8. කුමාරිභූතවග්ගො

1-2-3. පඨමකුමාරිභූතාදිසික්ඛාපදවණ්ණනා

කුමාරිභූතවග්ගස්ස පඨමදුතියතතියානි තීහි ගිහිගතසික්ඛාපදෙහි සදිසානෙව. යා පන තා සබ්බපඨමා ද්වෙ මහාසික්ඛමානා, තා අතික්කන්තවීසතිවස්සාති වෙදිතබ්බා. තා හි ගිහිගතා වා හොන්තු, අගිහිගතා වා, සම්මුතිකම්මාදීසු ‘‘සික්ඛමානා’’ඉච්චෙව වත්තබ්බා, ‘‘ගිහිගතා’’ති වා ‘‘කුමාරිභූතා’’ති වා න වත්තබ්බා. ගිහිගතාය දසවස්සකාලෙ සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා ද්වාදසවස්සකාලෙ උපසම්පදා කාතබ්බා, එකාදසවස්සකාලෙ දත්වා තෙරසවස්සකාලෙ කාතබ්බා, ද්වාදසතෙරසචුද්දසපන්නරසසොළසසත්තරසඅට්ඨාරසවස්සකාලෙ සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා වීසතිවස්සකාලෙ උපසම්පදා කාතබ්බා. අට්ඨාරසවස්සකාලතො පට්ඨාය ච පනායං ‘‘ගිහිගතා’’තිපි ‘‘කුමාරිභූතා’’තිපි වත්තුං වට්ටති. යා පනායං ‘‘කුමාරිභූතා’’ති වුත්තා සාමණෙරී, සා ‘‘ගිහිගතා’’ති න වත්තබ්බා, ‘‘කුමාරිභූතා’’ඉච්චෙව වත්තබ්බා. සික්ඛාසම්මුතිදානවසෙන පන සබ්බාපි ‘‘සික්ඛමානා’’ති වත්තුං වට්ටතීති.

පඨමකුමාරිභූතාදිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. ඌනද්වාදසවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා

චතුත්ථෙ ඌනද්වාදසවස්සාති උපසම්පදාවසෙන අපරිපුණ්ණද්වාදසවස්සා. පාචිත්තියන්ති උපජ්ඣායා හුත්වා වුට්ඨාපෙන්තියා වුත්තනයෙනෙව දුක්කටානි අන්තරා, කම්මවාචාපරියොසානෙ පාචිත්තියන්ති.

ඌනද්වාදසවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. පරිපුණ්ණද්වාදසවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා

පඤ්චමෙ සඞ්ඝෙන අසම්මතාති යස්සා සඞ්ඝෙන පදභාජනෙ (පාචි. 1132) වුත්තා වුට්ඨාපනසම්මුති න දින්නා. සෙසං උභයත්ථාපි මහාසික්ඛමානාසික්ඛාපදද්වයසදිසමෙවාති.

පරිපුණ්ණද්වාදසවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

6. ඛීයනධම්මසික්ඛාපදවණ්ණනා

ඡට්ඨෙ අලං තාව තෙ අය්‍යෙ වුට්ඨාපිතෙනාති වුච්චමානාති වුට්ඨාපනසම්මුතියා යාචිතාය සඞ්ඝෙන උපපරික්ඛිපිත්වා ‘‘යස්මා බාලා අබ්‍යත්තා ච අලජ්ජිනී ච හොති, තස්මා අලං තාව තුය්හං උපසම්පාදිතෙනා’’ති එවං නිවාරීයමානා. පච්ඡා ඛීයනධම්මන්ති පච්ඡා අඤ්ඤාසං බ්‍යත්තානං ලජ්ජිනීනං වුට්ඨාපනසම්මුතිං දිය්‍යමානං දිස්වා ‘‘අහමෙව නූන බාලා’’තිආදීනි භණමානා යත්ථ කත්ථචි ඛීයෙය්‍ය. පාචිත්තියන්ති එවං ඛීයනධම්මං ආපජ්ජන්තියා පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං චණ්ඩකාළිං ආරබ්භ එවං ඛීයනධම්මං ආපජ්ජනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, පකතියා ඡන්දාදීනං වසෙන කරොන්තීනං ඛීයන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. වුට්ඨාපනසම්මුතියා යාචනං, උපපරික්ඛිත්වා න ඡන්දාදිවසෙන පටික්ඛිත්තාය ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සවො, පච්ඡාඛීයනන්ති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි අදින්නාදානසදිසානි, ඉදං පන දුක්ඛවෙදනන්ති.

ඛීයනධම්මසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

7-8. සික්ඛමානනවුට්ඨාපනපඨමදුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා

සත්තමෙ සා පච්ඡාති සික්ඛමානාය උපසම්පදාය යාචියමානාය සා භික්ඛුනී එවං වත්වා ලද්ධෙ චීවරෙ පච්ඡා අසති අන්තරායෙ ‘‘නෙව වුට්ඨාපෙස්සාමි, න වුට්ඨාපනාය උස්සුක්කං කරිස්සාමී’’ති ධුරං නික්ඛිපෙය්‍ය, තස්සා සහ ධුරනික්ඛෙපෙන පාචිත්තියන්ති. අට්ඨමෙපි එසෙව නයො.

උභයම්පි සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ එතෙසු වත්ථූසු පඤ්ඤත්තං, ද්වීසුපි සති අන්තරායෙ, පරියෙසිත්වා අලභන්තියා, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. උභයත්ථ ‘‘එවාහං තං වුට්ඨාපෙස්සාමී’’ති පටිඤ්ඤා, ආකඞ්ඛිතනිප්ඵත්ති, පච්ඡා ධුරනික්ඛෙපො, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි සමනුභාසනසදිසානීති.

සික්ඛමානනවුට්ඨාපනපඨමදුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

9. සොකාවාසසික්ඛාපදවණ්ණනා

නවමෙ සොකාවාසන්ති සඞ්කෙතං කත්වා ආගච්ඡමානා පුරිසානං අන්තොසොකං පවෙසෙතීති සොකාවාසා, තං සොකාවාසං. අථ වා ඝරං විය ඝරසාමිකා අයම්පි පුරිසසමාගමං අලභමානා සොකං ආවිසති, ඉති යං ආවිසති, ස්වාස්සා ආවාසො හොතීති සොකාවාසා. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ (පාචි. 1160) ‘‘සොකාවාසා නාම පරෙසං දුක්ඛං උප්පාදෙති, සොකං ආවිසතී’’ති ද්විධා අත්ථො වුත්තො. පාචිත්තියන්ති එවරූපං වුට්ඨාපෙන්තියා වුත්තනයෙනෙව කම්මවාචාපරියොසානෙ උපජ්ඣායාය පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ එවරූපං සික්ඛමානං වුට්ඨාපනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. අජානන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සොකාවාසතා, ජානනං, වුට්ඨාපනන්ති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි ගබ්භිනිවුට්ඨාපනසදිසානෙවාති.

සොකාවාසසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

10. අනනුඤ්ඤාතසික්ඛාපදවණ්ණනා

දසමෙ මාතාපිතූහීති විජාතමාතරා ච ජනකපිතරා ච. සාමිකෙනාති යෙන පරිග්ගහිතා, තෙන. අනනුඤ්ඤාතන්ති උපසම්පදත්ථාය අනනුඤ්ඤාතං. ද්වික්ඛත්තුඤ්හි භික්ඛුනීහි ආපුච්ඡිතබ්බං, පබ්බජ්ජාකාලෙ ච උපසම්පදාකාලෙ ච, භික්ඛූනං පන සකිං ආපුච්ඡිතෙපි වට්ටති. තස්මා යා උපසම්පදාකාලෙ අනාපුච්ඡා උපසම්පාදෙති, තස්සා වුත්තනයෙනෙව පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ අනනුඤ්ඤාතවුට්ඨාපනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. අපලොකෙත්වා වුට්ඨාපෙන්තියා, තෙසං අත්ථිභාවං අජානන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. අනපලොකනං, අත්ථිභාවජානනං, වුට්ඨාපනන්ති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. අනනුඤ්ඤාතසමුට්ඨානං, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

අනනුඤ්ඤාතසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

11. පාරිවාසිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

එකාදසමෙ පාරිවාසිකඡන්දදානෙනාති පාරිවාසියෙන ඡන්දදානෙන. තත්ථ චතුබ්බිධං පාරිවාසියං පරිසපාරිවාසියං රත්තිපාරිවාසියං ඡන්දපාරිවාසියං අජ්ඣාසයපාරිවාසියන්ති.

තත්ථ පරිසපාරිවාසියං නාම භික්ඛූ කෙනචිදෙව කරණීයෙන සන්නිපතිතා හොන්ති, අථ මෙඝො වා උට්ඨහති, උස්සාරණා වා කරීයති, මනුස්සා වා අජ්ඣොත්ථරන්තා ආගච්ඡන්ති, භික්ඛූ ‘‘අනොකාසා මයං, අඤ්ඤත්‍ර ගච්ඡාමා’’ති ඡන්දං අවිස්සජ්ජිත්වාව උට්ඨහන්ති, ඉදං පරිසපාරිවාසියං නාම, කිඤ්චාපි පරිසපාරිවාසියං, ඡන්දස්ස පන අවිස්සට්ඨත්තා කම්මං කාතුං වට්ටති.

පුන භික්ඛූ ‘‘උපොසථාදීනි කරිස්සාමා’’ති රත්තිං සන්නිපතිත්වා ‘‘යාව සබ්බෙ සන්නිපතන්ති, තාව ධම්මං සුණිස්සාමා’’ති එකං අජ්ඣෙසන්ති, තස්මිං ධම්මකථං කථෙන්තෙයෙව අරුණො උග්ගච්ඡති. සචෙ ‘‘චාතුද්දසිකං උපොසථං කරිස්සාමා’’ති නිසින්නා, ‘‘පන්නරසො’’ති කාතුං වට්ටති. සචෙ පන්නරසිකං කාතුං නිසින්නා, පාටිපදෙ අනුපොසථෙ උපොසථං කාතුං න වට්ටති. අඤ්ඤං පන සඞ්ඝකිච්චං කාතුං වට්ටති, ඉදං රත්තිපාරිවාසියං නාම.

පුන භික්ඛූ ‘‘කිඤ්චිදෙව අබ්භානාදිසඞ්ඝකම්මං කරිස්සාමා’’ති සන්නිසින්නා හොන්ති, තත්‍රෙකො නක්ඛත්තපාඨකො භික්ඛු එවං වදති ‘‘අජ්ජ නක්ඛත්තං දාරුණං, මා ඉදං කම්මං කරොථා’’ති. තෙ තස්ස වචනෙන ඡන්දං විස්සජ්ජෙත්වා තත්ථෙව නිසින්නා හොන්ති, අථඤ්ඤො ආගන්ත්වා ‘‘නක්ඛත්තං පතිමානෙන්තං, අත්ථො බාලං උපජ්ඣගා (ජා. 1.1.49), කිං නක්ඛත්තෙන කරොථා’’ති වදති, ඉදං ඡන්දපාරිවාසියඤ්චෙව අජ්ඣාසයපාරිවාසියඤ්ච. එතස්මිං පාරිවාසියෙ පුන ඡන්දපාරිසුද්ධිං අනාහරිත්වා කම්මං කාතුං න වට්ටති, ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘පාරිවාසිකඡන්දදානෙනා’’ති. පාචිත්තියන්ති එවං වුට්ඨාපෙන්තියා වුත්තනයෙනෙව කම්මවාචාපරියොසානෙ පාචිත්තියං.

රාජගහෙ ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ එවං වුට්ඨාපනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. ඡන්දං අවිස්සජ්ජෙත්වාව අවුට්ඨිතාය පරිසාය වුට්ඨාපෙන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. පාරිවාසිකඡන්දදානතා, වුට්ඨාපනන්ති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි ගම්භිනිසික්ඛාපදසදිසානෙවාති.

පාරිවාසිකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

12. අනුවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා

ද්වාදසමෙ අනුවස්සන්ති අනුසංවච්ඡරං. එවං වුට්ඨාපෙන්තියාපි වුත්තනයෙනෙව පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං සම්බහුලා භික්ඛුනියො ආරබ්භ අනුවස්සං වුට්ඨාපනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. එකන්තරිකං වුට්ඨාපෙන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. අනුවස්සතා, වුට්ඨාපනන්ති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එකාදසමෙ වුත්තනයානෙවාති.

අනුවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

13. එකවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා

තෙරසමෙ එකන්තරිකං එකං වුට්ඨාපෙන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සෙසං ද්වාදසමෙන සදිසමෙවාති.

එකවස්සසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

කුමාරිභූතවග්ගො අට්ඨමො.