5. චිත්තාගාරවග්ගො
1. රාජාගාරසික්ඛාපදවණ්ණනා
චිත්තාගාරවග්ගස්ස පඨමෙ රාජාගාරන්ති රඤ්ඤො කීළනඝරං. චිත්තාගාරන්ති කීළනචිත්තසාලං. ආරාමන්ති කීළනඋපවනං. උය්‍යානන්ති කීළනුය්‍යානං. පොක්ඛරණින්ති කීළනපොක්ඛරණිං. දස්සනායාති ‘‘එතෙසු යංකිඤ්චි පස්සිස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තියා පදෙ පදෙ දුක්කටං, යත්ථ ඨත්වා පස්සති, තත්ථ පදං අනුද්ධරිත්වා පඤ්චාපි පස්සන්තියා එකාව ආපත්ති. සචෙ පන තං තං විලොකෙත්වා පස්සති, ගීවං පරිවත්තනප්පයොගගණනාය ආපත්තියො, න උම්මීලනගණනාය.
සාවත්ථියං ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ආරබ්භ චිත්තාගාරං දස්සනාය ගමනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, භික්ඛුස්ස සබ්බත්ථ දුක්කටං, අවසෙසො විනිච්ඡයො නච්චදස්සනසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බොති.
රාජාගාරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
2. ආසන්දිපරිභුඤ්ජනසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියෙ ආසන්දී නාම අතික්කන්තප්පමාණා වුච්චති. පල්ලඞ්කො නාම සංහාරිමෙන වාළෙන කතොති වුත්තො. පරිභුඤ්ජෙය්‍යාති එත්ථ පන නිසීදනනිපජ්ජනප්පයොගගණනාය පාචිත්තියං වෙදිතබ්බං.
සාවත්ථියං සම්බහුලා භික්ඛුනියො ආරබ්භ ආසන්දිපල්ලඞ්කපරිභොගවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ආසන්දියා පාදෙ ඡින්දිත්වා, පල්ලඞ්කස්ස වාළෙ භින්දිත්වා පරිභුඤ්ජන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. ආසන්දිපල්ලඞ්කතා, නිසීදනං නිපජ්ජනං වාති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එළකලොමසදිසානීති.
ආසන්දිපරිභුඤ්ජනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
3. සුත්තකන්තනසික්ඛාපදවණ්ණනා
තතියෙ සුත්තන්ති ඡන්නං අඤ්ඤතරං. කන්තෙය්‍යාති එත්ථ යත්තකං හත්ථෙන අඤ්ඡිතං හොති, තස්මිං තක්කම්හි වෙඨිතෙ එකා ආපත්ති. ඉදඤ්හි සන්ධාය පදභාජනීයෙ (පාචි. 988) ‘‘උජ්ජවුජ්ජවෙ’’ති වුත්තං.
සාවත්ථියං ඡබ්බග්ගියා භික්ඛුනියො ආරබ්භ සුත්තං කන්තනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, කන්තනතො පුබ්බෙ කප්පාසවිචිනනං ආදිං කත්වා සබ්බප්පයොගෙසු හත්ථවාරගණනාය දුක්කටං. කන්තිතසුත්තං කන්තන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. අකන්තිතතා, කන්තනන්ති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එළකලොමසදිසානීති.
සුත්තකන්තනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
4. ගිහිවෙය්‍යාවච්චසික්ඛාපදවණ්ණනා
චතුත්ථෙ ගිහිවෙය්‍යාවච්චන්ති ගිහීනං වෙය්‍යාවච්චං. සචෙපි හි මාතාපිතරො අත්තනො කිඤ්චි කම්මං අකාරාපෙත්වා තෙසං යාගුපචනාදීනි කරොන්ති, පුබ්බප්පයොගෙසු පයොගගණනාය දුක්කටානි ආපජ්ජිත්වා යාගුආදීසු භාජනගණනාය, ඛාදනීයාදීසු පූවගණනාය පාචිත්තියං ආපජ්ජති.
සාවත්ථියං සම්බහුලා භික්ඛුනියො ආරබ්භ ගිහීනං වෙය්‍යාවච්චකරණවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, මනුස්සෙහි සඞ්ඝස්ස යාගුපානෙ වා භත්තෙ වා චෙතියපූජාය වා කරීයමානාය තෙසං සහායභාවෙන යාගුපචනාදීනි, අත්තනො වෙය්‍යාවච්චකරස්ස ච තානියෙව කරොන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. ගිහිවෙය්‍යාවච්චකරණං, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එළකලොමසදිසානෙවාති.
ගිහිවෙය්‍යාවච්චසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
5. අධිකරණසික්ඛාපදවණ්ණනා
පඤ්චමෙ අධිකරණන්ති චතුන්නං අඤ්ඤතරං. පාචිත්තියන්ති ඉධ චීවරසිබ්බනෙ විය ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙ පාචිත්තියං, එකාහම්පි පරිහාරො නත්ථි.
සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ අධිකරණං නවූපසමනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, සෙසමෙත්ථ චීවරසිබ්බනසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.
අධිකරණසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
6. භොජනදානසික්ඛාපදවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ සහත්ථාති කායෙන වා කායප්පටිබද්ධෙන වා නිස්සග්ගියෙන වා ඨපෙත්වා පඤ්චසහධම්මිකෙ අවසෙසානං අඤ්ඤත්‍ර උදකදන්තපොනා යංකිඤ්චි අජ්ඣොහරණීයං දදන්තියා පාචිත්තියං.
සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ අගාරිකස්ස ඛාදනීයභොජනීයදානවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, උදකදන්තපොනෙ දුක්කටං. යා පන දාපෙති න දෙති, උපනික්ඛිපිත්වා දෙති, බාහිරලෙපං දෙති, තස්සා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. අඤ්ඤත්‍ර උදකදන්තපොනා අජ්ඣොහරණියං, ඨපෙත්වා පඤ්ච සහධම්මිකෙ අඤ්ඤස්ස සහත්ථා දානන්ති ඉමානෙත්ථ ද්වෙ අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි එළකලොමසදිසානීති.
භොජනදානසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
7. ආවසථචීවරසික්ඛාපදවණ්ණනා
සත්තමෙ ආවසථචීවරන්ති ‘‘උතුනියො භික්ඛුනියො පරිභුඤ්ජන්තූ’’ති දින්නචීවරං. අනිස්සජ්ජිත්වාති චතුත්ථෙ දිවසෙ ධොවිත්වා අඤ්ඤිස්සා අන්තමසො සාමණෙරියාපි උතුනියා අදත්වා. පාචිත්තියන්ති එවං අනිස්සජ්ජිත්වා පරිභුඤ්ජන්තියා පාචිත්තියං.
සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ ආවසථචීවරං අනිස්සජ්ජිත්වා පරිභුඤ්ජනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, තිකපාචිත්තියං, නිස්සජ්ජිතෙ ද්විකදුක්කටං. තස්මිං පන නිස්සජ්ජිතසඤ්ඤාය, පුන පරියායෙන වා, අඤ්ඤාසං උතුනීනං අභාවෙන වා, අච්ඡින්නනට්ඨචීවරිකාය වා, ආපදාසු වා පරිභුඤ්ජන්තියා, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. ආවසථචීවරතා, චතුත්ථදිවසතා, ධොවිත්වා අනිස්සජ්ජනං, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ චත්තාරි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි කථිනසදිසානි, ඉදං පන කිරියාකිරියන්ති.
ආවසථචීවරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
8. ආවසථවිහාරසික්ඛාපදවණ්ණනා
අට්ඨමෙ ආවසථන්ති කවාටබද්ධවිහාරං. අනිස්සජ්ජිත්වාති රක්ඛණත්ථාය අදත්වා, ‘‘ඉදං ජග්ගෙය්‍යාසී’’ති එවං අනාපුච්ඡිත්වාති අත්ථො. චාරිකං පක්කමෙය්‍ය පාචිත්තියන්ති එත්ථ සකගාමතො අඤ්ඤං ගාමං එකරත්තිවාසත්ථායපි පක්කමන්තියා පරික්ඛිත්තස්ස ආවසථස්ස පරික්ඛෙපං, අපරික්ඛිත්තස්ස උපචාරං පඨමපාදෙන අතික්කන්තමත්තෙ දුක්කටං, දුතියෙන පාචිත්තියං.
සාවත්ථියං ථුල්ලනන්දං ආරබ්භ ආවසථං අනිස්සජ්ජිත්වා චාරිකං පක්කමනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, තිකපාචිත්තියං, අකවාටබද්ධෙ දුක්කටං, නිස්සජ්ජිතෙ ද්විකදුක්කටං. තස්මිං පන නිස්සජ්ජිතසඤ්ඤාය, සති අන්තරායෙ, පටිජග්ගිකං පරියෙසිත්වා අලභන්තියා, ගිලානාය, ආපදාසු, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සකවාටබද්ධතා, වුත්තනයෙන පක්කමනං, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි කථිනසදිසානීති, ඉදං පන කිරියාකිරියන්ති.
ආවසථවිහාරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
9. තිරච්ඡානවිජ්ජාපරියාපුණනසික්ඛාපදවණ්ණනා
නවමෙ තිරච්ඡානවිජ්ජන්ති යංකිඤ්චි බාහිරකං අනත්ථසංහිතං හත්ථිඅස්සරථධනුථරුසිප්පආථබ්බණඛිලනවසීකරණසොසාපනමන්තාගදප්පයොගාදිභෙදං පරූපඝාතකරං විජ්ජං. පරියාපුණෙය්‍යාති එත්ථ යස්ස කස්සචි සන්තිකෙ තං පදාදිවසෙන පරියාපුණන්තියා පදගණනාය චෙව අක්ඛරගණනාය ච පාචිත්තියන්ති.
තිරච්ඡානවිජ්ජාපරියාපුණනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
10. තිරච්ඡානවිජ්ජාවාචනසික්ඛාපදවණ්ණනා
දසමෙ වාචෙය්‍යාති පදං විසෙසො. උභයම්පි සාවත්ථියං ඡබ්බග්ගියා චෙව සම්බහුලා භික්ඛුනියො ච ආරබ්භ තිරච්ඡානවිජ්ජං පරියාපුණනවාචනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං. ලෙඛෙ, ධාරණාය ච, ගුත්තත්ථාය ච යක්ඛපරිත්තනාගමණ්ඩලාදිකෙ සබ්බපරිත්තෙ, උම්මත්තිකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. තිරච්ඡානවිජ්ජතා, පරියාපුණනවාචනා, අනුඤ්ඤාතකාරණාභාවොති ඉමානෙත්ථ ද්වීසුපි තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි පදසොධම්මසදිසානීති.
තිරච්ඡානවිජ්ජාවාචනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
චිත්තාගාරවග්ගො පඤ්චමො.