4. ඵරුසවාචාභාවපඤ්හො

4. ‘‘භන්තෙ නාගසෙන, භාසිතම්පෙතං ථෙරෙන සාරිපුත්තෙන ධම්මසෙනාපතිනා ‘පරිසුද්ධවචීසමාචාරො ආවුසො තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස වචීදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. පුන ච තථාගතො ථෙරස්ස සුදින්නස්ස කලන්දපුත්තස්ස අපරාධෙ පාරාජිකං පඤ්ඤපෙන්තො ඵරුසාහි වාචාහි මොඝපුරිසවාදෙන සමුදාචරි, තෙන ච සො ථෙරො මොඝපුරිසවාදෙන මඞ්කුචිත්තවසෙන රුන්ධිතත්තා විප්පටිසාරී නාසක්ඛි අරියමග්ගං පටිවිජ්ඣිතුං. යදි, භන්තෙ නාගසෙන, පරිසුද්ධවචීසමාචාරො තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස වචීදුච්චරිතං, තෙන හි තථාගතෙන ථෙරස්ස සුදින්නස්ස කලන්දපුත්තස්ස අපරාධෙ මොඝපුරිසවාදෙන සමුදාචිණ්ණන්ති යං වචනං, තං මිච්ඡා. යදි භගවතා ථෙරස්ස සුදින්නස්ස කලන්දපුත්තස්ස අපරාධෙ මොඝපුරිසවාදෙන සමුදාචිණ්ණං, තෙන හි පරිසුද්ධවචීසමාචාරො තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස වචීදුච්චරිතන්ති තම්පි වචනං මිච්ඡා. අයම්පි උභතො කොටිකො පඤ්හො තවානුප්පත්තො, සො තයා නිබ්බාහිතබ්බො’’ති.

‘‘භාසිතම්පෙතං, මහාරාජ, ථෙරෙන සාරිපුත්තෙන ධම්මසෙනාපතිනා ‘පරිසුද්ධවචීසමාචාරො ආවුසො තථාගතො, නත්ථි තථාගතස්ස වචීදුච්චරිතං, යං තථාගතො රක්ඛෙය්‍ය ‘මා මෙ ඉදං පරො අඤ්ඤාසී’ති. ආයස්මතො ච සුදින්නස්ස කලන්දපුත්තස්ස අපරාධෙ පාරාජිකං පඤ්ඤපෙන්තෙන භගවතා මොඝපුරිසවාදෙන සමුදාචිණ්ණං, තඤ්ච පන අදුට්ඨචිත්තෙන අසාරම්භෙන යාථාවලක්ඛණෙන. කිඤ්ච තත්ථ යාථාවලක්ඛණං, යස්ස, මහාරාජ, පුග්ගලස්ස ඉමස්මිං අත්තභාවෙ චතුසච්චාභිසමයො න හොති, තස්ස පුරිසත්තනං මොඝං අඤ්ඤං කයිරමානං අඤ්ඤෙන සම්භවති, තෙන වුච්චති ‘මොඝපුරිසො’ති. ඉති, මහාරාජ, භගවතා ආයස්මතො සුදින්නස්ස කලන්දපුත්තස්ස සතාවවචනෙන සමුදාචිණ්ණං, නො අභූතවාදෙනා’’ති.

‘‘සභාවම්පි, භන්තෙ නාගසෙන, යො අක්කොසන්තො භණති, තස්ස මයං කහාපණං දණ්ඩං ධාරෙම, අපරාධො යෙව සො වත්ථුං නිස්සාය විසුං වොහාරං ආචරන්තො අක්කොසතී’’ති. ‘‘අත්ථි පන, මහාරාජ, සුතපුබ්බං තයා ඛලිතස්ස අභිවාදනං වා පච්චුට්ඨානං වා සක්කාරං වා උපායනානුප්පදානං වා’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, යතො කුතොචි යත්ථ කත්ථචි ඛලිතො, සො පරිභාසනාරහො හොති තජ්ජනාරහො, උත්තමඞ්ගම්පිස්ස ඡින්දන්ති හනන්තිපි බන්ධන්තිපි ඝාතෙන්තිපි ඣාපෙන්තිපී’’ති [ජාපෙන්තිපීති (සී. පී.)]. ‘‘තෙන හි, මහාරාජ, භගවතා කිරියා යෙව කතා, නො අකිරියා’’ති.

‘‘කිරියම්පි, භන්තෙ නාගසෙන, කුරුමානෙන පතිරූපෙන කාතබ්බං අනුච්ඡවිකෙන, සවනෙනපි, භන්තෙ නාගසෙන, තථාගතස්ස සදෙවකො ලොකො ඔත්තප්පති හිරියති භිය්‍යො දස්සනෙන තතුත්තරිං උපසඞ්කමනෙන පයිරුපාසනෙනා’’ති. ‘‘අපි නු ඛො, මහාරාජ, තිකිච්ඡකො අභිසන්නෙ කායෙ කුපිතෙ දොසෙ සිනෙහනීයානි භෙසජ්ජානි දෙතී’’ති? ‘‘න හි, භන්තෙ, තිණ්හානි ලෙඛනීයානි භෙසජ්ජානි දෙතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, තථාගතො සබ්බකිලෙසබ්‍යාධිවූපසමාය අනුසිට්ඨිං දෙති, ඵරුසාපි, මහාරාජ, තථාගතස්ස වාචා සත්තෙ සිනෙහයති, මුදුකෙ කරොති. යථා, මහාරාජ, උණ්හම්පි උදකං යං කිඤ්චි සිනෙහනීයං සිනෙහයති, මුදුකං කරොති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඵරුසාපි තථාගතස්ස වාචා අත්ථවතී හොති කරුණාසහගතා. යථා, මහාරාජ, පිතුවචනං පුත්තානං අත්ථවන්තං හොති කරුණාසහගතං, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඵරුසාපි තථාගතස්ස වාචා අත්ථවතී හොති කරුණාසහගතා. ඵරුසාපි, මහාරාජ, තථාගතස්ස වාචා සත්තානං කිලෙසප්පහානා [කිලෙසප්පහානාය (සී.)] හොති. යථා, මහාරාජ, දුග්ගන්ධම්පි ගොමුත්තං පීතං විරසම්පි අගදං ඛායිතං සත්තානං බ්‍යාධිං හනති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඵරුසාපි තථාගතස්ස වාචා අත්ථවතී කරුණාසහගතා. යථා, මහාරාජ, මහන්තොපි තූලපුඤ්ජො [තූලපිචු (සී. ස්‍යා.)] පරස්ස කායෙ නිපතිත්වා රුජං න කරොති, එවමෙව ඛො, මහාරාජ, ඵරුසාපි තථාගතස්ස වාචා න කස්සචි දුක්ඛං උප්පාදෙතී’’ති. ‘‘සුවිනිච්ඡිතො, භන්තෙ නාගසෙන, පඤ්හො බහූහි කාරණෙහි, සාධු, භන්තෙ නාගසෙන, එවමෙතං තථා සම්පටිච්ඡාමී’’ති.

ඵරුසවාචාභාවපඤ්හො චතුත්ථො.