පඤ්චවීසතිමො පරිච්ඡෙදො

25. විපස්සනාවුද්ධිකථා

981. සීලචිත්තදිට්ඨිකඞ්ඛාවිතරණවිසුද්ධියො;

පත්වා කලාපතො තාව, සම්මසෙය්‍ය තතො පරං.

982. කලාපතො සම්මසනං, උදයබ්බයදස්සනං;

භඞ්ගඤාණං භයඤාණං, තථාදීනවනිබ්බිදා.

983. මුච්චිතුකම්‍යතාඤාණං, පටිසඞ්ඛානුපස්සනා;

සඞ්ඛාරුපෙක්ඛානුලොමමිච්චානුක්කමතො ඨිතා.

984. විපස්සනාති චක්ඛාතා, දසඤාණපරම්පරා;

ලක්ඛණත්තයමාහච්ච, සඞ්ඛාරෙසු පවත්තති.

985. තස්මා කලාපතො තාව, සම්මසෙය්‍ය තිලක්ඛණං;

සම්මසිත්වා අතීතාදිඛන්ධායතනධාතුයො.

986. අනිච්චා තෙ ඛයට්ඨෙන, ඛන්ධා දුක්ඛා භයට්ඨතො;

අනත්තා අසාරකට්ඨෙන, ඉච්චාභිණ්හං විචින්තයං.

987. තස්සෙවං සම්මසන්තස්ස, උපට්ඨාති තිලක්ඛණං;

සඞ්ඛාරෙසු තතො යොගී, ඛණසන්තතිඅද්ධතො.

988. පච්චුප්පන්නාන ධම්මානං, උදයඤ්ච වයං තථා;

පඤ්ඤාසාකාරභෙදෙහි, අනුපස්සති තත්ථ හි.

989. අවිජ්ජාතණ්හාකම්මානං, උදයා ච නිරොධතො;

සමුදයා නිරොධා ච, පඤ්චන්නං දස්සිතා තථා.

990. රූපස්සාහාරතො තිණ්ණං, ඵස්සතො නාමරූපතො;

විඤ්ඤාණස්සෙති සබ්බෙපි, චත්තාලීස සමිස්සිතා.

991. නිබ්බත්තිලක්ඛණං භඞ්ග-

ලක්ඛණඤ්චෙත්ථ පස්සතො;

ඛණතොදයතො චෙති,

සමපඤ්ඤාස හොන්ති තෙ.

992. ඉති ඛන්ධමුඛෙනෙතෙ, විභත්තා උදයබ්බයා;

ආයතන්නාදිභෙදෙහි, යොජෙතබ්බා යථාරහං.

993. උදයඤ්ච වයඤ්චෙවං, පස්සතො තස්ස යොගිනො;

විභූතා හොන්ති සඞ්ඛාරා, සමුට්ඨාති තිලක්ඛණං.

994. බොධිපක්ඛියධම්මා ච,

තෙ පස්සන්ති විසෙසතො;

තතො ජායන්තුපක්ලෙසා,

දසොපක්ලෙසවත්ථුකා.

995. ඔභාසො පීති පස්සද්ධි, අධිමොක්ඛො ච පග්ගහො;

සුඛං ඤාණමුපට්ඨානං, උපෙක්ඛා ච නිකන්ති ච.

996. තණ්හාමානදිට්ඨිග්ගාහවසෙන තිවිධෙපි තෙ;

අස්සාදෙන්තො උන්නමන්තො, මමායන්තො කිලිස්සති.

997. මග්ගං ඵලඤ්ච නිබ්බානං, පත්තොස්මීති අකොවිදො;

වෙක්ඛබුජ්ඣාති මඤ්ඤන්තො, පප්පොති අධිමානිකො.

998. මග්ගාදයො න හොන්තෙතෙ,

තණ්හාගාහාදිවත්ථුතො;

තණ්හාමානදිට්ඨියො චුපක්ලෙසා පරිපන්ථකා.

999. පොරාණමෙව ඛන්ධානං, උදයබ්බයදස්සනං;

තිලක්ඛණාරම්මණතො, මග්ගො නිබ්බානපච්චයො.

1000. ඉති මග්ගං අමග්ගඤ්ච, විසොධෙන්තස්ස සිජ්ඣති;

විසුද්ධි ච මග්ගාමග්ගඤාණදස්සනනාමිකා.

1001. තථාපරා විසුද්ධීනං, උදයබ්බයදස්සනං;

ආදිං කත්වා පටිපදාඤාණදස්සනනාමිකා.

1002. පච්ඡා සංක්ලෙසවික්ඛෙපවිසුද්ධන්තං යථා පුරෙ;

පටිපජ්ජති මෙධාවී, උදයබ්බයදස්සනං.

1003. ඉති ඛොදයබ්බයානුපස්සනාඤාණවීථියං;

සික්ඛන්තස්සාචිරෙනෙව, පරිපක්කා විපස්සනා.

1004. පහායොදයවොහාරං, වයමෙවාධිමුච්චතො;

උප්පාදාභොගමොහාය, භඞ්ගමෙවානුතිට්ඨති.

1005. තතො නිජ්ඣරධාරාව, ගඞ්ගාවාරොදකං විය;

භිජ්ජමානතිණානිව, පටිපජ්ජා සිඛා විය.

1006. පතන්තෙ ච වයන්තෙ ච, භිජ්ජන්තිච්චෙව සඞ්ඛතෙ;

පස්සතො තස්ස භඞ්ගානුපස්සනාඤාණමීරිතං.

1007. තතො භයානුපස්සනා, සභයාති විපස්සතො;

ආදීනවානුපස්සනා-ඤාණං ආදීනවාති ච.

1008. නිබ්බිදානුපස්සනා ච, නිබ්බින්දන්තස්ස යොගිනො;

මුච්චිතුකම්‍යතාඤාණං, තතො මුච්චිතුමිච්ඡතො.

1009. නිච්චා චෙ න නිරුජ්ඣෙය්‍ය, න බාධෙය්‍ය සුඛා යදි;

වසෙ වත්තෙය්‍ය අත්තා චෙ, තදභාවා න තෙ තථා.

1010. සුට්ඨු මුච්චිතුමිච්චෙවං, පටිපච්චක්ඛතො තතො;

පටිසඞ්ඛානුපස්සනා-ඤාණං ජාතන්ති වුච්චති.

1011. සාධුකං පටිසඞ්ඛාය, සඞ්ඛාරෙසු තිලක්ඛණං;

සුපරිඤ්ඤාතසඞ්ඛාරෙ, තථෙව පටිපස්සති.

1012. අනිච්චා දුක්ඛානත්තා ච, සඞ්ඛාරාව න චාපරො;

අත්තා වා අත්තනීයං වා, නාහං න තු මමාති ච.

1013. තතොව තත්ථ මජ්ඣත්තො, නන්දිරාගවිනිස්සටො;

අත්තත්තනියභාවෙන, සඞ්ඛාරෙස්වජ්ඣුපෙක්ඛති.

1014. සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසඞ්ඛාතං, ඤාණං තස්ස ඉතීරිතං;

තතො වුට්ඨානඝටිතං, අනුලොමන්ති වුච්චති.

1015. සුපරිඤ්ඤාතසඞ්ඛාරෙ, සුසම්මට්ඨතිලක්ඛණෙ;

උපෙක්ඛන්තස්ස තස්සෙව, සිඛාපත්තා විපස්සනා.

1016. සඞ්ඛාරධම්මෙ ආරබ්භ, තාව කාලං පවත්තති;

තීරදස්සීව සකුණො, යාව පාරං න පස්සති.

1017. යදා පස්සති නිබ්බානං, වුට්ඨානගහිතා තදා;

වුට්ඨානගාමිනී නාම, සානුලොමා පවුච්චති.

1018. ඉති ද්වීහි විසුද්ධීහි, විසුද්ධාය විපස්සතො;

විපස්සනාපටිපදං, පූරෙතීති පවුච්චතීති.

ඉති නිබ්බානවිභාගෙ විපස්සනාවුද්ධිකථා නිට්ඨිතා.

පඤ්චවීසතිමො පරිච්ඡෙදො.