3. වීථිසඞ්ගහකථා

85. චක්ඛුසොතඝානජිව්හා-කායායතන පඤ්චධා;

පසාදා හදයඤ්චෙති, ඡ වත්ථූනි විනිද්දිසෙ.

86. චක්ඛුසොතඝානජිව්හා-කායද්වාරා ච පඤ්චධා;

මනොද්වාරං භවඞ්ගන්ති, ඡ ද්වාරා චිත්තවීථියා.

87. රූපසද්දගන්ධරස-ඵොට්ඨබ්බා පඤ්ච ගොචරා;

ධම්මාරම්මණපඤ්ඤත්ති, ඡ ද්වාරාරම්මණක්කමා.

88. නිමිත්තගතිකම්මානි, කම්මමෙවාථ ගොචරා;

පටිසන්ධිභවඞ්ගානං, චුතියා ච යථාරහං.

89. මරණාසන්නසත්තස්ස, යථොපට්ඨිතගොචරං;

ඡද්වාරෙසු තමාරබ්භ, පටිසන්ධි භවන්තරෙ.

90. එකචිත්තක්ඛණා හොති, යාවජීවං තතො පරං;

භවඞ්ගං පරියොසානෙ, චුති චෙකක්ඛණා භවෙ.

91. දුහෙතාහෙතුචුතියා, කාමාවචරසන්ධියො;

තිහෙතුකාමචුතියා, සබ්බාපි පටිසන්ධියො.

92. රූපාවචරචුතියා, සහෙතුපටිසන්ධියො;

ආරුප්පතොපරි කාමෙ, තත්ථ වාපි තිහෙතුකා.

93. පටිසන්ධි භවඞ්ගඤ්ච, එකමෙවෙකජාතියං;

චුති චාරම්මණඤ්චස්ස, එවමෙව යථාරහං.

94. රූපාදාරම්මණෙ චක්ඛු-ප්පසාදාදිම්හි ඝට්ටිතෙ;

මජ්ඣෙ භවඞ්ගං ඡින්දිත්වා, වීථි නාම පවත්තති.

95. ආවජ්ජපඤ්චවිඤ්ඤාණසම්පටිච්ඡනතීරණා;

වොට්ඨබ්බකාමජවනතදාරම්මණනාමකා.

96. සත්තෙව ඨානසඞ්ඛෙපා, පඤ්චද්වාරිකමානසා;

චතුපඤ්ඤාස සබ්බෙපි, විත්ථාරෙන සරූපතො.

97. ආවජ්ජසබ්බජවනතදාරම්මණනාමකා;

සත්තසට්ඨි සරූපෙන, මනොද්වාරිකමානසා.

98. ඉට්ඨෙ ආරම්මණෙ හොන්ති, පුඤ්ඤපාකානි සබ්බථා;

අනිට්ඨෙ පාපපාකානි, නියමොයං පකාසිතො.

99. තත්ථාපි අතිඉට්ඨම්හි, තදාරම්මණතීරණං;

සොමනස්සයුතං ඉට්ඨමජ්ඣත්තම්හි උපෙක්ඛිතං.

100. ගොචරෙතිපරිත්තම්හි, අතිඅප්පායුකෙ පන;

භවඞ්ගමෙව චලති, මොඝවාරොති සො කතො.

101. වොට්ඨබ්බනං පරිත්තම්හි, ද්වත්තික්ඛත්තුං පවත්තති;

තතො භවඞ්ගපාතොව, සොපි මොඝොති වුච්චති.

102. ජවනඤ්ච මහන්තම්හි, ජවිත්වාන තතො පරං;

න සම්භොති තදාලම්බං, සොපි මොඝොති වුච්චති.

103. ගොචරෙතිමහන්තම්හි, අතිදීඝායුකෙ පන;

සම්භොති ච තදාලම්බං, සම්පුණ්ණොති පවුච්චති.

104. ගොචරෙතිමහන්තම්හි, තදාරම්මණසම්භවො;

පඤ්චද්වාරෙ මනොද්වාරෙ, විභූතෙ පන ගොචරෙ.

105. කාමාවචරසත්තානං, කාමාවචරගොචරෙ;

පරිත්තජවනෙස්වෙව, තදාරම්මණමුද්දිසෙ.

106. නාතිතික්ඛෙ නාතිසීඝෙ, නාතිතෙජුස්සදෙ ජවෙ;

සමමන්දප්පවත්තම්හි, තදාරම්මණමිච්ඡිතං.

107. සුඛොපෙතං තදාලම්බං, උපෙක්ඛාක්‍රියතො පරං;

න හොතුපෙක්ඛාසහිතං, සුඛිතක්‍රියතො තථා.

108. න හොති දොමනස්සම්හා, සොමනස්සිකමානසං;

තදාරම්මණමඤ්ඤඤ්ච, භවඞ්ගං චුති වා තථා.

109. රජ්ජනාදිවසෙනෙත්ථ, ජවනාකුසලං භවෙ;

කුසලං පන සම්භොති, සද්ධාපඤ්ඤාදිසම්භවෙ.

110. තදෙව වීතරාගානං, ක්‍රියා නාම පවුච්චති;

අවිපාකතමාපන්නං, වට්ටමූලපරික්ඛයා.

111. අප්පනාජවනං සෙසං, මහග්ගතමනුත්තරං;

ඡබ්බීසති යථායොගං, අප්පනාවීථියං භවෙ.

112. පරිකම්මං කරොන්තස්ස, කසිණාදිකගොචරෙ;

සුසමාහිතචිත්තස්ස, උපචාරසමාධිනා.

113. පරිකම්මොපචාරානුලොමගොත්‍රභුතො පරං;

පඤ්චමං වා චතුත්ථං වා, ජවනං හොති අප්පනා.

114. පුථුජ්ජනාන සෙක්ඛානං, කාමපුඤ්ඤතිහෙතුතො;

තිහෙතුකාමක්‍රියතො, වීතරාගානමප්පනා.

115. තත්‍රාපි සුඛිතජවං, සුඛිතද්වයතො පරං;

උපෙක්ඛිතම්හා සම්භොති, උපෙක්ඛෙකග්ගතායුතං.

116. පඤ්ච වාරෙ ඡ වා සත්ත, පරිත්තජවනං භවෙ;

සකිං ද්වෙ වා තදාලම්බං, සකිමාවජ්ජනාදයො.

117. අප්පනාජවනඤ්චෙකං, පඨමුප්පත්තියං පන;

තතො පරං වසීභූතං, අහොරත්තං පවත්තති.

118. සකිං ද්වෙ වා නිරොධස්ස, සමාපත්තික්ඛණෙ පන;

චතුත්ථාරුප්පජවනං, තතො චිත්තං නිරුජ්ඣති.

119. නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස, උපරිට්ඨඵලද්වයං;

පඤ්චාභිඤ්ඤා තථා මග්ගා, එකචිත්තක්ඛණා මතා.

120. ඵලමෙකද්වයං තථා, තිස්සො වා මග්ගවීථියං;

සමාපත්තික්ඛණෙ තම්පි, අහොරත්තං පවත්තති.

121. පඤ්චද්වාරෙ න ලබ්භන්ති, ලොකුත්තරමහග්ගතා;

වීථිමුත්තමනොධාතු, පඤ්ච චිත්තානි අන්තිමෙ.

122. පරිත්තානෙව සබ්බානි, පඤ්චද්වාරෙසු සම්භවා;

මනොද්වාරම්හි වොට්ඨබ්බ-තදාලම්බජවා සියුං.

123. ඝානජිව්හාකායවීථි, තදාරම්මණමෙව ච;

රූපෙ නත්ථි තථාරූපෙ, චක්ඛුසොතාපි වීථියො.

124. සබ්බාපි වීථියො කාමෙ,

රූපෙ තිස්සො පකාසිතා;

එකා වීථි පනාරූපෙ,

නත්ථාසඤ්ඤීසු කාචිපි.

125. සත්තාපි වීථිචිත්තානි, කාමෙ රූපෙ ඡ සම්භවා;

අරූපෙ ද්වෙ මනොද්වාරා-වජ්ජනං ජවනන්ති චාති.

ඉති චිත්තවිභාගෙ වීථිසඞ්ගහකථා නිට්ඨිතා.

තතියො පරිච්ඡෙදො.