3. රූපවිභාගො

18. සරූපකථා

653. තෙපඤ්ඤාස පනිච්චෙවං, නාමධම්මා පකාසිතා;

අට්ඨවීසවිධං දානි, රූපං නාම කථීයති.

654. පථවාපො ච තෙජො ච, වායො චෙති චතුබ්බිධො;

චක්ඛුසොතඝානජිව්හා, කායොති පන පඤ්ච ච.

655. රූපසද්දගන්ධරසා, චත්තාරො ච අථාපරං;

ඉත්ථිපුම්භාවයුගළං, ජීවිතං හදයම්පි ච.

656. කායවිඤ්ඤත්ති චෙවාථ, වචීවිඤ්ඤත්ති ච ද්වයං;

ආකාසධාතු රූපස්ස, ලහුතා මුදුතා තස්ස.

657. කම්මඤ්ඤතා උපචයො, සන්තති ජරතා පන;

අනිච්චතා ච කබළීකාරාහාරොති සබ්බථා.

658. අට්ඨවීසවිධං හොති, රූපමෙතං සරූපතො;

තස්ස ලක්ඛණභෙදෙන, සභාවඤ්ච විභාවයෙ.

659. සන්ධාරණං තු පථවීධාතු කක්ඛළලක්ඛණා;

ආබන්ධනමාපොධාතු, ආපග්ඝරණලක්ඛණා.

660. පරිපාචනතා තෙජොධාතු උණ්හත්තලක්ඛණා;

සමුදීරණතා වායොධාතු විත්ථම්භලක්ඛණා.

661. සබ්බත්ථාවිනිභුත්තාපි, අසම්මිස්සකලක්ඛණා;

තංතංභාවසමුස්සන්නසම්භාරෙසුපලක්ඛිතා.

662. අඤ්ඤමඤ්ඤෙනුපත්ථද්ධා, සෙසරූපස්ස නිස්සයා;

චතුධෙවං කලාපෙසු, මහාභූතා පවත්තරෙ.

663. චක්ඛු සම්භාරචක්ඛුම්හි, සත්තක්ඛිපටලොචිතෙ;

කණ්හමණ්ඩලමජ්ඣම්හි, පසාදොති පවුච්චති.

664. යෙන චක්ඛුපසාදෙන, රූපානි අනුපස්සති;

පරිත්තං සුඛුමඤ්චෙතං, ඌකාසිරසමූපමං.

665. සොතං සොතබිලස්සන්තො,

තම්බලොමාචිතෙ තථා;

අඞ්ගුලිවෙධනාකාරෙ,

පසාදොති පකාසිතො.

666. අන්තො අජපදට්ඨානෙ, ඝානං ඝානබිලෙ ඨිතං;

ජිව්හා ජිව්හාය මජ්ඣම්හි, උප්පලාකාරසන්නිභෙ.

667. ඉච්චෙවං පන චත්තාරො, තංතංදෙසවවත්ථිතා;

කායප්පසාදොපාදින්නෙ, සබ්බකෙති යථාක්කමං.

668. රූපාද්‍යාභිඝාතාරහභූතානං වා යථාරහං;

දට්ඨුකාමනිදානාදිකම්මභූතානමෙව වා.

669. පසාදලක්ඛණා භූතරූපානං භූතනිස්සිතා;

කප්පාසපටලස්නෙහසන්නිභාති ච වණ්ණිතා.

670. පඤ්චාපි ජීවිතාරක්ඛා, රූපාදිපරිවාරිතා;

ධීතරාව කුමාරාව, කලාපන්තරවුත්තිනො.

671. රූපං නිභාසො භූතානං, සද්දො නිග්ඝොසනං තථා;

ගන්ධො ච ගන්ධනං තත්ථ, රසො ච රසනීයතා.

672. භූතත්තයඤ්ච ඵොට්ඨබ්බං, ආපොධාතුවිවජ්ජිතං;

සද්දො අනියතො තත්ථ, තදඤ්ඤෙ සහවුත්තිනො.

673. චක්ඛාදිපටිහනනලක්ඛණා තු යථාක්කමං;

පඤ්චෙව පඤ්චවිඤ්ඤාණවීථියා විසයා මතා.

674. ඉත්ථින්ද්‍රියං පනිත්ථිත්තං, ඉත්ථිභාවොති දෙසිතො;

පුරිසත්තං තථාභාවො, පුරිසින්ද්‍රිය නාමකො.

675. තං ද්වයං පනුපාදින්නෙ, කායෙ සබ්බත්ථ ලබ්භති;

කලාපන්තරභින්නඤ්ච, භින්නසන්තානවත්ති ච.

676. රූපානං කම්මජාතානං, අනුපාලනලක්ඛණං;

ජීවිතින්ද්‍රියරූපන්ති, ආයු නාම පවුච්චති.

677. මනොධාතුයා ච තථා, මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා;

නිස්සයලක්ඛණං වත්ථුරූපං හදයනිස්සිතං.

678. මජ්ඣෙ හදයකොසම්හි, අඩ්ඪප්පසතලොහිතෙ;

භූතරූපමුපාදාය, චක්ඛාදි විය වත්තති.

679. ආකාසධාතු රූපානං, පරිච්ඡෙදකලක්ඛණා;

තංතංරූපකලාපානං, පරියන්තොති වුච්චති.

680. චිත්තං සහජරූපානං, කායස්ස ගමනාදිසු;

සන්ථම්භනසන්ධාරණචලනස්ස තු පච්චයො.

681. වායොධාතුවිකාරොයං, කායවිඤ්ඤත්තිනාමකො;

වායොධාතාධිකානං තු, භූතානමිති කෙචනා.

682. තථා චිත්තසමුට්ඨිනො, වචීඝොසප්පවත්තියං;

උපාදින්නරූපකායඝට්ටනස්ස තු පච්චයො.

683. පථවීධාතුවිකාරොයං, වචීවිඤ්ඤත්තිනාමකො;

පථවීධාතාධිකානං තු, භූතානමිති කෙචනා.

684. ද්වෙපි කායවචීකම්මද්වාරභූතා යථාක්කමං;

තෙ පන ඝට්ටනාහෙතු-විකාරාකාරලක්ඛණා.

685. විඤ්ඤාපෙතීති කායෙන, වාචාය ච විචින්තිතං;

සයඤ්ච විඤ්ඤායතීති, විඤ්ඤත්තීති පකිත්තිතා.

686. ලහුතා පන රූපානං, අදන්ධාකාරලක්ඛණා;

මුදුතාපි ච රූපානං, මද්දවාකාරලක්ඛණා.

687. කම්මඤ්ඤතා ච රූපානං, යොග්ගතාකාරලක්ඛණා;

ගාරවථද්ධතා යොග්ගපටිපක්ඛා යථාක්කමං.

688. සප්පායමුතුමාහාරං, ලභිත්වා චිත්තසම්පදං;

ලහූ මුදු ච කම්මඤ්ඤං, යදා රූපං පවත්තති.

689. තථාපවත්තරූපස්ස, පවත්තාකාරභෙදිතං;

ලහුතාදිත්තයම්පෙතං, සහවුත්ති තදා භවෙ.

690. සප්පායං පටිවෙධාය, පටිපත්තුපකාරිතා;

සාකාරා රූපසම්පත්ති, පඤ්ඤත්තාව මහෙසිනා.

691. රූපස්සොපචයො නාම, රූපස්සාචයලක්ඛණො;

පවත්තිලක්ඛණා රූපසන්තතීති පකාසිතා.

692. රූපමාචයරූපෙන, ජායතිච්චුපරූපරි;

පෙක්ඛතොපචයාකාරා, ජාති ගය්හති යොගිනො.

693. අනුප්පබන්ධාකාරෙන, ජායතීති සපෙක්ඛතො;

තදායං සන්තතාකාරා, ජාති ගය්හති තස්ස තු.

694. එවමාභොගභෙදෙන, ජාතිරූපං ද්විධා කතං;

අත්තූපලද්ධිභාවෙන, ජායන්තං වාථ කෙවලං.

695. රූපං විවිත්තොකාසස්ස, පූරකට්ඨෙන චීයති;

අභාවා පුනභාවාය, පවත්තං සන්තතීති ච.

696. එවමාකාරභෙදාව, සබ්බාකාරවරාකරො;

ජාතිරූපං ද්විධාකාසි, ජාතිරූපවිරොචනො.

697. ජරතා නවතාහායා, රූපානං පාකලක්ඛණා;

අනිච්චතන්ති මප්පත්ති, පරිභිජ්ජනලක්ඛණා.

698. ඉති ලක්ඛණරූපං තු, තිවිධං භින්නකාලිකං;

සභාවරූපධම්මෙසු, තංතංකාලොපලක්ඛිතං.

699. යෙන ලක්ඛීයති රූපං, භින්නාකාරං ඛණෙ ඛණෙ;

විපස්සනානයත්ථාය, තමිච්චාහ තථාගතො.

700. කබළීකාරො ආහාරො,

යාපෙතබ්බොජලක්ඛණො;

ආහාරො සෙන්ද්‍රියජාතො,

රූපකායානුපාලකො.

701. ඉච්චෙවං සපරිච්ඡෙදා, සවිකාරා සලක්ඛණා;

අකිච්චපටිවෙධාය, දයාපන්නෙන තාදිනා.

702. තත්ථ තත්ථ යථායොගං, දෙසිතාති පකාසිතා;

රූපධම්මා සරූපෙන, අට්ඨවීසති සබ්බථා.

703. කත්වාන ජාතිමෙකං තු, තත්ථොපචයසන්තතිං;

සත්තවීසති රූපානි, භවන්තීති විනිද්දිසෙ.

704. භූතත්තයං තු ඵොට්ඨබ්බං, කත්වා ඡබ්බීසධාපි ච;

උභයං ජාතිඵොට්ඨබ්බං, ගහෙත්වා පඤ්චවීසති.

705. රූපධම්මානමිච්චෙවං, විභාවෙය්‍ය විසාරදො;

සරූපං නාමසඞ්ඛෙපං, සභාවඤ්ච සලක්ඛණන්ති.

ඉති රූපවිභාගෙ සරූපකථා නිට්ඨිතා.

අට්ඨාරසමො පරිච්ඡෙදො.