6. සභියසුත්තං

එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස පුරාණසාලොහිතාය දෙවතාය පඤ්හා උද්දිට්ඨා හොන්ති – ‘‘යො තෙ, සභිය, සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉමෙ පඤ්හෙ පුට්ඨො බ්‍යාකරොති තස්ස සන්තිකෙ බ්‍රහ්මචරියං චරෙය්‍යාසී’’ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො තස්සා දෙවතාය සන්තිකෙ තෙ පඤ්හෙ උග්ගහෙත්වා යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඞ්ඝිනො ගණිනො ගණාචරියා ඤාතා යසස්සිනො තිත්ථකරා සාධුසම්මතා බහුජනස්ස, සෙය්‍යථිදං – පූරණො කස්සපො මක්ඛලිගොසාලො අජිතො කෙසකම්බලො පකුධො [කකුධො (සී.) පකුද්ධො (ස්‍යා. කං.)] කච්චානො සඤ්චයො [සඤ්ජයො (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] බෙලට්ඨපුත්තො [බෙල්ලට්ඨිපුත්තො (සී. පී.), වෙළට්ඨපුත්තො (ස්‍යා.)] නිගණ්ඨො නාටපුත්තො [නාතපුත්තො (සී. පී.)], තෙ උපසඞ්කමිත්වා තෙ පඤ්හෙ පුච්ඡති. තෙ සභියෙන පරිබ්බාජකෙන පඤ්හෙ පුට්ඨා න සම්පායන්ති; අසම්පායන්තා කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොන්ති. අපි ච සභියං යෙව පරිබ්බාජකං පටිපුච්ඡන්ති.

අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඞ්ඝිනො ගණිනො ගණාචරියා ඤාතා යසස්සිනො තිත්ථකරා සාධුසම්මතා බහුජනස්ස, සෙය්‍යථිදං – පූරණො කස්සපො…පෙ… නිගණ්ඨො නාටපුත්තො, තෙ මයා පඤ්හෙ පුට්ඨා න සම්පායන්ති, අසම්පායන්තා කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොන්ති; අපි ච මඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡන්ති. යන්නූන්නාහං හීනායාවත්තිත්වා කාමෙ පරිභුඤ්ජෙය්‍ය’’න්ති.

අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස; යංනූනාහං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා ඉමෙ පඤ්හෙ පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති.

අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘යෙපි ඛො තෙ [යෙ ඛො තෙ (ස්‍යා.), යං ඛො තෙ (ක.)] භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා ජිණ්ණා වුඩ්ඪා මහල්ලකා අද්ධගතා වයොඅනුප්පත්තා ථෙරා රත්තඤ්ඤූ චිරපබ්බජිතා සඞ්ඝිනො ගණිනො ගණාචරියා ඤාතා යසස්සිනො තිත්ථකරා සාධුසම්මතා බහුජනස්ස, සෙය්‍යථිදං – පූරණො කස්සපො…පෙ. … නිගණ්ඨො නාටපුත්තො, තෙපි මයා පඤ්හෙ පුට්ඨා න සම්පායන්ති, අසම්පායන්තා කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොන්ති, අපි ච මඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡන්ති; කිං පන මෙ සමණො ගොතමො ඉමෙ පඤ්හෙ පුට්ඨො බ්‍යාකරිස්සති! සමණො හි ගොතමො දහරො චෙව ජාතියා, නවො ච පබ්බජ්ජායා’’ති.

අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘සමණො ඛො [සමණො ඛො ගොතමො (ස්‍යා. ක.)] දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො න පරිභොතබ්බො. දහරොපි චෙස සමණො ගොතමො මහිද්ධිකො හොති මහානුභාවො, යංනූනාහං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා ඉමෙ පඤ්හෙ පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො යෙන රාජගහං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං වෙළුවනං කලන්දකනිවාපො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සභියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

515. ‘‘කඞ්ඛී වෙචිකිච්ඡී ආගමං, (ඉති සභියො)

පඤ්හෙ පුච්ඡිතුං අභිකඞ්ඛමානො;

තෙසන්තකරො භවාහි [භවාහි මෙ (පී. ක.)] පඤ්හෙ මෙ පුට්ඨො,

අනුපුබ්බං අනුධම්මං බ්‍යාකරොහි මෙ’’.

516. ‘‘දූරතො ආගතොසි සභිය, (ඉති භගවා)

පඤ්හෙ පුච්ඡිතුං අභිකඞ්ඛමානො;

තෙසන්තකරො භවාමි [තෙසමන්තකරොමි තෙ (ක.)] පඤ්හෙ තෙ පුට්ඨො,

අනුපුබ්බං අනුධම්මං බ්‍යාකරොමි තෙ.

517. ‘‘පුච්ඡ මං සභිය පඤ්හං, යං කිඤ්චි මනසිච්ඡසි;

තස්ස තස්සෙව පඤ්හස්ස, අහං අන්තං කරොමි තෙ’’ති.

අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යං වතාහං අඤ්ඤෙසු සමණබ්‍රාහ්මණෙසු ඔකාසකම්මමත්තම්පි [ඔකාසමත්තම්පි (සී. පී.)] නාලත්ථං තං මෙ ඉදං සමණෙන ගොතමෙන ඔකාසකම්මං කත’’න්ති. අත්තමනො පමුදිතො උදග්ගො පීතිසොමනස්සජාතො භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි –

518. ‘‘කිං පත්තිනමාහු භික්ඛුනං, (ඉති සභියො)

සොරතං කෙන කථඤ්ච දන්තමාහු;

බුද්ධොති කථං පවුච්චති,

පුට්ඨො මෙ භගවා බ්‍යාකරොහි’’.

519. ‘‘පජ්ජෙන කතෙන අත්තනා, (සභියාති භගවා)

පරිනිබ්බානගතො විතිණ්ණකඞ්ඛො;

විභවඤ්ච භවඤ්ච විප්පහාය,

වුසිතවා ඛීණපුනබ්භවො ස භික්ඛු.

520. ‘‘සබ්බත්ථ උපෙක්ඛකො සතිමා, න සො හිංසති කඤ්චි සබ්බලොකෙ;

තිණ්ණො සමණො අනාවිලො, උස්සදා යස්ස න සන්ති සොරතො සො.

521. ‘‘යස්සින්ද්‍රියානි භාවිතානි, අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සබ්බලොකෙ;

නිබ්බිජ්ඣ ඉමං පරඤ්ච ලොකං, කාලං කඞ්ඛති භාවිතො ස දන්තො.

522. ‘‘කප්පානි විචෙය්‍ය කෙවලානි, සංසාරං දුභයං චුතූපපාතං;

විගතරජමනඞ්ගණං විසුද්ධං, පත්තං ජාතිඛයං තමාහු බුද්ධ’’න්ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා අත්තමනො පමුදිතො උදග්ගො පීතිසොමනස්සජාතො භගවන්තං උත්තරිං [උත්තරි (ක.)] පඤ්හං අපුච්ඡි –

523. ‘‘කිං පත්තිනමාහු බ්‍රාහ්මණං, (ඉති සභියො)

සමණං කෙන කථඤ්ච න්හාතකොති;

නාගොති කථං පවුච්චති,

පුට්ඨො මෙ භගවා බ්‍යාකරොහි’’.

524. ‘‘බාහිත්වා සබ්බපාපකානි, (සභියාති භගවා)

විමලො සාධුසමාහිතො ඨිතත්තො;

සංසාරමතිච්ච කෙවලී සො,

අසිතො තාදි පවුච්චතෙ ස බ්‍රහ්මා.

525. ‘‘සමිතාවි පහාය පුඤ්ඤපාපං, විරජො ඤත්වා ඉමං පරඤ්ච ලොකං;

ජාතිමරණං උපාතිවත්තො, සමණො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා.

526. ‘‘නින්හාය [නිනහාය (ස්‍යා.)] සබ්බපාපකානි, අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සබ්බලොකෙ;

දෙවමනුස්සෙසු කප්පියෙසු, කප්පං නෙති තමාහු න්හාතකො’’ති.

527. ‘‘ආගුං න කරොති කිඤ්චි ලොකෙ, සබ්බසංයොගෙ [සබ්බයොගෙ (ක.)] විසජ්ජ බන්ධනානි;

සබ්බත්ථ න සජ්ජතී විමුත්තො, නාගො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා’’ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො…පෙ… භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

528. ‘‘කං ඛෙත්තජිනං වදන්ති බුද්ධා, (ඉති සභියො)

කුසලං කෙන කථඤ්ච පණ්ඩිතොති;

මුනි නාම කථං පවුච්චති,

පුට්ඨො මෙ භගවා බ්‍යාකරොහි’’.

529. ‘‘ඛෙත්තානි විචෙය්‍ය කෙවලානි, (සභියාති භගවා)

දිබ්බං මානුසකඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තං;

සබ්බඛෙත්තමූලබන්ධනා පමුත්තො,

ඛෙත්තජිනො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා.

530. ‘‘කොසානි විචෙය්‍ය කෙවලානි, දිබ්බං මානුසකඤ්ච බ්‍රහ්මකොසං;

සබ්බකොසමූලබන්ධනා පමුත්තො, කුසලො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා.

531. ‘‘දුභයානි විචෙය්‍ය පණ්ඩරානි, අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සුද්ධිපඤ්ඤො;

කණ්හං සුක්කං උපාතිවත්තො, පණ්ඩිතො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා.

532. ‘‘අසතඤ්ච සතඤ්ච ඤත්වා ධම්මං, අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සබ්බලොකෙ;

දෙවමනුස්සෙහි පූජනීයො, සඞ්ගං ජාලමතිච්ච සො මුනී’’ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො…පෙ… භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

533. ‘‘කිං පත්තිනමාහු වෙදගුං, (ඉති සභියො)

අනුවිදිතං කෙන කථඤ්ච වීරියවාති;

ආජානියො කින්ති නාම හොති,

පුට්ඨො මෙ භගවා බ්‍යාකරොහි’’.

534. ‘‘වෙදානි විචෙය්‍ය කෙවලානි, (සභියාති භගවා)

සමණානං යානිධත්ථි [යානිපත්ථි (සී. ස්‍යා. පී.)] බ්‍රාහ්මණානං;

සබ්බවෙදනාසු වීතරාගො,

සබ්බං වෙදමතිච්ච වෙදගූ සො.

535. ‘‘අනුවිච්ච පපඤ්චනාමරූපං, අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච රොගමූලං;

සබ්බරොගමූලබන්ධනා පමුත්තො, අනුවිදිතො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා.

536. ‘‘විරතො ඉධ සබ්බපාපකෙහි, නිරයදුක්ඛං අතිච්ච වීරියවා සො;

සො වීරියවා පධානවා, ධීරො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා.

537. ‘‘යස්සස්සු ලුනානි බන්ධනානි, අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සඞ්ගමූලං;

සබ්බසඞ්ගමූලබන්ධනා පමුත්තො, ආජානියො තාදි පවුච්චතෙ තථත්තා’’ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො…පෙ… භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි –

538. ‘‘කිං පත්තිනමාහු සොත්තියං, (ඉති සභියො)

අරියං කෙන කථඤ්ච චරණවාති;

පරිබ්බාජකො කින්ති නාම හොති,

පුට්ඨො මෙ භගවා බ්‍යාකරොහි’’.

539. ‘‘සුත්වා සබ්බධම්මං අභිඤ්ඤාය ලොකෙ, (සභියාති භගවා)

සාවජ්ජානවජ්ජං යදත්ථි කිඤ්චි;

අභිභුං අකථංකථිං විමුත්තං,

අනිඝං සබ්බධිමාහු සොත්තියොති.

540. ‘‘ඡෙත්වා ආසවානි ආලයානි, විද්වා සො න උපෙති ගබ්භසෙය්‍යං;

සඤ්ඤං තිවිධං පනුජ්ජ පඞ්කං, කප්පං නෙති තමාහු අරියොති.

541. ‘‘යො ඉධ චරණෙසු පත්තිපත්තො, කුසලො සබ්බදා ආජානාති [ආජානි (ස්‍යා.)] ධම්මං;

සබ්බත්ථ න සජ්ජති විමුත්තචිත්තො [විමුත්තො (සී.)], පටිඝා යස්ස න සන්ති චරණවා සො.

542. ‘‘දුක්ඛවෙපක්කං යදත්ථි කම්මං, උද්ධමධො තිරියං වාපි [තිරියඤ්චාපි (ස්‍යා.)] මජ්ඣෙ;

පරිබ්බාජයිත්වා පරිඤ්ඤචාරී, මායං මානමථොපි ලොභකොධං;

පරියන්තමකාසි නාමරූපං, තං පරිබ්බාජකමාහු පත්තිපත්ත’’න්ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා අත්තමනො පමුදිතො උදග්ගො පීතිසොමනස්සජාතො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

543. ‘‘යානි ච තීණි යානි ච සට්ඨි, සමණප්පවාදසිතානි [සමණප්පවාදනිස්සිතානි (ස්‍යා. ක.)] භූරිපඤ්ඤ;

සඤ්ඤක්ඛරසඤ්ඤනිස්සිතානි, ඔසරණානි විනෙය්‍ය ඔඝතමගා.

544. ‘‘අන්තගූසි පාරගූ [පාරගූසි (ස්‍යා. පී. ක.)] දුක්ඛස්ස, අරහාසි සම්මාසම්බුද්ධො ඛීණාසවං තං මඤ්ඤෙ;

ජුතිමා මුතිමා පහූතපඤ්ඤො, දුක්ඛස්සන්තකරං අතාරෙසි මං.

545. ‘‘යං මෙ කඞ්ඛිතමඤ්ඤාසි, විචිකිච්ඡා මං තාරයි නමො තෙ;

මුනි මොනපථෙසු පත්තිපත්ත, අඛිල ආදිච්චබන්ධු සොරතොසි.

546. ‘‘යා මෙ කඞ්ඛා පුරෙ ආසි, තං මෙ බ්‍යාකාසි චක්ඛුමා;

අද්ධා මුනීසි සම්බුද්ධො, නත්ථි නීවරණා තව.

547. ‘‘උපායාසා ච තෙ සබ්බෙ, විද්ධස්තා විනළීකතා;

සීතිභූතො දමප්පත්තො, ධිතිමා සච්චනික්කමො.

548. ‘‘තස්ස තෙ නාගනාගස්ස, මහාවීරස්ස භාසතො;

සබ්බෙ දෙවානුමොදන්ති, උභො නාරදපබ්බතා.

549. ‘‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි තෙ පටිපුග්ගලො.

550. ‘‘තුවං බුද්ධො තුවං සත්ථා, තුවං මාරාභිභූ මුනි;

තුවං අනුසයෙ ඡෙත්වා, තිණ්ණො තාරෙසි මං පජං.

551. ‘‘උපධී තෙ සමතික්කන්තා, ආසවා තෙ පදාලිතා;

සීහොසි අනුපාදානො, පහීනභයභෙරවො.

552. ‘‘පුණ්ඩරීකං යථා වග්ගු, තොයෙ න උපලිම්පති [තොයෙන න උපලිප්පති (සී.), තොයෙ න උපලිප්පති (පී.), තොයෙන න උපලිම්පති (ක.)];

එවං පුඤ්ඤෙ ච පාපෙ ච, උභයෙ ත්වං න ලිම්පසි;

පාදෙ වීර පසාරෙහි, සභියො වන්දති සත්ථුනො’’ති.

අථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… එසාහං භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච; ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

‘‘යො ඛො, සභිය, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති; චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති.

‘‘සචෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය, අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි; චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති. අලත්ථ ඛො සභියො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං අලත්ථ උපසම්පදං…පෙ… අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා සභියො අරහතං අහොසීති.

සභියසුත්තං ඡට්ඨං නිට්ඨිතං.