9. වාසෙට්ඨසුත්තං
එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ පටිවසන්ති, සෙය්‍යථිදං – චඞ්කී බ්‍රාහ්මණො, තාරුක්ඛො බ්‍රාහ්මණො, පොක්ඛරසාති බ්‍රාහ්මණො, ජාණුස්සොණි [ජාණුසොණි (ක.)] බ්‍රාහ්මණො, තොදෙය්‍යො බ්‍රාහ්මණො, අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා. අථ ඛො වාසෙට්ඨභාරද්වාජානං මාණවානං ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමන්තානං අනුවිචරන්තානං [අනුචඞ්කමමානානං අනුවිචරමානානං (සී. පී.)] අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කථං, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති?
භාරද්වාජො මාණවො එවමාහ – ‘‘යතො ඛො, භො, උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, එත්තාවතා ඛො භො බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති.
වාසෙට්ඨො මාණවො එවමාහ – ‘‘යතො ඛො, භො, සීලවා ච හොති වතසම්පන්නො [වත්තසම්පන්නො (සී. ස්‍යා. ම. නි. 2.454)] ච, එත්තාවතා ඛො, භො, බ්‍රාහ්මණො හොතී’’ති. නෙව ඛො අසක්ඛි භාරද්වාජො මාණවො වාසෙට්ඨං මාණවං සඤ්ඤාපෙතුං, න පන අසක්ඛි වාසෙට්ඨො මාණවො භාරද්වාජං මාණවං සඤ්ඤාපෙතුං.
අථ ඛො වාසෙට්ඨො මාණවො භාරද්වාජං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘අයං ඛො, භො [අයං භො (සී. ස්‍යා. ක.), අයං ඛො (පී.)] භාරද්වාජ, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ; තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි…පෙ… බුද්ධො භගවා’ති. ආයාම, භො භාරද්වාජ, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාම. යථා නො සමණො ගොතමො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො භාරද්වාජො මාණවො වාසෙට්ඨස්ස මාණවස්ස පච්චස්සොසි.
අථ ඛො වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වාසෙට්ඨො මාණවො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –
599. ‘‘අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතා, තෙවිජ්ජා මයමස්මුභො;
අහං පොක්ඛරසාතිස්ස, තාරුක්ඛස්සායං මාණවො.
600. ‘‘තෙවිජ්ජානං යදක්ඛාතං, තත්‍ර කෙවලිනොස්මසෙ;
පදකස්ම වෙය්‍යාකරණා, ජප්පෙ ආචරියසාදිසා.
601. ‘‘තෙසං නො ජාතිවාදස්මිං, විවාදො අත්ථි ගොතම;
ජාතියා බ්‍රාහ්මණො හොති, භාරද්වාජො ඉති භාසති;
අහඤ්ච කම්මුනා [කම්මනා (සී. පී.) එවමුපරිපි] බ්‍රූමි, එවං ජානාහි චක්ඛුම.
602. ‘‘තෙ න සක්කොම සඤ්ඤාපෙතුං, අඤ්ඤමඤ්ඤං මයං උභො;
භවන්තං [භගවන්තං (ක.)] පුට්ඨුමාගම්හා, සම්බුද්ධං ඉති විස්සුතං.
603. ‘‘චන්දං යථා ඛයාතීතං, පෙච්ච පඤ්ජලිකා ජනා;
වන්දමානා නමස්සන්ති, එවං ලොකස්මි ගොතමං.
604. ‘‘චක්ඛුං ලොකෙ සමුප්පන්නං, මයං පුච්ඡාම ගොතමං;
ජාතියා බ්‍රාහ්මණො හොති, උදාහු භවති කම්මුනා;
අජානතං නො පබ්‍රූහි, යථා ජානෙසු බ්‍රාහ්මණං’’.
605. ‘‘තෙසං වො අහං බ්‍යක්ඛිස්සං, (වාසෙට්ඨාති භගවා) අනුපුබ්බං යථාතථං;
ජාතිවිභඞ්ගං පාණානං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
606. ‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථ, න චාපි පටිජානරෙ;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
607. ‘‘තතො කීටෙ පටඞ්ගෙ ච, යාව කුන්ථකිපිල්ලිකෙ;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
608. ‘‘චතුප්පදෙපි ජානාථ, ඛුද්දකෙ ච මහල්ලකෙ;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
609. ‘‘පාදූදරෙපි ජානාථ, උරගෙ දීඝපිට්ඨිකෙ;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
610. ‘‘තතො මච්ඡෙපි ජානාථ, ඔදකෙ වාරිගොචරෙ;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
611. ‘‘තතො පක්ඛීපි ජානාථ, පත්තයානෙ විහඞ්ගමෙ;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං, අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
612. ‘‘යථා එතාසු ජාතීසු, ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු;
එවං නත්ථි මනුස්සෙසු, ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු.
613. ‘‘න කෙසෙහි න සීසෙන, න කණ්ණෙහි න අක්ඛිභි;
න මුඛෙන න නාසාය, න ඔට්ඨෙහි භමූහි වා.
614. ‘‘න ගීවාය න අංසෙහි, න උදරෙන න පිට්ඨියා;
න සොණියා න උරසා, න සම්බාධෙ න මෙථුනෙ [න සම්බාධා න මෙථුනා (ස්‍යා. ක.)].
615. ‘‘න හත්ථෙහි න පාදෙහි, නාඞ්ගුලීහි නඛෙහි වා;
න ජඞ්ඝාහි න ඌරූහි, න වණ්ණෙන සරෙන වා;
ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව, යථා අඤ්ඤාසු ජාතිසු.
616. ‘‘පච්චත්තඤ්ච සරීරෙසු [පච්චත්තං සසරීරෙසු (සී. පී.)], මනුස්සෙස්වෙතං න විජ්ජති;
වොකාරඤ්ච මනුස්සෙසු, සමඤ්ඤාය පවුච්චති.
617. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ගොරක්ඛං උපජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, කස්සකො සො න බ්‍රාහ්මණො.
618. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පුථුසිප්පෙන ජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, සිප්පිකො සො න බ්‍රාහ්මණො.
619. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, වොහාරං උපජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, වාණිජො සො න බ්‍රාහ්මණො.
620. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පරපෙස්සෙන ජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, පෙස්සිකො [පෙස්සකො (ක.)] සො න බ්‍රාහ්මණො.
621. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, අදින්නං උපජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, චොරො එසො න බ්‍රාහ්මණො.
622. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ඉස්සත්ථං උපජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, යොධාජීවො න බ්‍රාහ්මණො.
623. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, පොරොහිච්චෙන ජීවති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, යාජකො එසො න බ්‍රාහ්මණො.
624. ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, ගාමං රට්ඨඤ්ච භුඤ්ජති;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, රාජා එසො න බ්‍රාහ්මණො.
625. ‘‘න චාහං බ්‍රාහ්මණං බ්‍රූමි, යොනිජං මත්තිසම්භවං;
භොවාදි නාම සො හොති, සචෙ [ස වෙ (සී. ස්‍යා.)] හොති සකිඤ්චනො;
අකිඤ්චනං අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
626. ‘‘සබ්බසංයොජනං ඡෙත්වා, සො වෙ න පරිතස්සති;
සඞ්ගාතිගං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
627. ‘‘ඡෙත්වා නද්ධිං වරත්තඤ්ච, සන්දානං සහනුක්කමං;
උක්ඛිත්තපලිඝං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
628. ‘‘අක්කොසං වධබන්ධඤ්ච, අදුට්ඨො යො තිතික්ඛති;
ඛන්තීබලං බලානීකං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
629. ‘‘අක්කොධනං වතවන්තං, සීලවන්තං අනුස්සදං;
දන්තං අන්තිමසාරීරං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
630. ‘‘වාරි පොක්ඛරපත්තෙව, ආරග්ගෙරිව සාසපො;
යො න ලිම්පති කාමෙසු, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
631. ‘‘යො දුක්ඛස්ස පජානාති, ඉධෙව ඛයමත්තනො;
පන්නභාරං විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
632. ‘‘ගම්භීරපඤ්ඤං මෙධාවිං, මග්ගාමග්ගස්ස කොවිදං;
උත්තමත්ථමනුප්පත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
633. ‘‘අසංසට්ඨං ගහට්ඨෙහි, අනාගාරෙහි චූභයං;
අනොකසාරිමප්පිච්ඡං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
634. ‘‘නිධාය දණ්ඩං භූතෙසු, තසෙසු ථාවරෙසු ච;
යො න හන්ති න ඝාතෙති, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
635. ‘‘අවිරුද්ධං විරුද්ධෙසු, අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතං;
සාදානෙසු අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
636. ‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, මානො මක්ඛො ච පාතිතො;
සාසපොරිව ආරග්ගා, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
637. ‘‘අකක්කසං විඤ්ඤාපනිං, ගිරං සච්චමුදීරයෙ;
යාය නාභිසජෙ කඤ්චි, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
638. ‘‘යොධ දීඝං ව රස්සං වා, අණුං ථූලං සුභාසුභං;
ලොකෙ අදින්නං නාදියති, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
639. ‘‘ආසා යස්ස න විජ්ජන්ති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච;
නිරාසාසං [නිරාසයං (සී. ස්‍යා. පී.), නිරාසකං (?)] විසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
640. ‘‘යස්සාලයා න විජ්ජන්ති, අඤ්ඤාය අකථංකථී;
අමතොගධමනුප්පත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
641. ‘‘යොධ පුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච, උභො සඞ්ගමුපච්චගා;
අසොකං විරජං සුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
642. ‘‘චන්දංව විමලං සුද්ධං, විප්පසන්නමනාවිලං;
නන්දීභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
643. ‘‘යොමං පලිපථං දුග්ගං, සංසාරං මොහමච්චගා;
තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ඣායී, අනෙජො අකථංකථී;
අනුපාදාය නිබ්බුතො, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
644. ‘‘යොධ කාමෙ පහන්ත්වාන, අනාගාරො පරිබ්බජෙ;
කාමභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
645. ‘‘යොධ තණ්හං පහන්ත්වාන, අනාගාරො පරිබ්බජෙ;
තණ්හාභවපරික්ඛීණං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
646. ‘‘හිත්වා මානුසකං යොගං, දිබ්බං යොගං උපච්චගා;
සබ්බයොගවිසංයුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
647. ‘‘හිත්වා රතිඤ්ච අරතිං, සීතිභූතං නිරූපධිං;
සබ්බලොකාභිභුං වීරං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
648. ‘‘චුතිං යො වෙදි [යො’වෙති (?) ඉතිවුත්තකෙ 99 අට්ඨකථාසංවණනා පස්සිතබ්බා] ත්තානං, උපපත්තිඤ්ච සබ්බසො;
අසත්තං සුගතං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
649. ‘‘යස්ස ගතිං න ජානන්ති, දෙවා ගන්ධබ්බමානුසා;
ඛීණාසවං අරහන්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
650. ‘‘යස්ස පුරෙ ච පච්ඡා ච, මජ්ඣෙ ච නත්ථි කිඤ්චනං;
අකිඤ්චනං අනාදානං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
651. ‘‘උසභං පවරං වීරං, මහෙසිං විජිතාවිනං;
අනෙජං න්හාතකං බුද්ධං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
652. ‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි [යො’වෙති (?) ඉතිවුත්තකෙ 99 අට්ඨකථාසංවණනා පස්සිතබ්බා], සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;
අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං.
653. ‘‘සමඤ්ඤා හෙසා ලොකස්මිං, නාමගොත්තං පකප්පිතං;
සම්මුච්චා සමුදාගතං, තත්ථ තත්ථ පකප්පිතං.
654. ‘‘දීඝරත්තමනුසයිතං, දිට්ඨිගතමජානතං;
අජානන්තා නො [අජානන්තා තෙ (අට්ඨ.) ම. නි. 2.460] පබ්‍රුවන්ති, ජාතියා හොති බ්‍රාහ්මණො.
655. ‘‘න ජච්චා බ්‍රාහ්මණො හොති, න ජච්චා හොති අබ්‍රාහ්මණො;
කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති, කම්මුනා හොති අබ්‍රාහ්මණො.
656. ‘‘කස්සකො කම්මුනා හොති, සිප්පිකො හොති කම්මුනා;
වාණිජො කම්මුනා හොති, පෙස්සිකො හොති කම්මුනා.
657. ‘‘චොරොපි කම්මුනා හොති, යොධාජීවොපි කම්මුනා;
යාජකො කම්මුනා හොති, රාජාපි හොති කම්මුනා.
658. ‘‘එවමෙතං යථාභූතං, කම්මං පස්සන්ති පණ්ඩිතා;
පටිච්චසමුප්පාදදස්සා, කම්මවිපාකකොවිදා.
659. ‘‘කම්මුනා වත්තති ලොකො, කම්මුනා වත්තති පජා;
කම්මනිබන්ධනා සත්තා, රථස්සාණීව යායතො.
660. ‘‘තපෙන බ්‍රහ්මචරියෙන, සංයමෙන දමෙන ච;
එතෙන බ්‍රාහ්මණො හොති, එතං බ්‍රාහ්මණමුත්තමං.
661. ‘‘තීහි විජ්ජාහි සම්පන්නො, සන්තො ඛීණපුනබ්භවො;
එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, බ්‍රහ්මා සක්කො විජානත’’න්ති.
එවං වුත්තෙ, වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතෙ [පාණුපෙතං (ක.)] සරණං ගතෙ’’ති.
වාසෙට්ඨසුත්තං නවමං නිට්ඨිතං.