3. කුණ්ඩලකෙසීවග්ගො

1. කුණ්ඩලකෙසාථෙරීඅපදානං

1. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මාන පාරගූ;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

2. ‘‘තදාහං හංසවතියං, ජාතා සෙට්ඨිකුලෙ අහුං;

නානාරතනපජ්ජොතෙ, මහාසුඛසමප්පිතා.

3. ‘‘උපෙත්වා තං මහාවීරං, අස්සොසිං ධම්මදෙසනං;

තතො ජාතප්පසාදාහං, උපෙසිං සරණං ජිනං.

4. ‘‘තදා මහාකාරුණිකො, පදුමුත්තරනාමකො;

ඛිප්පාභිඤ්ඤානමග්ගන්ති, ඨපෙසි භික්ඛුනිං සුභං.

5. ‘‘තං සුත්වා මුදිතා හුත්වා, දානං දත්වා මහෙසිනො;

නිපච්ච සිරසා පාදෙ, තං ඨානමභිපත්ථයිං.

6. ‘‘අනුමොදි මහාවීරො, ‘භද්දෙ යං තෙභිපත්ථිතං;

සමිජ්ඣිස්සති තං සබ්බං, සුඛිනී හොහි නිබ්බුතා.

7. ‘‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

8. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදා, ඔරසා ධම්මනිම්මිතා;

භද්දාකුණ්ඩලකෙසාති, හෙස්සති සත්ථු සාවිකා’.

9. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

10. ‘‘තතො චුතා යාමමගං, තතොහං තුසිතං ගතා;

තතො ච නිම්මානරතිං, වසවත්තිපුරං තතො.

11. ‘‘යත්ථ යත්ථූපපජ්ජාමි, තස්ස කම්මස්ස වාහසා;

තත්ථ තත්ථෙව රාජූනං, මහෙසිත්තමකාරයිං.

12. ‘‘තතො චුතා මනුස්සෙසු, රාජූනං චක්කවත්තිනං;

මණ්ඩලීනඤ්ච රාජූනං, මහෙසිත්තමකාරයිං.

13. ‘‘සම්පත්තිං අනුභොත්වාන, දෙවෙසු මානුසෙසු ච;

සබ්බත්ථ සුඛිතා හුත්වා, නෙකකප්පෙසු සංසරිං.

14. ‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, බ්‍රහ්මබන්ධු මහායසො;

කස්සපො නාම ගොත්තෙන, උප්පජ්ජි වදතං වරො.

15. ‘‘උපට්ඨාකො මහෙසිස්ස, තදා ආසි නරිස්සරො;

කාසිරාජා කිකී නාම, බාරාණසිපුරුත්තමෙ.

16. ‘‘තස්ස ධීතා චතුත්ථාසිං, භික්ඛුදායීති විස්සුතා;

ධම්මං සුත්වා ජිනග්ගස්ස, පබ්බජ්ජං සමරොචයිං.

17. ‘‘අනුජානි න නො තාතො, අගාරෙව තදා මයං;

වීසවස්සසහස්සානි, විචරිම්හ අතන්දිතා.

18. ‘‘කොමාරිබ්‍රහ්මචරියං, රාජකඤ්ඤා සුඛෙධිතා;

බුද්ධොපට්ඨානනිරතා, මුදිතා සත්ත ධීතරො.

19. ‘‘සමණී සමණගුත්තා ච, භික්ඛුනී භික්ඛුදායිකා;

ධම්මා චෙව සුධම්මා ච, සත්තමී සඞ්ඝදායිකා.

20. ‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, පටාචාරා අහං තදා;

කිසාගොතමී ධම්මදින්නා, විසාඛා හොති සත්තමී.

21. ‘‘තෙහි කම්මෙහි සුකතෙහි, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

22. ‘‘පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ගිරිබ්බජපුරුත්තමෙ;

ජාතා සෙට්ඨිකුලෙ ඵීතෙ, යදාහං යොබ්බනෙ ඨිතා.

23. ‘‘චොරං වධත්ථං නීයන්තං, දිස්වා රත්තා තහිං අහං;

පිතා මෙ තං සහස්සෙන, මොචයිත්වා වධා තතො.

24. ‘‘අදාසි තස්ස මං තාතො, විදිත්වාන මනං මම;

තස්සාහමාසිං විසට්ඨා, අතීව දයිතා හිතා.

25. ‘‘සො මෙ භූසනලොභෙන, බලිමජ්ඣාසයො [ඛලිතජ්ඣාසයො (සී.), බලිං පච්චාහරං (ස්‍යා.), මාලපච්ඡාහතං (පී.)] දිසො;

චොරප්පපාතං නෙත්වාන, පබ්බතං චෙතයී වධං.

26. ‘‘තදාහං පණමිත්වාන, සත්තුකං සුකතඤ්ජලී;

රක්ඛන්තී අත්තනො පාණං, ඉදං වචනමබ්‍රවිං.

27. ‘‘‘ඉදං සුවණ්ණකෙයූරං, මුත්තා වෙළුරියා බහූ;

සබ්බං හරස්සු [වරස්සු (ක.)] භද්දන්තෙ, මඤ්ච දාසීති සාවය’.

28. ‘‘‘ඔරොපයස්සු කල්‍යාණී, මා බාළ්හං පරිදෙවසි;

න චාහං අභිජානාමි, අහන්ත්වා ධනමාභතං’.

29. ‘‘‘යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තොස්මි විඤ්ඤුතං;

න චාහං අභිජානාමි, අඤ්ඤං පියතරං තයා’.

30. ‘‘‘එහි තං උපගූහිස්සං, කත්වාන තං පදක්ඛිණං;

න ච දානි පුනො අත්ථි [තං වන්දාමි පුන නත්ථි (ස්‍යා.)], මම තුය්හඤ්ච සඞ්ගමො.

31. ‘‘‘න හි සබ්බෙසු ඨානෙසු, පුරිසො හොති පණ්ඩිතො;

ඉත්ථීපි පණ්ඩිතා හොති, තත්ථ තත්ථ විචක්ඛණා.

32. ‘‘‘න හි සබ්බෙසු ඨානෙසු, පුරිසො හොති පණ්ඩිතො;

ඉත්ථීපි පණ්ඩිතා හොති, ලහුං අත්ථවිචින්තිකා.

33. ‘‘‘ලහුඤ්ච වත ඛිප්පඤ්ච, නිකට්ඨෙ [නෙකත්ථෙ (සී. ස්‍යා.)] සමචෙතයිං;

මිගං උණ්ණා යථා එවං [චිත්තපුණ්ණාය තානෙව (ස්‍යා.), මිගං පුණ්ණාය තෙනෙව (පී.)], තදාහං සත්තුකං වධිං.

34. ‘‘‘යො ච උප්පතිතං අත්ථං, න ඛිප්පමනුබුජ්ඣති;

සො හඤ්ඤතෙ මන්දමති, චොරොව ගිරිගබ්භරෙ.

35. ‘‘‘යො ච උප්පතිතං අත්ථං, ඛිප්පමෙව නිබොධති;

මුච්චතෙ සත්තුසම්බාධා, තදාහං සත්තුකා යථා’.

36. ‘‘තදාහං පාතයිත්වාන, ගිරිදුග්ගම්හි සත්තුකං;

සන්තිකං සෙතවත්ථානං, උපෙත්වා පබ්බජිං අහං.

37. ‘‘සණ්ඩාසෙන ච කෙසෙ මෙ, ලුඤ්චිත්වා සබ්බසො තදා;

පබ්බජිත්වාන සමයං, ආචික්ඛිංසු නිරන්තරං.

38. ‘‘තතො තං උග්ගහෙත්වාහං, නිසීදිත්වාන එකිකා;

සමයං තං විචින්තෙසිං, සුවානො මානුසං කරං.

39. ‘‘ඡින්නං ගය්හ සමීපෙ මෙ, පාතයිත්වා අපක්කමි;

දිස්වා නිමිත්තමලභිං, හත්ථං තං පුළවාකුලං.

40. ‘‘තතො උට්ඨාය සංවිග්ගා, අපුච්ඡිං සහධම්මිකෙ;

තෙ අවොචුං විජානන්ති, තං අත්ථං සක්‍යභික්ඛවො.

41. ‘‘සාහං තමත්ථං පුච්ඡිස්සං, උපෙත්වා බුද්ධසාවකෙ;

තෙ මමාදාය ගච්ඡිංසු, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකං.

42. ‘‘සො මෙ ධම්මමදෙසෙසි, ඛන්ධායතනධාතුයො;

අසුභානිච්චදුක්ඛාති, අනත්තාති ච නායකො.

43. ‘‘තස්ස ධම්මං සුණිත්වාහං, ධම්මචක්ඛුං විසොධයිං;

තතො විඤ්ඤාතසද්ධම්මා, පබ්බජ්ජං උපසම්පදං.

44. ‘‘ආයාචිතො තදා ආහ, ‘එහි භද්දෙ’ති නායකො;

තදාහං උපසම්පන්නා, පරිත්තං තොයමද්දසං.

45. ‘‘පාදපක්ඛාලනෙනාහං, ඤත්වා සඋදයබ්බයං;

තථා සබ්බෙපි සඞ්ඛාරෙ, ඊදිසං චින්තයිං [සඞ්ඛාරා, ඉති සංචින්තයිං (සී. ස්‍යා. පී.)] තදා.

46. ‘‘තතො චිත්තං විමුච්චි මෙ, අනුපාදාය සබ්බසො;

ඛිප්පාභිඤ්ඤානමග්ගං මෙ, තදා පඤ්ඤාපයී ජිනො.

47. ‘‘ඉද්ධීසු ච වසී හොමි, දිබ්බාය සොතධාතුයා;

පරචිත්තානි ජානාමි, සත්ථුසාසනකාරිකා.

48. ‘‘පුබ්බෙනිවාසං ජානාමි, දිබ්බචක්ඛු විසොධිතං;

ඛෙපෙත්වා ආසවෙ සබ්බෙ, විසුද්ධාසිං සුනිම්මලා.

49. ‘‘පරිචිණ්ණො මයා සත්ථා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං;

ඔහිතො ගරුකො භාරො, භවනෙත්ති සමූහතා.

50. ‘‘යස්සත්ථාය පබ්බජිතා, අගාරස්මානගාරියං;

සො මෙ අත්ථො අනුප්පත්තො, සබ්බසංයොජනක්ඛයො.

51. ‘‘අත්ථධම්මනිරුත්තීසු, පටිභානෙ තථෙව ච;

ඤාණං මෙ විමලං සුද්ධං, බුද්ධසෙට්ඨස්ස සාසනෙ.

52. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගීව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවා.

53. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි, මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

54. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං භද්දාකුණ්ඩලකෙසා භික්ඛුනී ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

කුණ්ඩලකෙසාථෙරියාපදානං පඨමං.

2. කිසාගොතමීථෙරීඅපදානං

55. ‘‘පදුමුත්තරො නාම ජිනො, සබ්බධම්මාන පාරගූ;

ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි නායකො.

56. ‘‘තදාහං හංසවතියං, ජාතා අඤ්ඤතරෙ කුලෙ;

උපෙත්වා තං නරවරං, සරණං සමුපාගමිං.

57. ‘‘ධම්මඤ්ච තස්ස අස්සොසිං, චතුසච්චූපසඤ්හිතං;

මධුරං පරමස්සාදං, වට්ටසන්තිසුඛාවහං [චිත්තසන්ති … (ස්‍යා.)].

58. ‘‘තදා ච භික්ඛුනිං වීරො, ලූඛචීවරධාරිනිං;

ඨපෙන්තො එතදග්ගම්හි, වණ්ණයී පුරිසුත්තමො.

59. ‘‘ජනෙත්වානප්පකං පීතිං, සුත්වා භික්ඛුනියා ගුණෙ;

කාරං කත්වාන බුද්ධස්ස, යථාසත්ති යථාබලං.

60. ‘‘නිපච්ච මුනිවරං තං, තං ඨානමභිපත්ථයිං;

තදානුමොදි සම්බුද්ධො, ඨානලාභාය නායකො.

61. ‘‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

62. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදා, ඔරසා ධම්මනිම්මිතා;

කිසාගොතමී [ගොතමී නාම (සී. ක.)] නාමෙන, හෙස්සති සත්ථු සාවිකා’.

63. ‘‘තං සුත්වා මුදිතා හුත්වා, යාවජීවං තදා ජිනං;

මෙත්තචිත්තා පරිචරිං, පච්චයෙහි විනායකං.

64. ‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

65. ‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, බ්‍රහ්මබන්ධු මහායසො;

කස්සපො නාම ගොත්තෙන, උප්පජ්ජි වදතං වරො.

66. ‘‘උපට්ඨාකො මහෙසිස්ස, තදා ආසි නරිස්සරො;

කාසිරාජා කිකී නාම, බාරාණසිපුරුත්තමෙ.

67. ‘‘පඤ්චමී තස්ස ධීතාසිං, ධම්මා නාමෙන විස්සුතා;

ධම්මං සුත්වා ජිනග්ගස්ස, පබ්බජ්ජං සමරොචයිං.

68. ‘‘අනුජානි න නො තාතො, අගාරෙව තදා මයං;

වීසවස්සසහස්සානි, විචරිම්හ අතන්දිතා.

69. ‘‘කොමාරිබ්‍රහ්මචරියං, රාජකඤ්ඤා සුඛෙධිතා;

බුද්ධොපට්ඨානනිරතා, මුදිතා සත්ත ධීතරො.

70. ‘‘සමණී සමණගුත්තා ච, භික්ඛුනී භික්ඛුදායිකා;

ධම්මා චෙව සුධම්මා ච, සත්තමී සඞ්ඝදායිකා.

71. ‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, පටාචාරා ච කුණ්ඩලා;

අහඤ්ච ධම්මදින්නා ච, විසාඛා හොති සත්තමී.

72. ‘‘තෙහි කම්මෙහි සුකතෙහි, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

73. ‘‘පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ජාතා සෙට්ඨිකුලෙ අහං;