්ඤත්ති, සමුදයස්ස පහානපඤ්ඤත්ති. ඉමිනා නයෙන සෙසපදෙසුපි විත්ථාරෙතබ්බං. අයං පඤ්ඤත්ති හාරො.