11. දුබ්බලසික්ඛාපදවණ්ණනා

එකාදසමෙ සමග්ගෙන සඞ්ඝෙනාති සමානසංවාසකෙන සමානසීමායං ඨිතෙන සඞ්ඝෙන සද්ධිං චීවරං දත්වා. යථාසන්ථුතන්ති යො යො මිත්තසන්දිට්ඨසම්භත්තවසෙන සන්ථුතො, තස්ස තස්සාති අත්ථො. පාචිත්තියන්ති එවං සඞ්ඝෙන සද්ධිං සයමෙව සෙනාසනපඤ්ඤාපනාදිවසෙන සම්මතස්ස භික්ඛුනො චීවරං දත්වා පච්ඡා ඛීයන්තස්ස වාචාය වාචාය පාචිත්තියං.

රාජගහෙ ඡබ්බග්ගියෙ ආරබ්භ චීවරං දත්වා පච්ඡා ඛීයනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, සාධාරණපඤ්ඤත්ති, අනාණත්තිකං, ධම්මකම්මෙ තිකපාචිත්තියං, චීවරං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං විස්සජ්ජියවෙභඞ්ගියං පරික්ඛාරං දත්වා පච්ඡාඛීයන්තස්ස දුක්කටං, විස්සජ්ජියවෙභඞ්ගියො නාම ඨපෙත්වා පඤ්ච ගරුභණ්ඩානි අවසෙසො. රාසිවසෙන හි පඤ්ච ගරුභණ්ඩානි වුත්තානි, තත්ථ ආරාමො ආරාමවත්ථූති එකං, විහාරො විහාරවත්ථූති දුතියං, මඤ්චො පීඨං භිසි බිම්බොහනන්ති තතියං, ලොහකුම්භී ලොහභාණකං ලොහවාරකො ලොහකටාහං වාසි පරසු කුඨාරී කුදාලො නිඛාදනන්ති චතුත්ථං, වල්ලි වෙළු මුඤ්ජං පබ්බජං තිණං මත්තිකා දාරුභණ්ඩං මත්තිකාභණ්ඩන්ති පඤ්චමං. එතානි හි පඤ්ච සඞ්ඝසන්තකානි නෙව සඞ්ඝස්ස, න ගණපුග්ගලානං විස්සජ්ජෙතුං වා විභජිතුං වා වට්ටන්ති, විස්සජ්ජිතවිභත්තානිපි සඞ්ඝිකානෙව හොන්ති. ථාවරෙන පන ථාවරං, ඉතරෙන ච අකප්පියෙන මහග්ඝකප්පියෙන වා ඉතරං සඞ්ඝස්ස උපකාරං සල්ලක්ඛෙත්වා කප්පියපරිවත්තනෙන පරිවත්තෙතුං වට්ටති, වරසෙනාසනාදීනං සංරක්ඛණත්ථං ලාමකානි විස්සජ්ජෙතුං විස්සජ්ජෙත්වා පරිභුඤ්ජිතුඤ්ච වට්ටති. එත්ථ ච පුරිමෙසු තීසු රාසීසු අගරුභණ්ඩං නාම කිඤ්චි නත්ථි, චතුත්ථෙ ලොහකුම්භී අරඤ්ජරසණ්ඨානං ලොහභාණකං ලොහකටාහන්ති ඉමානි තීණි අන්තමසො පසතමත්තඋදකග්ගණ්හනකානිපි ගරුභණ්ඩානි. ලොහවාරකො පන කාළලොහතම්බලොහකංසලොහවට්ටලොහානං යෙන කෙනචි කතො සීහළදීපෙ පාදග්ගණ්හනකො භාජෙතබ්බො, පාදො ච නාම මගධනාළියා පඤ්චනාළිමත්තං ගණ්හාති, තතො අතිරෙකං ගරුභණ්ඩං, ඉමානි තාව පාළියං ආගතානි ලොහභාජනානි.

පාළියං පන අනාගතානිපි භිඞ්ගාරපටිග්ගහඋළුඞ්කදබ්බිකටච්ඡුපාති තට්ටකසරකසමුග්ගඅඞ්ගාරකපල්ලධූමකටච්ඡුආදීනි ඛුද්දකානිපි ගරුභණ්ඩානෙව, අයපත්තො අයථාලකං තම්බලොහථාලකන්ති ඉමානි පන භාජනීයානි, කංසලොහවට්ටලොහභාජනවිකති සඞ්ඝිකපරිභොගෙන වා ගිහිවිකටා වා වට්ටති, පුග්ගලිකපරිභොගෙන න වට්ටති. ඨපෙත්වා පන තං භාජනවිකතිං අඤ්ඤස්මිම්පි කප්පියලොහභණ්ඩෙ අඤ්ජනී අඤ්ජනිසලාකා නත්ථුදානං කණ්ණමලහරණී සූචි ඛුද්දකො පිප්ඵලිකො ඛුද්දකං ආරකණ්ටකං කුඤ්චිකා තාළං කත්තරයට්ඨි වෙධකො භින්දිවාලකො යථාතථාඝනකතලොහංවිප්පකතලොහභණ්ඩඤ්ච සබ්බං භාජනීයං. ධූමනෙත්තඵාලදීපරුක්ඛදීපකපල්ලිකඔලම්බකදීපඉත්ථිපුරිසතිරච්ඡානරූපකානි පන අඤ්ඤානි වා භිත්තිච්ඡදනකවාටාදීසු උපනෙතබ්බානි, අන්තමසො ලොහඛිලකං උපාදාය සබ්බානිපි ලොහභණ්ඩානි ගරුභණ්ඩානියෙව, අත්තනා ලද්ධානි පරිහරිත්වාපි පුග්ගලිකපරිභොගෙන න පරිභුඤ්ජිතබ්බානි, සඞ්ඝිකපරිභොගෙන වා ගිහිවිකටානි වා වට්ටන්ති, තිපුභණ්ඩෙපි එසෙව නයො. ඛීරපාසාණමයානි තට්ටකසරකාදීනි ගරුභණ්ඩානියෙව.

ඝටකො පන තෙලභාජනං වා පාදග්ගණ්හනකතො අතිරෙකමෙව ගරුභණ්ඩං, සුවණ්ණරජතආරකූටජාතිඵලිකභාජනානි ගිහිවිකටානිපි න වට්ටන්ති. සෙනාසනපරිභොගෙ පන ආමාසම්පි අනාමාසම්පි සබ්බං වට්ටති.

වාසියාදීසු පන යාය වාසියා දන්තකට්ඨච්ඡෙදනඋච්ඡුතච්ඡනමත්තතො අඤ්ඤං මහාකම්මං කාතුං න සක්කා, අයං භාජනීයා. සෙසා යෙන කෙනචි ආකාරෙන කතා ගරුභණ්ඩං, පරසු පන අන්තමසො වෙජ්ජානං සිරාවෙධකොපි ගරුභණ්ඩමෙව, තථා කුඨාරී. යා පන ආවුධසඞ්ඛෙපෙන කතා, අයං අනාමාසා, කුදාලො දණ්ඩබන්ධනිඛාදනං වා අගරුභණ්ඩං නාම නත්ථි. සම්මුඤ්ජනිදණ්ඩඛණනකං පන අදණ්ඩකං ඵලමත්තකමෙව, යං සක්කා සිපාටිකාය පක්ඛිපිත්වා පරිහරිතුං, තං භාජනීයං. සිඛරම්පි නිඛාදනෙනෙව සඞ්ගහිතං, යෙහි මනුස්සෙහි විහාරෙ වාසිආදීනි දින්නානි හොන්ති, තෙ චෙ ඝරෙ දඩ්ඪෙ වා විලුත්තෙ වා ‘‘දෙථ නො, භන්තෙ, උපක්ඛරෙ, පුන ආහරිස්සාමා’’ති වදන්ති, දාතබ්බා. සචෙ හරන්ති, න වාරෙතබ්බා, අනාහරන්තාපි න චොදෙතබ්බා.

කම්මාරතට්ටකාරචුන්දකාරනළකාරමණිකාරපත්තබන්ධකානං අධිකරණිමුට්ඨිසණ්ඩාසතුලාදීනි සබ්බානි ලොහමයානි උපකරණානි සඞ්ඝෙ දින්නකාලතො පට්ඨාය ගරුභණ්ඩානි. තිපුකොට්ටකසුවණ්ණකාරචම්මකාරඋපකරණෙසුපි එසෙව නයො. අයං පන විසෙසො, තිපුකොට්ටකඋපකරණෙසු තිපුච්ඡෙදනකසත්ථකං, සුවණ්ණකාරඋපකරණෙසු සුවණ්ණච්ඡෙදනකසත්ථකං, චම්මකාරඋපකරණෙසු කතපරිකම්මචම්මච්ඡෙදනඛුද්දකසත්ථන්ති ඉමානි භාජනීයානි. න්හාපිතතුන්නකාරඋපකරණෙසුපි ඨපෙත්වා මහාකත්තරිං මහාසණ්ඩාසං මහාපිප්ඵලිකඤ්ච සබ්බං වට්ටති, ඉතරානි ගරුභණ්ඩානි.

වල්ලිආදීසු වෙත්තවල්ලිආදිකා යා කාචි අඩ්ඪබාහුප්පමාණා වල්ලි සඞ්ඝස්ස දින්නා වා තත්ථජාතකා වා රක්ඛිතගොපිතාව ගරුභණ්ඩං, සා සඞ්ඝකම්මෙ ච චෙතියකම්මෙ ච කතෙ සචෙ අතිරෙකා හොති, පුග්ගලිකකම්මෙපි උපනෙතුං වට්ටති, සුත්තමකචිවාකනාළිකෙරහීරචම්මමයා රජ්ජුකා වා යොත්තානි වා වාකෙ ච නාළිකෙරහීරෙ ච වට්ටෙත්වා කතා එකවට්ටා වා ද්විවට්ටා වා සඞ්ඝස්ස සන්තකා ගරුභණ්ඩං. සුත්තං පන අවට්ටෙත්වා දින්නං මකචිවාකනාළිකෙරහීරා ච භාජනීයා. යෙහි පනෙතානි රජ්ජුකාදීනි දින්නානි හොන්ති, තෙ අත්තනො කරණීයෙන හරන්තා න වාරෙතබ්බා.

යො කොචි අට්ඨඞ්ගුලසූචිදණ්ඩකමත්තොපි වෙළු සඞ්ඝස්ස දින්නො වා තත්ථජාතකො වා රක්ඛිතගොපිතො ගරුභණ්ඩං, සොපි සඞ්ඝස්ස කම්මෙ ච චෙතියකම්මෙ ච කතෙ අතිරෙකො පුග්ගලිකකම්මෙ දාතුං වට්ටති. පාදග්ගණ්හනකතෙලනාළි පන කත්තරයට්ඨි උපාහනදණ්ඩකො ඡත්තදණ්ඩො ඡත්තසලාකාති ඉදමෙත්ථ භාජනීයභණ්ඩං, දඩ්ඪගෙහමනුස්සා ගණ්හිත්වා ගච්ඡන්තා න වාරෙතබ්බා.

මුඤ්ජඤ්ච පබ්බජඤ්ච අවසෙසඤ්ච ඡදනතිණං මුට්ඨිප්පමාණම්පි ඡදනතිණසඞ්ඛෙපගතෙසු තාලපණ්ණාදීසු යංකිඤ්චි එකපණ්ණම්පි සඞ්ඝස්ස දින්නං වා තත්ථජාතකං වා බහිආරාමෙ සඞ්ඝිකෙ තිණවත්ථුස්මිං ජාතකං වා රක්ඛිතගොපිතං ගරුභණ්ඩං, තම්පි සඞ්ඝකම්මෙ ච චෙතියකම්මෙ ච කතෙ අතිරෙකං පුග්ගලිකකම්මෙ දාතුං වට්ටති. දඩ්ඪගෙහමනුස්සා ගහෙත්වා ගච්ඡන්තා න වාරෙතබ්බා, අට්ඨඞ්ගුලප්පමාණොපි රිත්තකපොත්ථකො ගරුභණ්ඩමෙව.

මත්තිකා පකතිමත්තිකා වා හොතු පඤ්චවණ්ණා වා සුධා වා සජ්ජුරසකඞ්ගුට්ඨසිලෙසාදීසු වා යංකිඤ්චි දුල්ලභට්ඨානෙ ආනෙත්වා වා දින්නං තත්ථජාතකං වා රක්ඛිතගොපිතං තාලපක්කමත්තං ගරුභණ්ඩං හොති, තම්පි සඞ්ඝකම්මෙ ච චෙතියකම්මෙ ච කතෙ අතිරෙකං පුග්ගලිකකම්මෙ දාතුං වට්ටති. හිඞ්ගුහිඞ්ගුලකහරිතාලමනොසිලඤ්ජනාදීනි පන භාජනීයානි.

දාරුභණ්ඩෙ යො කොචි වෙළුම්හි වුත්තප්පමාණො දාරුභණ්ඩකො සඞ්ඝස්ස දින්නො වා තත්ථජාතකො වා රක්ඛිතගොපිතො ගරුභණ්ඩං, අපි ච සබ්බාපි දාරුවෙළුචම්මපාසාණාදිවිකති දාරුභණ්ඩෙන සඞ්ගහිතා, තත්ථ මඤ්චපීඨෙහි අසඞ්ගහිතානි ආසන්දිකාදීනි අන්තමසො චොළෙන වා පලාලෙහි වා පණ්ණෙහි වා කතපීඨං උපාදාය සබ්බානි ආසනානි.

වඞ්කඵලකං දීඝඵලකං චීවරධොවනඵලකං ඝට්ටනඵලකං ඝට්ටනමුග්ගරො දන්තකට්ඨච්ඡෙදනගණ්ඨිකා දණ්ඩමුග්ගරො නාවා අම්බණං රජනදොණි උදකපටිච්ඡකො දාරුමයො වා දන්තමයො වා වෙළුමයො වා සපාදකොපි අපාදකොපි සමුග්ගො මඤ්ජූසා පාදග්ගණ්හනකතො අතිරෙකප්පමාණො කරණ්ඩො උදකදොණි උදකකටාහං උළුඞ්කො කටච්ඡුපානීයසරාවං පානීයසඞ්ඛොති එතෙසු යංකිඤ්චි සඞ්ඝෙ දින්නං ගරුභණ්ඩං. සඞ්ඛථාලකං පන භාජනීයං, තථා දාරුමයො උදකතුම්බො.

පාදකථලිකමණ්ඩලං දාරුමයං වා හොතු චොළපණ්ණාදිමයං වා සබ්බං ගරුභණ්ඩං. ආධාරකො පත්තපිධානං තාලවණ්ටං බීජනී චඞ්කොටකං පච්ඡි යට්ඨිසම්මුඤ්ජනී මුට්ඨිසම්මුඤ්ජනීති එතෙසුපි යංකිඤ්චි ඛුද්දකං වා මහන්තං වා දාරුවෙළුපණ්ණචම්මාදීසු යෙන කෙනචි කතං ගරුභණ්ඩමෙව.

ථම්භතුලාසොපානඵලකාදීසු යංකිඤ්චි දාරුමයං වා පාසාණමයං වා ගෙහසම්භාරූපගං යො කොචි කටසාරකො යංකිඤ්චි භූමත්ථරණං යංකිඤ්චි අකප්පියචම්මං, සබ්බං සඞ්ඝිකං ගරුභණ්ඩං, භූමත්ථරණං කාතුං වට්ටති. එළකචම්මං පන පච්චත්ථරණගතිකං හොති, තම්පි ගරුභණ්ඩමෙව, කප්පියචම්මානි භාජනීයානි, කුරුන්දියං පන සබ්බං මඤ්චප්පමාණං චම්මං ගරුභණ්ඩන්ති වුත්තං.

උදුක්ඛලං මුසලං සුප්පං නිසදං නිසදපොතො පාසාණදොණි පාසාණකටාහං සබ්බං කසිභණ්ඩම්පි ගරුභණ්ඩං, සබ්බං චක්කයුත්තයානං ගරුභණ්ඩමෙව. මඤ්චපීඨානං පාදා ච අටනියො ච වාසිපරසුආදීනං දණ්ඩා චාති එතෙසු යංකිඤ්චි අනිට්ඨිතං භාජනීයං, තච්ඡිතමට්ඨං පන ගරුභණ්ඩං හොති, අනුඤ්ඤාතවාසියා දණ්ඩො ඡත්තං මුට්ඨිපණ්ණං කත්තරයට්ඨි උපාහනා අරණිසහිතං ධම්මකරණො පාදග්ගණ්හනකතො අනතිරිත්තං ආමලකතුම්බං ආමලකඝටො ලාබුකතුම්බං ලාබුකඝටො විසාණතුම්බන්ති සබ්බමෙතං භාජනීයං, තතො පරං ගරුභණ්ඩං.

හත්ථිදන්තො වා යංකිඤ්චි විසාණං වා අතච්ඡිතං යථාගතමෙව භාජනීයං, තෙහි කතමඤ්චපීඨපාදාදීසු පුරිමසදිසොව විනිච්ඡයො. තච්ඡිතනිට්ඨිතොපි හිඞ්ගුකරණ්ඩකො අඤ්ජනිකරණ්ඩකො ගණ්ඨිකා විධො අඤ්ජනී අඤ්ජනිසලාකා උදකපුඤ්ඡනීති ඉදං සබ්බං භාජනීයමෙව.

මත්තිකාභණ්ඩෙ සබ්බං මනුස්සානං උපභොගපරිභොගං ඝටපිඨරාදිකුලාලභාජනං, පත්තකටාහං අඞ්ගාරකටාහං ධූමදානකං දීපරුක්ඛකො දීපකපල්ලිකා චයනිට්ඨකා ඡදනිට්ඨකා ථුපිකාති සබ්බං ගරුභණ්ඩං, එතෙසු පන වුත්තනයෙසු ගරුභණ්ඩෙසු යංකිඤ්චි වෙළුආදිං අත්තනො අත්ථාය ගණ්හන්තෙන සමකං වා අතිරෙකං වා ඵාතිකම්මං කත්වා ගහෙතබ්බං. පාදග්ගණ්හනකතො අනතිරිත්තප්පමාණො පන ඝටකො පත්තො ථාලකං කඤ්චනකො කුණ්ඩිකාති ඉදමෙත්ථ භාජනීයං, යථා ච මත්තිකාභණ්ඩෙ එවං ලොහභණ්ඩෙපි කුණ්ඩිකා භාජනීයකොට්ඨාසමෙව භජති. ඉති යං භාජනීයං විස්සජ්ජනීයම්පි තං එවං විස්සජ්ජියවෙභඞ්ගියසඞ්ඛාතං අඤ්ඤං පරික්ඛාරං දත්වා ඛීයන්තස්ස දුක්කටං, ඉතරං පන දාතුමෙව න වට්ටති. ඉස්සරවතාය දෙන්තො ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජති, ථෙය්‍යචිත්තෙන ගණ්හන්තො භණ්ඩං අග්ඝාපෙත්වා කාරෙතබ්බො. යථා ච අඤ්ඤං පරික්ඛාරං දත්වා ඛීයන්තස්ස දුක්කටං, තථා සඞ්ඝෙන අසම්මතස්ස චීවරං වා අඤ්ඤං වා පරික්ඛාරං දත්වා ඛීයන්තස්ස දුක්කටමෙව, අනුපසම්පන්නෙ සබ්බත්ථ තිකදුක්කටං. පකතියා පන ඡන්දාදිවසෙන (පාචි. 488) කරොන්තං දිස්වා ‘‘කො අත්ථො තස්ස දින්නෙන, ලද්ධාපි විනිපාතෙස්සති, න සම්මා උපනෙස්සතී’’ති ඛීයන්තස්ස, උම්මත්තකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. උපසම්පන්නතා, ධම්මෙන ලද්ධසම්මුතිතා, සඞ්ඝෙන සද්ධිං විකප්පනුපගචීවරදානං, පච්ඡා ඛීයිතුකාමතාය ඛීයනාති ඉමානෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි අදින්නාදානසදිසානි, ඉදං පන දුක්ඛවෙදනන්ති.

දුබ්බලසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.