9. සුන්දරිකසුත්තං
195. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ අග්ගිං ජුහති, අග්ගිහුත්තං පරිචරති. අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො අග්ගිං ජුහිත්වා අග්ගිහුත්තං පරිචරිත්වා උට්ඨායාසනා සමන්තා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි – ‘‘කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යා’’ති? අද්දසා ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ සසීසං පාරුතං නිසින්නං. දිස්වාන වාමෙන හත්ථෙන හබ්‍යසෙසං ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන කමණ්ඩලුං ගහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා සුන්දරිකභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පදසද්දෙන සීසං විවරි. අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො ‘මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භව’න්ති තතොව පුන නිවත්තිතුකාමො අහොසි. අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘මුණ්ඩාපි හි ඉධෙකච්චෙ බ්‍රාහ්මණා භවන්ති; යංනූනාහං තං උපසඞ්කමිත්වා ජාතිං පුච්ඡෙය්‍ය’න්ති.
අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘කිංජච්චො භව’න්ති?
‘‘මා ජාතිං පුච්ඡ චරණඤ්ච පුච්ඡ,
කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදො;
නීචාකුලීනොපි මුනි ධිතිමා,
ආජානීයො හොති හිරීනිසෙධො.
‘‘සච්චෙන දන්තො දමසා උපෙතො,
වෙදන්තගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො;
යඤ්ඤොපනීතො තමුපව්හයෙථ,
කාලෙන සො ජුහති දක්ඛිණෙය්‍යෙ’’ති.
‘‘අද්ධා සුයිට්ඨං සුහුතං මම යිදං,
යං තාදිසං වෙදගුමද්දසාමි;
තුම්හාදිසානඤ්හි අදස්සනෙන,
අඤ්ඤො ජනො භුඤ්ජති හබ්‍යසෙස’’න්ති.
‘‘භුඤ්ජතු භවං ගොතමො. බ්‍රාහ්මණො භව’’න්ති.
‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යං,
සම්පස්සතං බ්‍රාහ්මණ නෙස ධම්මො;
ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා,
ධම්මෙ සති බ්‍රාහ්මණ වුත්තිරෙසා.
‘‘අඤ්ඤෙන ච කෙවලිනං මහෙසිං,
ඛීණාසවං කුක්කුච්චවූපසන්තං;
අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහස්සු,
ඛෙත්තඤ්හි තං පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස හොතී’’ති.
‘‘අථ කස්ස චාහං, භො ගොතම, ඉමං හබ්‍යසෙසං දම්මී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, බ්‍රාහ්මණ, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය යස්සෙසො හබ්‍යසෙසො භුත්තො සම්මා පරිණාමං ගච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා. තෙන හි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තං හබ්‍යසෙසං අප්පහරිතෙ වා ඡඩ්ඩෙහි අප්පාණකෙ වා උදකෙ ඔපිලාපෙහී’’ති.
අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො තං හබ්‍යසෙසං අප්පාණකෙ උදකෙ ඔපිලාපෙසි. අථ ඛො සො හබ්‍යසෙසො උදකෙ පක්ඛිත්තො චිච්චිටායති චිටිචිටායති සන්ධූපායති සම්පධූපායති. සෙය්‍යථාපි නාම ඵාලො [ලොහො (ක.)] දිවසංසන්තත්තො [දිවසසන්තත්තො (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] උදකෙ පක්ඛිත්තො චිච්චිටායති චිටිචිටායති සන්ධූපායති සම්පධූපායති; එවමෙව සො හබ්‍යසෙසො උදකෙ පක්ඛිත්තො චිච්චිටායති චිටිචිටායති සන්ධූපායති සම්පධූපායති.
අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං භගවා ගාථාහි අජ්ඣභාසි –
‘‘මා බ්‍රාහ්මණ දාරු සමාදහානො,
සුද්ධිං අමඤ්ඤි බහිද්ධා හි එතං;
න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති,
යො බාහිරෙන පරිසුද්ධිමිච්ඡෙ.
‘‘හිත්වා අහං බ්‍රාහ්මණ දාරුදාහං
අජ්ඣත්තමෙවුජ්ජලයාමි [අජ්ඣත්තමෙව ජලයාමි (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] ජොතිං;
නිච්චග්ගිනී නිච්චසමාහිතත්තො,
අරහං අහං බ්‍රහ්මචරියං චරාමි.
‘‘මානො හි තෙ බ්‍රාහ්මණ ඛාරිභාරො,
කොධො ධුමො භස්මනි මොසවජ්ජං;
ජිව්හා සුජා හදයං ජොතිඨානං,
අත්තා සුදන්තො පුරිසස්ස ජොති.
‘‘ධම්මො රහදො බ්‍රාහ්මණ සීලතිත්ථො,
අනාවිලො සබ්භි සතං පසත්ථො;
යත්ථ හවෙ වෙදගුනො සිනාතා,
අනල්ලගත්තාව [අනල්ලීනගත්තාව (සී. පී. ක.)] තරන්ති පාරං.
‘‘සච්චං ධම්මො සංයමො බ්‍රහ්මචරියං,
මජ්ඣෙ සිතා බ්‍රාහ්මණ බ්‍රහ්මපත්ති;
ස තුජ්ජුභූතෙසු නමො කරොහි,
තමහං නරං ධම්මසාරීති බ්‍රූමී’’ති.
එවං වුත්තෙ, සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.