නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ඛුද්දකනිකායෙ

සුත්තනිපාතපාළි

1. උරගවග්ගො

1. උරගසුත්තං

1. යො [යො වෙ (ස්‍යා.)] උප්පතිතං විනෙති කොධං, විසටං සප්පවිසංව ඔසධෙහි [ඔසධෙභි (ක.)];

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං [ජිණ්ණමිව තචං (සී. ස්‍යා. කං. පී.), ජිණ්ණමිවා තචං (?)] පුරාණං.

2. යො රාගමුදච්ඡිදා අසෙසං, භිසපුප්ඵංව සරොරුහං [සරෙරුහං (ක.)] විගය්හ;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං, පුරාණං.

3. යො තණ්හමුදච්ඡිදා අසෙසං, සරිතං සීඝසරං විසොසයිත්වා;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

4. යො මානමුදබ්බධී අසෙසං, නළසෙතුංව සුදුබ්බලං මහොඝො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

5. යො නාජ්ඣගමා භවෙසු සාරං, විචිනං පුප්ඵමිව [පුප්ඵමිව (බහූසු)] උදුම්බරෙසු;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

6. යස්සන්තරතො න සන්ති කොපා, ඉතිභවාභවතඤ්ච [ඉතිබ්භවාභවතඤ්ච (ක.)] වීතිවත්තො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

7. යස්ස විතක්කා විධූපිතා, අජ්ඣත්තං සුවිකප්පිතා අසෙසා;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

8. යො නාච්චසාරී න පච්චසාරී, සබ්බං අච්චගමා ඉමං පපඤ්චං;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

9. යො නාච්චසාරී න පච්චසාරී, සබ්බං විතථමිදන්ති ඤත්වා [උත්වා (ස්‍යා. පී. ක.)] ලොකෙ;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

10. යො නාච්චසාරී න පච්චසාරී, සබ්බං විතථමිදන්ති වීතලොභො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

11. යො නාච්චසාරී න පච්චසාරී, සබ්බං විතථමිදන්ති වීතරාගො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

12. යො නාච්චසාරී න පච්චසාරී, සබ්බං විතථමිදන්ති වීතදොසො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

13. යො නාච්චසාරී න පච්චසාරී, සබ්බං විතථමිදන්ති වීතමොහො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

14. යස්සානුසයා න සන්ති කෙචි, මූලා ච අකුසලා සමූහතාසෙ;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

15. යස්ස දරථජා න සන්ති කෙචි, ඔරං ආගමනාය පච්චයාසෙ;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

16. යස්ස වනථජා න සන්ති කෙචි, විනිබන්ධාය භවාය හෙතුකප්පා;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

17. යො නීවරණෙ පහාය පඤ්ච, අනිඝො තිණ්ණකථංකථො විසල්ලො;

සො භික්ඛු ජහාති ඔරපාරං, උරගො ජිණ්ණමිවත්තචං පුරාණං.

උරගසුත්තං පඨමං නිට්ඨිතං.

2. ධනියසුත්තං

18. ‘‘පක්කොදනො දුද්ධඛීරොහමස්මි, (ඉති ධනියො ගොපො)

අනුතීරෙ මහියා සමානවාසො;

ඡන්නා කුටි ආහිතො ගිනි, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

19. ‘‘අක්කොධනො විගතඛිලොහමස්මි [විගතඛීලොහමස්මි (සී. පී.)], (ඉති භගවා)

අනුතීරෙ මහියෙකරත්තිවාසො;

විවටා කුටි නිබ්බුතො ගිනි, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

20. ‘‘අන්ධකමකසා න විජ්ජරෙ, (ඉති ධනියො ගොපො)

කච්ඡෙ රූළ්හතිණෙ චරන්ති ගාවො;

වුට්ඨිම්පි සහෙය්‍යුමාගතං, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

21. ‘‘බද්ධාසි භිසී සුසඞ්ඛතා, (ඉති භගවා)

තිණ්ණො පාරගතො විනෙය්‍ය ඔඝං;

අත්ථො භිසියා න විජ්ජති, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

22. ‘‘ගොපී මම අස්සවා අලොලා, (ඉති ධනියො ගොපො)

දීඝරත්තං [දීඝරත්ත (ක.)] සංවාසියා මනාපා;

තස්සා න සුණාමි කිඤ්චි පාපං, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

23. ‘‘චිත්තං මම අස්සවං විමුත්තං, (ඉති භගවා)

දීඝරත්තං පරිභාවිතං සුදන්තං;

පාපං පන මෙ න විජ්ජති, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

24. ‘‘අත්තවෙතනභතොහමස්මි, (ඉති ධනියො ගොපො)

පුත්තා ච මෙ සමානියා අරොගා;

තෙසං න සුණාමි කිඤ්චි පාපං, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

25. ‘‘නාහං භතකොස්මි කස්සචි, (ඉති භගවා)

නිබ්බිට්ඨෙන චරාමි සබ්බලොකෙ;

අත්ථො භතියා න විජ්ජති, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

26. ‘‘අත්ථි වසා අත්ථි ධෙනුපා, (ඉති ධනියො ගොපො)

ගොධරණියො පවෙණියොපි අත්ථි;

උසභොපි ගවම්පතීධ අත්ථි, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

27. ‘‘නත්ථි වසා නත්ථි ධෙනුපා, (ඉති භගවා)

ගොධරණියො පවෙණියොපි නත්ථි;

උසභොපි ගවම්පතීධ නත්ථි, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

28. ‘‘ඛිලා නිඛාතා අසම්පවෙධී, (ඉති ධනියො ගොපො)

දාමා මුඤ්ජමයා නවා සුසණ්ඨානා;

න හි සක්ඛින්ති ධෙනුපාපි ඡෙත්තුං [ඡෙතුං (ක.)], අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

29. ‘‘උසභොරිව ඡෙත්ව [ඡෙත්වා (ස්‍යා. ක.)] බන්ධනානි, (ඉති භගවා)

නාගො පූතිලතංව දාලයිත්වා [පූතිලතං පදාලයිත්වා (ස්‍යා. ක.)];

නාහං පුනුපෙස්සං [පුන උපෙස්සං (සී. ස්‍යා. කං. පී.), පුනුපෙය්‍ය (ක.)] ගබ්භසෙය්‍යං, අථ චෙ පත්ථයසී පවස්ස දෙව’’.

30. ‘‘නින්නඤ්ච ථලඤ්ච පූරයන්තො, මහාමෙඝො පවස්සි තාවදෙව;

සුත්වා දෙවස්ස වස්සතො, ඉමමත්ථං ධනියො අභාසථ.

31. ‘‘ලාභා වත නො අනප්පකා, යෙ මයං භගවන්තං අද්දසාම;

සරණං තං උපෙම චක්ඛුම, සත්ථා නො හොහි තුවං මහාමුනි.

32. ‘‘ගොපී ච අහඤ්ච අස්සවා, බ්‍රහ්මචරියං [බ්‍රහ්මචරිය (ක.)] සුගතෙ චරාමසෙ;

ජාතිමරණස්ස පාරගූ [පාරගා (සී. ස්‍යා. කං. පී.)], දුක්ඛස්සන්තකරා භවාමසෙ’’.

33. ‘‘නන්දති පුත්තෙහි පුත්තිමා, (ඉති මාරො පාපිමා)

ගොමා [ගොමිකො (සී. පී.), ගොපිකො (ස්‍යා. කං.), ගොපියො (ක.)] ගොහි තථෙව නන්දති;

උපධී හි නරස්ස නන්දනා, න හි සො නන්දති යො නිරූපධි’’.

34. ‘‘සොචති පුත්තෙහි පුත්තිමා, (ඉති භගවා)

ගොපියො ගොහි තථෙව සොචති;

උපධී හි නරස්ස සොචනා, න හි සො සොචති යො නිරූපධී’’ති.

ධනියසුත්තං දුතියං නිට්ඨිතං.

3. ඛග්ගවිසාණසුත්තං

35. සබ්බෙසු භූතෙසු නිධාය දණ්ඩං, අවිහෙඨයං අඤ්ඤතරම්පි තෙසං;

න පුත්තමිච්ඡෙය්‍ය කුතො සහායං, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

36. සංසග්ගජාතස්ස භවන්ති ස්නෙහා, ස්නෙහන්වයං දුක්ඛමිදං පහොති;

ආදීනවං ස්නෙහජං පෙක්ඛමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

37. මිත්තෙ සුහජ්ජෙ අනුකම්පමානො, හාපෙති අත්ථං පටිබද්ධචිත්තො;

එතං භයං සන්ථවෙ [සන්ධවෙ (ක.)] පෙක්ඛමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

38. වංසො විසාලොව යථා විසත්තො, පුත්තෙසු දාරෙසු ච යා අපෙක්ඛා;

වංසක්කළීරොව [වංසකළීරොව (සී.), වංසාකළීරොව (ස්‍යා. කං. පී.), වංසෙකළීරොව (නිද්දෙස)] අසජ්ජමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

39. මිගො අරඤ්ඤම්හි යථා අබද්ධො [අබන්ධො (ස්‍යා. කං.)], යෙනිච්ඡකං ගච්ඡති ගොචරාය;

විඤ්ඤූ නරො සෙරිතං පෙක්ඛමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

40. ආමන්තනා හොති සහායමජ්ඣෙ, වාසෙ ඨානෙ ගමනෙ චාරිකාය;

අනභිජ්ඣිතං සෙරිතං පෙක්ඛමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

41. ඛිඩ්ඩා රතී හොති සහායමජ්ඣෙ, පුත්තෙසු ච විපුලං හොති පෙමං;

පියවිප්පයොගං විජිගුච්ඡමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

42. චාතුද්දිසො අප්පටිඝො ච හොති, සන්තුස්සමානො ඉතරීතරෙන;

පරිස්සයානං සහිතා අඡම්භී, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

43. දුස්සඞ්ගහා පබ්බජිතාපි එකෙ, අථො ගහට්ඨා ඝරමාවසන්තා;

අප්පොස්සුක්කො පරපුත්තෙසු හුත්වා, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

44. ඔරොපයිත්වා ගිහිබ්‍යඤ්ජනානි [ගිහිව්‍යඤ්ජනානි (ස්‍යා. කං. පී.)], සඤ්ඡින්නපත්තො [සංසීනපත්තො (සී.)] යථා කොවිළාරො;

ඡෙත්වාන වීරො ගිහිබන්ධනානි, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

45. සචෙ ලභෙථ නිපකං සහායං, සද්ධිං චරං සාධුවිහාරිධීරං;

අභිභුය්‍ය සබ්බානි පරිස්සයානි, චරෙය්‍ය තෙනත්තමනො සතීමා.

46. නො චෙ ලභෙථ නිපකං සහායං, සද්ධිං චරං සාධුවිහාරිධීරං;

රාජාව රට්ඨං විජිතං පහාය, එකො චරෙ මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගො.

47. අද්ධා පසංසාම සහායසම්පදං, සෙට්ඨා සමා සෙවිතබ්බා සහායා;

එතෙ අලද්ධා අනවජ්ජභොජී, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

48. දිස්වා සුවණ්ණස්ස පභස්සරානි, කම්මාරපුත්තෙන සුනිට්ඨිතානි;

සඞ්ඝට්ටමානානි දුවෙ භුජස්මිං, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

49. එවං දුතියෙන [දුතියෙන (සබ්බත්ථ)] සහා මමස්ස, වාචාභිලාපො අභිසජ්ජනා වා;

එතං භයං ආයතිං පෙක්ඛමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

50. කාමා හි චිත්‍රා මධුරා මනොරමා, විරූපරූපෙන මථෙන්ති චිත්තං;

ආදීනවං කාමගුණෙසු දිස්වා, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

51. ඊතී ච ගණ්ඩො ච උපද්දවො ච, රොගො ච සල්ලඤ්ච භයඤ්ච මෙතං;

එතං භයං කාමගුණෙසු දිස්වා, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

52. සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච ඛුදං පිපාසං, වාතාතපෙ ඩංසසරීසපෙ [ඩංසසිරිංසපෙ (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] ච;

සබ්බානිපෙතානි අභිසම්භවිත්වා, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

53. නාගොව යූථානි විවජ්ජයිත්වා, සඤ්ජාතඛන්ධො පදුමී උළාරො;

යථාභිරන්තං විහරං [විහරෙ (සී. පී. නිද්දෙස)] අරඤ්ඤෙ, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

54. අට්ඨානතං සඞ්ගණිකාරතස්ස, යං ඵස්සයෙ [ඵුස්සයෙ (ස්‍යා.)] සාමයිකං විමුත්තිං;

ආදිච්චබන්ධුස්ස වචො නිසම්ම, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

55. දිට්ඨීවිසූකානි උපාතිවත්තො, පත්තො නියාමං පටිලද්ධමග්ගො;

උප්පන්නඤාණොම්හි අනඤ්ඤනෙය්‍යො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

56. නිල්ලොලුපො නික්කුහො නිප්පිපාසො, නිම්මක්ඛො නිද්ධන්තකසාවමොහො;

නිරාසයො [නිරාසාසො (ක.)] සබ්බලොකෙ භවිත්වා, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

57. පාපං සහායං පරිවජ්ජයෙථ, අනත්ථදස්සිං විසමෙ නිවිට්ඨං;

සයං න සෙවෙ පසුතං පමත්තං, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

58. බහුස්සුතං ධම්මධරං භජෙථ, මිත්තං උළාරං පටිභානවන්තං;

අඤ්ඤාය අත්ථානි විනෙය්‍ය කඞ්ඛං, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

59. ඛිඩ්ඩං රතිං කාමසුඛඤ්ච ලොකෙ, අනලඞ්කරිත්වා අනපෙක්ඛමානො;

විභූසනට්ඨානා විරතො සච්චවාදී, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

60. පුත්තඤ්ච දාරං පිතරඤ්ච මාතරං, ධනානි ධඤ්ඤානි ච බන්ධවානි [බන්ධවානි ච (පී.)];

හිත්වාන කාමානි යථොධිකානි, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

61. සඞ්ගො එසො පරිත්තමෙත්ථ සොඛ්‍යං, අප්පස්සාදො දුක්ඛමෙත්ථ භිය්‍යො;

ගළො එසො ඉති ඤත්වා මුතීමා [මතීමා (ස්‍යා. ක.)], එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

62. සන්දාලයිත්වාන [පදාලයිත්වාන (ක.)] සංයොජනානි, ජාලංව භෙත්වා සලිලම්බුචාරී;

අග්ගීව දඩ්ඪං අනිවත්තමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

63. ඔක්ඛිත්තචක්ඛූ න ච පාදලොලො, ගුත්තින්ද්‍රියො රක්ඛිතමානසානො;

අනවස්සුතො අපරිඩය්හමානො, එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො.

64. ඔහාරයිත්වා ගිහිබ්‍යඤ්ජනානි, සඤ්ඡන්නපත්තො [සඤ්ඡින්නපත්තො (ස්‍යා. පී.), පච්ඡින්නපත්තො (ක.)] යථා පාරිඡත්තො;