6. සුත්තවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදවණ්ණනා

ඡබ්බිධං ඛොමසුත්තාදින්ති ‘‘සුත්තං නාම ඡ සුත්තානි ඛොමං කප්පාසිකං කොසෙය්‍යං කම්බලං සාණං භඞ්ග’’න්ති (පාරා. 638) එවං වුත්තං ඡබ්බිධං ඛොමසුත්තාදිං. තත්ථ ඛොමන්ති (පාරා. අට්ඨ. 2.636-38) ඛොමවාකෙහි කතසුත්තං. කප්පාසිකන්ති කප්පාසතො නිබ්බත්තං. කොසෙය්‍යන්ති කොසියංසූහි කන්තිත්වා කතසුත්තං. කම්බලන්ති එළකලොමසුත්තං. සාණන්ති සාණවාකෙන කතසුත්තං. භඞ්ගන්ති පාටෙක්කං වාකසුත්තමෙවාති එකෙ. පඤ්චහිපි මිස්සෙත්වා කතසුත්තං පන ‘‘භඞ්ග’’න්ති වෙදිතබ්බං. තෙසං අනුලොමන්ති තෙසං ඛොමාදීනං අනුලොමං දුකූලං පත්තුණ්ණං සොමාරපට්ටං චීනපට්ටං ඉද්ධිජං දෙවදින්නන්ති ඡබ්බිධං සුත්තං.

තුරීති වායනූපකරණො එකො දණ්ඩො, වීතවීතට්ඨානං යත්ථ සංහරිත්වා ඨපෙන්ති. වෙමන්ති වායනූපකරණො එකො දණ්ඩො, සුත්තං පවෙසෙත්වා යෙන ආකොටෙන්තො ඝනභාවං සම්පාදෙන්ති. තස්ස සබ්බප්පයොගෙසු දුක්කටන්ති තන්තවායස්ස යෙ තෙ තුරිවෙමසජ්ජනාදිකා පයොගා, තෙසු සබ්බෙසු පයොගෙසු භික්ඛුස්ස දුක්කටං, තස්ස තන්තවායස්ස පයොගෙ පයොගෙ භික්ඛුස්ස දුක්කටන්ති වුත්තං හොති. තුරිආදීනං අභාවෙ තෙසං කරණත්ථං වාසිඵරසුආදීනං මග්ගනනිසානරුක්ඛච්ඡෙදනාදිසබ්බප්පයොගෙපි එසෙව නයො. තන්තූනං අත්තනො සන්තකත්තා වීතවීතට්ඨානං පටිලද්ධමෙව හොතීති ආහ ‘‘පටිලාභෙන නිස්සග්ගියං හොතී’’ති, විකප්පනුපගපච්ඡිමචීවරප්පමාණෙ වීතෙ නිස්සග්ගියං හොතීති වුත්තං හොති. තෙනෙව වක්ඛති ‘‘දීඝතො විදත්ථිමත්තෙ, තිරියඤ්ච හත්ථමත්තෙ වීතෙ නිස්සග්ගියං පාචිත්තිය’’න්ති. එත්ථ ච ‘‘ඉදං මෙ, භන්තෙ, චීවරං සාමං සුත්තං විඤ්ඤාපෙත්වා තන්තවායෙහි වායාපිතං නිස්සග්ගිය’’න්ති ඉමිනා නයෙන නිස්සජ්ජනවිධානං වෙදිතබ්බං.

තෙනෙවාති විඤ්ඤාපිතතන්තවායෙනෙව. එවං ඉධ දුක්කටන්ති ඉධාපි තන්තවායෙනෙව දීඝතො විදත්ථිමත්තෙ, තිරියං හත්ථමත්තෙ වීතෙ දුක්කටන්ති අත්ථො. අකප්පියසුත්තමයෙති විඤ්ඤාපිතසුත්තමයෙ. ඉතරස්මින්ති අවිඤ්ඤත්තිසුත්තමයෙ පරිච්ඡෙදෙ. තතො චෙ ඌනතරාති වුත්තප්පමාණතො චෙ ඌනතරා, අන්තමසො (පාරා. අට්ඨ. 2.636-638) අච්ඡිමණ්ඩලප්පමාණාපීති අධිප්පායො. කප්පියතන්තවායෙනපි අකප්පියසුත්තං වායාපෙන්තස්ස යථා පුබ්බෙ නිස්සග්ගියං, එවමිධ දුක්කටං. තෙනෙව කප්පියඤ්ච අකප්පියඤ්ච සුත්තං වායාපෙන්තස්ස සචෙ පච්ඡිමචීවරප්පමාණා වා ඌනකා වා අකප්පියසුත්තපරිච්ඡෙදා හොන්ති, තෙසු පරිච්ඡෙදගණනාය දුක්කටං. කප්පියසුත්තපරිච්ඡෙදෙසු අනාපත්ති. අථ එකන්තරිකෙන වා සුත්තෙන, දීඝතො වා කප්පියං තිරියං අකප්පියං කත්වා වීතං හොති, පමාණයුත්තෙ පරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදෙ දුක්කටං.

යදි පන (පාරා. අට්ඨ. 2.636-638) ද්වෙ තන්තවායා හොන්ති එකො කප්පියො එකො අකප්පියො, සුත්තඤ්ච අකප්පියං, තෙ චෙ වාරෙන විනන්ති, අකප්පියතන්තවායෙන වීතෙ පමාණයුත්තෙ පරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදෙ පාචිත්තියං, ඌනතරෙ දුක්කටං. ඉතරෙන වීතෙ උභයත්ථ දුක්කටං. සචෙ ද්වෙපි වෙමං ගහෙත්වා එකතො විනන්ති, පමාණයුත්තෙ පරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදෙ පාචිත්තියං. අථ සුත්තං කප්පියං, චීවරඤ්ච කෙදාරබද්ධාදීහි සපරිච්ඡෙදං, අකප්පියතන්තවායෙන වීතෙ පරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදෙ දුක්කටං, ඉතරෙන වීතෙ අනාපත්ති. සචෙ ද්වෙපි එකතො විනන්ති, පමාණයුත්තෙ පරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදෙ දුක්කටං. අථ සුත්තම්පි කප්පියඤ්ච අකප්පියඤ්ච, තෙ චෙ වාරෙන විනන්ති, අකප්පියතන්තවායෙන අකප්පියසුත්තමයෙසු පච්ඡිමචීවරප්පමාණෙසු පරිච්ඡෙදෙසු වීතෙසු පරිච්ඡෙදගණනාය පාචිත්තියං, ඌනතරෙසු කප්පියසුත්තමයෙසු ච දුක්කටං. කප්පියතන්තවායෙන අකප්පියසුත්තමයෙසු පමාණයුත්තෙසු වා ඌනකෙසු වා දුක්කටමෙව, කප්පියසුත්තමයෙසු අනාපත්ති.

අථ එකන්තරිකෙන වා සුත්තෙන, දීඝතො වා අකප්පියං තිරියං අකප්පියං කත්වා විනන්ති, උභොපි වා තෙ වෙමං ගහෙත්වා එකතො විනන්ති, අපරිච්ඡෙදෙ චීවරෙ පමාණයුත්තෙ පරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදෙ දුක්කටං, සපරිච්ඡෙදෙ පරිච්ඡෙදවසෙන දුක්කටානි. තෙනාහ ‘‘එතෙනෙව උපායෙනා’’තිආදි.

එත්ථ ච තන්තවායො තාව අඤ්ඤාතකඅප්පවාරිතතො විඤ්ඤත්තියා ලද්ධො අකප්පියො, සෙසො කප්පියො. සුත්තම්පි සාමං විඤ්ඤාපිතං අකප්පියං, සෙසං, ඤාතකාදිවසෙන උප්පන්නඤ්ච කප්පියන්ති වෙදිතබ්බං. තිකපාචිත්තියන්ති වායාපිතෙ වායාපිතසඤ්ඤිවෙමතිකඅවායාපිතසඤ්ඤීනං වසෙන තීණි පාචිත්තියානි. චීවරත්ථාය විඤ්ඤාපිතසුත්තන්ති සාමං වා අඤ්ඤෙන වා චීවරත්ථාය විඤ්ඤාපිතසුත්තං. කිඤ්චාපි පාළියං ‘‘සාමං සුත්තං විඤ්ඤාපෙත්වා’’ති වුත්තං, තථාපි ඉධ ‘‘චීවරත්ථාය සාමං විඤ්ඤාපිතසුත්ත’’න්ති අවත්වා කෙවලං ‘‘චීවරත්ථාය විඤ්ඤාපිතසුත්ත’’න්ති අඞ්ගෙසු වුත්තත්තා අඤ්ඤෙන චීවරත්ථාය විඤ්ඤාපිතසුත්තම්පි සඞ්ගහං ගච්ඡතීති වෙදිතබ්බං. අකප්පියවිඤ්ඤත්තියාති ‘‘චීවරං මෙ, ආවුසො, වායථා’’ති එවංභූතාය අකප්පියවිඤ්ඤත්තියා.

සුත්තවිඤ්ඤත්තිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.