9. ඡත්තුපාහනවග්ගො

1. ඡත්තුපාහනසික්ඛාපදවණ්ණනා

ඡත්තවග්ගස්ස පඨමෙ ඡත්තුපාහනන්ති පදභාජනෙ (පාචි. 1178-1182) වුත්තලක්ඛණං ඡත්තඤ්ච උපාහනායො ච. ධාරෙය්‍යාති පරිභොගවසෙන මග්ගගමනෙ එකප්පයොගෙනෙව දිවසම්පි ධාරෙන්තියා එකා ආපත්ති. සචෙ පන තාදිසං ඨානං පත්වා ඡත්තම්පි අපනාමෙත්වා උපාහනාපි ඔමුඤ්චිත්වා පුනප්පුනං ධාරෙති, පයොගගණනාය පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ආරබ්භ ඡත්තුපාහනධාරණවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ‘‘අගිලානා’’ති අයමෙත්ථ අනුපඤ්ඤත්ති, ඡත්තස්සෙව උපාහනානංයෙව වා ධාරණෙ දුක්කටං, අගිලානාය තිකපාචිත්තියං, ගිලානාය ද්විකදුක්කටං. ගිලානසඤ්ඤාය පන, ආරාමෙ ආරාමූපචාරෙ ධාරෙන්තියා, ආපදාසු, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. උභින්නං ධාරණං, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එළකලොමසදිසානීති.

ඡත්තුපාහනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. යානසික්ඛාපදවණ්ණනා

දුතියෙ යානෙනාති වය්හාදිනා. එත්ථාපි ඔරොහිත්වා පුනප්පුනං අභිරුහන්තියා පයොගගණනාය පාචිත්තියං. අනාපත්තියං ‘‘ආරාමෙ ආරාමූපචාරෙ’’ති නත්ථි, සෙසං පඨමෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

යානසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. සඞ්ඝාණිසික්ඛාපදවණ්ණනා

තතියෙ සඞ්ඝාණින්ති යංකිඤ්චි කටූපගං. ධාරෙය්‍යාති කටියං පටිමුඤ්චෙය්‍ය. එත්ථාපි ඔමුඤ්චිත්වා ඔමුඤ්චිත්වා ධාරෙන්තියා පයොගගණනාය පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං අඤ්ඤතරං භික්ඛුනිං ආරබ්භ සඞ්ඝාණිං ධාරණවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. ආබාධපච්චයා කටිසුත්තං ධාරෙන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං, ඉදං පන අකුසලචිත්තන්ති.

සඞ්ඝාණිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. ඉත්ථාලඞ්කාරසික්ඛාපදවණ්ණනා

චතුත්ථෙ ඉත්ථාලඞ්කාරන්ති සීසූපගාදීසු අඤ්ඤතරං යංකිඤ්චි පිළන්ධනං. ඉධ තස්ස තස්ස වසෙන වත්ථුගණනාය ආපත්ති වෙදිතබ්බා.

සාවත්ථියං ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ආරබ්භ ඉත්ථාලඞ්කාරං ධාරණවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ආබාධපච්චයා කිඤ්චිදෙව ධාරෙන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සෙසං වුත්තසදිසමෙවාති.

ඉත්ථාලඞ්කාරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. ගන්ධවණ්ණකසික්ඛාපදවණ්ණනා

පඤ්චමෙ ගන්ධවණ්ණකෙනාති යෙනකෙනචි ගන්ධෙන ච වණ්ණකෙන ච. ඉධ ගන්ධාදියොජනතො පට්ඨාය පුබ්බපයොගෙ දුක්කටං, නහානපරියොසානෙ පාචිත්තියං. ආබාධපච්චයා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සෙසං චතුත්ථසදිසමෙවාති.

ගන්ධවණ්ණකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

6. වාසිතකසික්ඛාපදවණ්ණනා

ඡට්ඨෙ වාසිතකෙනාති ගන්ධවාසිතකෙන. පිඤ්ඤාකෙනාති තිලපිට්ඨෙන. සෙසං පඤ්චමසදිසමෙවාති.

වාසිතකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

7. භික්ඛුනිඋම්මද්දාපනසික්ඛාපදවණ්ණනා

සත්තමෙ උම්මද්දාපෙය්‍යාති උබ්බට්ටාපෙය්‍ය. පරිමද්දාපෙය්‍යාති සම්බාහාපෙය්‍ය. එත්ථ ච හත්ථං අමුඤ්චිත්වා උබ්බට්ටනෙ එකාව ආපත්ති, මොචෙත්වා මොචෙත්වා උබ්බට්ටනෙ පයොගගණනාය ආපත්තියො. සම්බාහනෙපි එසෙව නයො.

සාවත්ථියං සම්බහුලා භික්ඛුනියො ආරබ්භ භික්ඛුනියා උම්මද්දාපනපරිමද්දාපනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. ඉධ මග්ගගමනපරිස්සමොපි ගෙලඤ්ඤං, චොරභයාදීහි සරීරකම්පනාදයොපි ආපදා. සෙසං චතුත්ථෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

භික්ඛුනිඋම්මද්දාපනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

8-9-10. සික්ඛමානඋම්මද්දාපනාදිසික්ඛාපදවණ්ණනා

අට්ඨමනවමදසමෙසුපි සික්ඛමානාය සාමණෙරියා ගිහිනියාති එත්තකමෙව නානං. සෙසං සත්තමසදිසමෙවාති.

සික්ඛමානඋම්මද්දාපනාදිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

11. අනාපුච්ඡාසික්ඛාපදවණ්ණනා

එකාදසමෙ භික්ඛුස්ස පුරතොති න අභිමුඛමෙවාති අත්ථො, ඉදං පන උපචාරං සන්ධාය කථිතන්ති වෙදිතබ්බං. තස්මා භික්ඛුස්ස උපචාරෙ අන්තමසො ඡමායපි ‘‘නිසීදාමි, අය්‍යා’’ති අනාපුච්ඡිත්වා නිසීදන්තියා පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං සම්බහුලා භික්ඛුනියො ආරබ්භ අනාපුච්ඡා නිසීදනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, තිකපාචිත්තියං, ආපුච්ඡිතෙ ද්විකදුක්කටං. තස්මිං ආපුච්ඡිතසඤ්ඤාය, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. භික්ඛුස්ස අනාපුච්ඡා, උපචාරෙ නිසජ්ජා, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි කථිනසදිසානි, ඉදං පන කිරියාකිරියන්ති.

අනාපුච්ඡාසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

12. පඤ්හාපුච්ඡනසික්ඛාපදවණ්ණනා

ද්වාදසමෙ අනොකාසකතන්ති ‘‘අසුකස්මිං නාම ඨානෙ පුච්ඡාමී’’ති එවං අකතඔකාසං, තස්මා සුත්තන්තෙ ඔකාසං කාරාපෙත්වා විනයං වා අභිධම්මං වා පුච්ඡන්තියා පාචිත්තියං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො, සබ්බසො අකාරිතෙ පන වත්තබ්බමෙව නත්ථි.

සාවත්ථියං සම්බහුලා භික්ඛුනියො ආරබ්භ අනොකාසකතං භික්ඛුං පඤ්හං පුච්ඡනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. තත්ථ තත්ථ ඔකාසං කාරාපෙත්වා පුච්ඡන්තියා, අනොදිස්ස ඔකාසං කාරාපෙත්වා යත්ථ කත්ථචි පුච්ඡන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. භික්ඛුස්ස අනොකාසකාරාපනං, පඤ්හං පුච්ඡනන්ති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි පදසොධම්මසදිසානි, ඉදං පන කිරියාකිරියන්ති.

පඤ්හාපුච්ඡනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

13. අසංකච්චිකසික්ඛාපදවණ්ණනා

තෙරසමෙ අසංකච්චිකාති අධක්ඛකඋබ්භනාභිමණ්ඩලසඞ්ඛාතස්ස සරීරස්ස පටිච්ඡාදනත්ථං අනුඤ්ඤාතසංකච්චිකවිරහිතා. ගාමං පවිසෙය්‍යාති එත්ථ පරික්ඛිත්තස්ස ගාමස්ස පරික්ඛෙපං, අපරික්ඛිත්තස්ස උපචාරං අතික්කමන්තියා වා ඔක්කමන්තියා වා පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියෙ පාචිත්තියං.

සාවත්ථියං අඤ්ඤතරං භික්ඛුනිං ආරබ්භ අසංකච්චිකාය ගාමං පවිසනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. යස්සා පන සංකච්චිකචීවරං අච්ඡින්නං වා නට්ඨං වා, තස්සා, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. අසංකච්චිකතා, වුත්තපරිච්ඡෙදාතික්කමො, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එළකලොමසදිසානීති.

අසංකච්චිකසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ඡත්තුපාහනවග්ගො නවමො.

10…පෙ…16. මුසාවාදාදිවග්ගො

මුසාවාදාදිසික්ඛාපදවණ්ණනා

ඉතො පරෙසු මුසාවාදවග්ගාදීසු සත්තසු වග්ගෙසු භික්ඛුපාතිමොක්ඛවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බොති.

සොළසමවග්ගො.

උද්දිට්ඨා ඛො අය්‍යායො ඡසට්ඨිසතා පාචිත්තියා ධම්මාති භික්ඛූ ආරබ්භ පඤ්ඤත්තා සාධාරණා සත්තති, අසාධාරණා ඡන්නවුතීති එවං ඡසට්ඨිසතා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

කඞ්ඛාවිතරණියා පාතිමොක්ඛවණ්ණනාය

භික්ඛුනිපාතිමොක්ඛෙ

සුද්ධපාචිත්තියවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

තත්‍රායං සඞ්ඛෙපතො අසාධාරණසික්ඛාපදෙසු සමුට්ඨානවිනිච්ඡයො – ගිරග්ගසමජ්ජා චිත්තාගාරසික්ඛාපදං සඞ්ඝාණී ඉත්ථාලඞ්කාරො ගන්ධවණ්ණකො වාසිතකපිඤ්ඤාකො භික්ඛුනිආදීහි උම්මද්දනපරිමද්දනාති ඉමානි දස සික්ඛාපදානි අචිත්තකානි ලොකවජ්ජානි අකුසලචිත්තානි. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො, විනාපි චිත්තෙන ආපජ්ජිතබ්බත්තා අචිත්තකානි, චිත්තෙ පන සති අකුසලෙනෙව ආපජ්ජිතබ්බත්තා ලොකවජ්ජානි චෙව අකුසලචිත්තානි චාති. අවසෙසානි සචිත්තකානි පණ්ණත්තිවජ්ජානෙව. චොරිවුට්ඨාපනං ගාමන්තරං ආරාමසික්ඛාපදං ගබ්භිනිවග්ගෙ ආදිතො පට්ඨාය සත්ත, කුමාරිභූතවග්ගෙ ආදිතො පට්ඨාය පඤ්ච පුරිසාදිසංසට්ඨං පාරිවාසිකඡන්දදානං අනුවස්සවුට්ඨාපනං එකන්තරිකවුට්ඨාපනන්ති ඉමානි එකූනවීසති සික්ඛාපදානි සචිත්තකානි පණ්ණත්තිවජ්ජානි. අවසෙසානි සචිත්තකානි ලොකවජ්ජානෙවාති.