4. මග්ගුප්පාදනපඤ්හො

4. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, භාසිතම්පෙතං භගවතා ‘තථාගතො භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති. පුන ච භණිතං ‘අද්දසං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, පුරාණං මග්ගං පුරාණං අඤ්ජසං පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාත’න්ති. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, තෙන හි ‘අද්දසං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, පුරාණං මග්ගං පුරාණං අඤ්ජසං පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාත’න්ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි තථාගතෙන භණිතං ‘අද්දසං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, පුරාණං මග්ගං පුරාණං අඤ්ජසං පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාත’න්ති, තෙන හි ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති තම්පි වචනං මිච්ඡා. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො තවානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.

‘‘භාසිතම්පෙතං, මහාරාජ, භගවතා ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති. භණිතඤ්ච ‘අද්දසං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, පුරාණං මග්ගං පුරාණං අඤ්ජසං පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාත’න්ති, තං ද්වයම්පි සභාවවචනමෙව, පුබ්බකානං, මහාරාජ, තථාගතානං අන්තරධානෙන අසති අනුසාසකෙ මග්ගො අන්තරධායි, තං [සො තං (සී. පී. ක.)] තථාගතො මග්ගං ලුග්ගං පලුග්ගං ගූළ්හං පිහිතං පටිච්ඡන්නං අසඤ්චරණං පඤ්ඤාචක්ඛුනා සම්පස්සමානො [සම්මසමානො (සී. පී.)] අද්දස පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාතං, තංකාරණා ආහ ‘අද්දසං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, පුරාණං මග්ගං පුරාණං අඤ්ජසං පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාත’න්ති.

‘‘පුබ්බකානං, මහාරාජ, තථාගතානං අන්තරධානෙන අසති අනුසාසකෙ ලුග්ගං පලුග්ගං ගූළ්හං පිහිතං පටිච්ඡන්නං අසඤ්චරණං මග්ගං යං දානි තථාගතො සඤ්චරණං අකාසි, තංකාරණා ආහ ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති.

‘‘ඉධ, මහාරාජ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අන්තරධානෙන මණිරතනං ගිරිසිඛන්තරෙ නිලීයති, අපරස්ස චක්කවත්තිස්ස සම්මාපටිපත්තියා උපගච්ඡති, අපි නු ඛො තං, මහාරාජ, මණිරතනං තස්ස පකත’’න්ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, පාකතිකං යෙව තං මණිරතනං, තෙන පන නිබ්බත්තිත’’න්ති [නිබ්බත්තන්ති (සී. පී.)]. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, පාකතිකං පුබ්බකෙහි තථාගතෙහි අනුචිණ්ණං අට්ඨඞ්ගිකං සිවං මග්ගං අසති අනුසාසකෙ ලුග්ගං පලුග්ගං ගූළ්හං පිහිතං පටිච්ඡන්නං අසඤ්චරණං භගවා පඤ්ඤාචක්ඛුනා සම්පස්සමානො උප්පාදෙසි, සඤ්චරණං අකාසි, තංකාරණා ආහ ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, සන්තං යෙව පුත්තං යොනියා ජනයිත්වා මාතා ‘ජනිකා’ති වුච්චති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො සන්තං යෙව මග්ගං ලුග්ගං පලුග්ගං ගූළ්හං පිහිතං පටිච්ඡන්නං අසඤ්චරණං පඤ්ඤාචක්ඛුනා සම්පස්සමානො උප්පාදෙසි, සඤ්චරණං අකාසි, තංකාරණා ආහ ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, කොචි පුරිසො යං කිඤ්චි නට්ඨං පස්සති, ‘තෙන තං භණ්ඩං නිබ්බත්තිත’න්ති ජනො වොහරති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො සන්තං යෙව මග්ගං ලුග්ගං පලුග්ගං ගූළ්හං පිහිතං පටිච්ඡන්නං අසඤ්චරණං පඤ්ඤාචක්ඛුනා සම්පස්සමානො උප්පාදෙසි, සඤ්චරණං අකාසි, තංකාරණා ආහ ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’ති.

‘‘යථා වා පන, මහාරාජ, කොචි පුරිසො වනං සොධෙත්වා භූමිං නීහරති, ‘තස්ස සා භූමී’ති ජනො වොහරති, න චෙසා භූමි තෙන පවත්තිතා, තං භූමිං කාරණං කත්වා භූමිසාමිකො නාම හොති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො සන්තං යෙව මග්ගං ලුග්ගං පලුග්ගං ගූළ්හං පිහිතං පටිච්ඡන්නං අසඤ්චරණං පඤ්ඤාය සම්පස්සමානො උප්පාදෙසි, සඤ්චරණං අකාසි, තංකාරණා ආහ ‘තථාගතො, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා’’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

මග්ගුප්පාදනපඤ්හො චතුත්ථො.