9. උදකසත්තජීවපඤ්හො

9. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, ඉමං උදකං අග්ගිම්හි තප්පමානං චිච්චිටායති චිටිචිටායති සද්දායති බහුවිධං, කිං නු ඛො, භන්තෙ නාගසෙන, උදකං ජීවති, කිං කීළමානං සද්දායති, උදාහු අඤ්ඤෙන පටිපීළිතං සද්දායතී’’ති? ‘‘න හි, මහාරාජ, උදකං ජීවති, නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අපි ච, මහාරාජ, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං චිච්චිටායති චිටිචිටායති සද්දායති බහුවිධ’’න්ති.

‘‘භන්තෙ නාගසෙන, ඉධෙකච්චෙ තිත්ථියා උදකං ජීවතීති සීතොදකං පටික්ඛිපිත්වා උදකං තාපෙත්වා වෙකතිකවෙකතිකං පරිභුඤ්ජන්ති, තෙ තුම්හෙ ගරහන්ති පරිභවන්ති ‘එකින්ද්‍රියං සමණා සක්‍යපුත්තියා ජීවං විහෙඨෙන්තී’ති, තං තෙසං ගරහං පරිභවං විනොදෙහි අපනෙහි නිච්ඡාරෙහී’’ති. ‘‘න හි, මහාරාජ, උදකං ජීවති, නත්ථි, මහාරාජ, උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අපි ච, මහාරාජ, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං චිච්චිටායති චිටිචිටායති සද්දායති බහුවිධං.

‘‘යථා, මහාරාජ, උදකං සොබ්භසරසරිතදහතළාකකන්දරපදරඋදපානනින්නපොක්ඛරණිගතං වාතාතපවෙගස්ස මහන්තතාය පරියාදියති පරික්ඛයං ගච්ඡති, අපි නු තත්ථ උදකං චිච්චිටායති චිටිචිටායති සද්දායති බහුවිධ’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘යදි, මහාරාජ, උදකං ජීවෙය්‍ය, තත්ථාපි උදකං සද්දායෙය්‍ය, ඉමිනාපි, මහාරාජ, කාරණෙන ජානාහි ‘නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං චිච්චිටායති චිටිචිටායති සද්දායති බහුවිධ’න්ති.

‘‘අපරම්පි, මහාරාජ, උත්තරිං කාරණං සුණොහි ‘නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං සද්දායතී’ති. යදා පන, මහාරාජ, උදකං තණ්ඩුලෙහි සම්මිස්සිතං භාජනගතං හොති පිහිතං උද්ධනෙ අඨපිතං, අපි නු තත්ථ උදකං සද්දායතී’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, අචලං හොති සන්තසන්ත’’න්ති. ‘‘තං යෙව පන, මහාරාජ, උදකං භාජනගතං අග්ගිං උජ්ජාලෙත්වා උද්ධනෙ ඨපිතං හොති, අපි නු තත්ථ උදකං අචලං හොති සන්තසන්ත’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, චලති ඛුබ්භති ලුළති ආවිලති ඌමිජාතං හොති, උද්ධමධො දිසාවිදිසං ගච්ඡති, උත්තරති පතරති ඵෙණමාලී හොතීති. කිස්ස පන තං, මහාරාජ, පාකතිකං උදකං න චලති සන්තසන්තං හොති, කිස්ස පන අග්ගිගතං චලති ඛුබ්භති ලුළති ආවිලති ඌමිජාතං හොති, උද්ධමධො දිසාවිදිසං ගච්ඡති, උත්තරති පතරති ඵෙණමාලී හොතී’’ති? ‘‘පාකතිකං, භන්තෙ, උදකං න චලති, අග්ගිකතං පන උදකං අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය චිච්චිටායති චිටිචිටායති සද්දායති බහුවිධ’’න්ති. ‘‘ඉමිනාපි මහාරාජ, කාරණෙන ජානාහි ‘නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං සද්දායතී’ති.

‘‘අපරම්පි, මහාරාජ, උත්තරං කාරණං සුණොහි, නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං සද්දායති. හොති තං, මහාරාජ, උදකං ඝරෙ ඝරෙ උදකවාරකගතං පිහිත’’න්ති? ‘‘ආම, භන්තෙ’’ති. ‘‘අපි නු තං, මහාරාජ, උදකං චලති ඛුබ්භති ලුළති ආවිලති ඌමිජාතං හොති, උද්ධමධො දිසාවිදිසං ගච්ඡති, උත්තරති පතරති ඵෙණමාලී හොතී’’ති. ‘‘න හි, භන්තෙ, අචලං තං හොති පාකතිකං උදකවාරකගතං උදක’’න්ති.

‘‘සුතපුබ්බං පන තයා, මහාරාජ, ‘මහාසමුද්දෙ උදකං චලති ඛුබ්භති ලුළති ආවිලති ඌමිජාතං හොති, උද්ධමධො දිසාවිදිසං ගච්ඡති, උත්තරති පතරති ඵෙණමාලී හොති, උස්සක්කිත්වා ඔස්සක්කිත්වා [ඔස්සක්කිත්වා’’ති පදං සී. පී. පොත්ථකෙසු නත්ථි] වෙලාය පහරති සද්දායති බහුවිධ’’’න්ති? ‘‘ආම, භන්තෙ, සුතපුබ්බං එතං මයා දිට්ඨපුබ්බඤ්ච ‘මහාසමුද්දෙ උදකං හත්ථසතම්පි ද්වෙපි හත්ථසතානි ගගනෙ උස්සක්කතී’’’ති. ‘‘කිස්ස, මහාරාජ, උදකවාරකගතං උදකං න චලති න සද්දායති, කිස්ස පන මහාසමුද්දෙ උදකං චලති සද්දායතී’’ති? ‘‘වාතවෙගස්ස මහන්තතාය, භන්තෙ, මහාසමුද්දෙ උදකං චලති සද්දායති, උදකවාරකගතං උදකං අඝට්ටිතං කෙහිචි න චලති න සද්දායතී’’ති. ‘‘යථා, මහාරාජ, වාතවෙගස්ස මහන්තතාය මහාසමුද්දෙ උදකං චලති සද්දායති එවමෙව අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං සද්දායතී’’ති.

‘‘නනු, මහාරාජ, භෙරිපොක්ඛරං සුක්ඛං සුක්ඛෙන ගොචම්මෙන ඔනන්ධන්තී’’ති? ‘‘ආම, භන්තෙ’’. ‘‘අපි නු, මහාරාජ, භෙරියා ජීවො වා සත්තො වා අත්ථී’’ති. ‘‘න හි, භන්තෙ’’ති. ‘‘කිස්ස පන, මහාරාජ, භෙරී සද්දායතී’’ති? ‘‘ඉත්ථියා වා, භන්තෙ, පුරිසස්ස වා තජ්ජෙන වායාමෙනා’’ති. ‘‘යථා, මහාරාජ, ඉත්ථියා වා පුරිසස්ස වා තජ්ජෙන වායාමෙන භෙරී සද්දායති, එවමෙව අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං සද්දායති. ඉමිනාපි, මහාරාජ, කාරණෙන ජානාහි ‘නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා, අග්ගිසන්තාපවෙගස්ස මහන්තතාය උදකං සද්දායතී’ති.

‘‘මය්හම්පි තාව, මහාරාජ, තව පුච්ඡිතබ්බං අත්ථි, එවමෙසො පඤ්හො සුවිනිච්ඡිතො හොති, කිං නු ඛො, මහාරාජ, සබ්බෙහිපි භාජනෙහි උදකං තප්පමානං සද්දායති, උදාහු එකච්චෙහි යෙව භාජනෙහි තප්පමානං සද්දායතී’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, සබ්බෙහිපි භාජනෙහි උදකං තප්පමානං සද්දායති, එකච්චෙහි යෙව භාජනෙහි උදකං තප්පමානං සද්දායතී’’ති. ‘‘තෙන හි, මහාරාජ, ජහිතොසි සකසමයං, පච්චාගතොසි මම විසයං, නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වා. යදි, මහාරාජ, සබ්බෙහිපි භාජනෙහි උදකං තප්පමානං සද්දායෙය්‍ය, යුත්තමිදං ‘උදකං ජීවතී’ති වත්තුං. න හි, මහාරාජ, උදකං ද්වයං හොති, යං සද්දායති, තං ජීවති, යං න සද්දායති, තං න ජීවතීති. යදි, මහාරාජ, උදකං ජීවෙය්‍ය, මහන්තානං හත්ථිනාගානං උස්සන්නකායානං පභින්නානං සොණ්ඩාය උස්සිඤ්චිත්වා මුඛෙ පක්ඛිපිත්වා කුච්ඡිං පවෙසයන්තානං, තම්පි උදකං තෙසං දන්තන්තරෙ චිප්පියමානං සද්දායෙය්‍ය. හත්ථසතිකාපි මහානාවා ගරුකා භාරිකා අනෙකසතසහස්සභාරපරිපූරා මහාසමුද්දෙ විචරන්ති, තාහිපි චිප්පියමානං උදකං සද්දායෙය්‍ය. මහතිමහන්තාපි මච්ඡා අනෙකසතයොජනිකකායා තිමී තිමිඞ්ගලා තිමිරපිඞ්ගලා අබ්භන්තරෙ නිමුග්ගා මහාසමුද්දෙ නිවාසට්ඨානතාය පටිවසන්තා මහාඋදකධාරා ආචමන්ති ධමන්ති ච, තෙසම්පි තං දන්තන්තරෙපි උදරන්තරෙපි චිප්පියමානං උදකං සද්දායෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො, මහාරාජ, එවරූපෙහි එවරූපෙහි මහන්තෙහි පටිපීළනෙහි පටිපීළිතං උදකං න සද්දායති තස්මාපි නත්ථි උදකෙ ජීවො වා සත්තො වාති, එවමෙතං, මහාරාජ, ධාරෙහී’’ති.

‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, දොසාගතො පඤ්හො අනුච්ඡවිකාය විභත්තියා විභත්තො, යථා නාම, භන්තෙ නාගසෙන, මහග්ඝං මණිරතනං ඡෙකං ආචරියං කුසලං සික්ඛිතං මණිකාරං පාපුණිත්වා කිත්තිං ලභෙය්‍ය ථොමනං පසංසං, මුත්තාරතනං වා මුත්තිකං දුස්සරතනං වා දුස්සිකං, ලොහිතචන්දනං වා ගන්ධිකං පාපුණිත්වා කිත්තිං ලභෙය්‍ය ථොමනං පසංසං. එවමෙව ඛො, භන්තෙ නාගසෙන, දොසාගතො [දෙසාගතො (සී. පී.)] පඤ්හො අනුච්ඡවිකාය විභත්තියා විභත්තො, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

උදකසත්තජීවපඤ්හො නවමො.

බුද්ධවග්ගො පඨමො.

ඉමස්මිං වග්ගෙ නව පඤ්හා.