8. අට්ඨකනිපාතො
417. කච්චානිජාතකං (1)
1. ඔදාතවත්ථා සුචි අල්ලකෙසා, කච්චානි කිං කුම්භිමධිස්සයිත්වා [කුම්භිමපස්සයිත්වා (පී.)];
පිට්ඨා තිලා ධොවසි තණ්ඩුලානි, තිලොදනො හෙහිති කිස්ස හෙතු.
2. න ඛො අයං බ්රාහ්මණ භොජනත්ථා [භොජනත්ථං (ස්යා.)], තිලොදනො හෙහිති සාධුපක්කො;
ධම්මො මතො තස්ස පහුත්තමජ්ජ [පහූනමජ්ජ (ස්යා.), පහූතමජ්ජ (සී.), බහූතමජ්ජා (පී.)], අහං කරිස්සාමි සුසානමජ්ඣෙ.
3. අනුවිච්ච කච්චානි කරොහි කිච්චං, ධම්මො මතො කො නු තවෙව [තවෙත (සී. ස්යා. පී.)] සංසි;
සහස්සනෙත්තො අතුලානුභාවො, න මිය්යතී ධම්මවරො කදාචි.
4. දළ්හප්පමාණං මම එත්ථ බ්රහ්මෙ, ධම්මො මතො නත්ථි මමෙත්ථ කඞ්ඛා;
යෙ යෙව දානි පාපා භවන්ති, තෙ තෙව දානි සුඛිතා භවන්ති.
5. සුණිසා හි මය්හං වඤ්ඣා අහොසි, සා මං වධිත්වාන විජායි පුත්තං;
සා දානි සබ්බස්ස කුලස්ස ඉස්සරා, අහං පනම්හි [වසාමි (ස්යා.)] අපවිද්ධා එකිකා.
6. ජීවාමි වොහං න මතොහමස්මි [නාහං මතොස්මි (සී. පී.)], තවෙව අත්ථාය ඉධාගතොස්මි;
යා තං වධිත්වාන විජායි පුත්තං, සහාව පුත්තෙන කරොමි භස්මං.
7. එවඤ්ච [එතඤ්ච (සී. පී.)] තෙ රුච්චති දෙවරාජ, මමෙව අත්ථාය ඉධාගතොසි;
අහඤ්ච පුත්තො සුණිසා ච නත්තා, සම්මොදමානා ඝරමාවසෙම.
8. එවඤ්ච තෙ රුච්චති කාතියානි, හතාපි සන්තා න ජහාසි ධම්මං;
තුවඤ්ච [ත්වඤ්ච (පී. ක.)] පුත්තො සුණිසා ච නත්තා, සම්මොදමානා ඝරමාවසෙථ.
9. සා කාතියානී සුණිසාය සද්ධිං, සම්මොදමානා ඝරමාවසිත්ථ;
පුත්තො ච නත්තා ච උපට්ඨහිංසු, දෙවානමින්දෙන අධිග්ගහීතාති.
කච්චානිජාතකං පඨමං.
418. අට්ඨසද්දජාතකං (2)
10. ඉදං පුරෙ නින්නමාහු, බහුමච්ඡං මහොදකං;
ආවාසො බකරාජස්ස, පෙත්තිකං භවනං මම;
ත්යජ්ජ භෙකෙන [භිඞ්ගෙන (ක.)] යාපෙම, ඔකං න වජහාමසෙ [ඔකන්තං න ජහාමසෙ (ක.)].
11. කො දුතියං අසීලිස්ස, බන්ධරස්සක්ඛි භෙච්ඡති [භෙජ්ජති (සී. ස්යා. පී.), භින්දති (ක.)];
කො මෙ පුත්තෙ කුලාවකං, මඤ්ච සොත්ථිං කරිස්සති.
12. සබ්බා පරික්ඛයා ඵෙග්ගු, යාව තස්සා ගතී අහු;
ඛීණභක්ඛො මහාරාජ, සාරෙ න රමතී ඝුණො.
13. සා නූනාහං ඉතො ගන්ත්වා, රඤ්ඤො මුත්තා නිවෙසනා;
අත්තානං රමයිස්සාමි, දුමසාඛනිකෙතිනී.
14. සො නූනාහං ඉතො ගන්ත්වා, රඤ්ඤො මුත්තො නිවෙසනා;
අග්ගොදකානි පිස්සාමි, යූථස්ස පුරතො වජං.
15. තං මං කාමෙහි සම්මත්තං, රත්තං කාමෙසු මුච්ඡිතං;
ආනයී භරතො [වනතො (ක.)] ලුද්දො, බාහිකො භද්දමත්ථු තෙ.
16. අන්ධකාරතිමිසායං, තුඞ්ගෙ උපරිපබ්බතෙ;
සා මං සණ්හෙන මුදුනා, මා පාදං ඛලි [ඛණි (සී. ස්යා. පී.)] යස්මනි.
17. අසංසයං ජාතිඛයන්තදස්සී, න ගබ්භසෙය්යං පුනරාවජිස්සං;
අයමන්තිමා පච්ඡිමා ගබ්භසෙය්යා [අයං හි මෙ අන්තිමා ගබ්භසෙය්යා (සී. පී.)], ඛීණො මෙ සංසාරො පුනබ්භවායාති.
අට්ඨසද්දජාතකං දුතියං.
419. සුලසාජාතකං (3)
18. ඉදං සුවණ්ණකායූරං, මුත්තා වෙළුරියා බහූ;
සබ්බං හරස්සු භද්දන්තෙ, මඤ්ච දාසීති සාවය.
19. ඔරොපයස්සු කල්යාණි, මා බාළ්හං [බහුං (සී. ස්යා. පී.)] පරිදෙවසි;
න චාහං අභිජානාමි, අහන්ත්වා ධනමාභතං.
20. යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තාස්මි විඤ්ඤුතං;
න චාහං අභිජානාමි, අඤ්ඤං පියතරං තයා.
21. එහි තං උපගූහිස්සං [උපගුය්හිස්සං (ක.)], කරිස්සඤ්ච පදක්ඛිණං;
න හි දානි පුන අත්ථි, මම තුය්හඤ්ච සඞ්ගමො.
22. න හි සබ්බෙසු ඨානෙසු, පුරිසො හොති පණ්ඩිතො;
ඉත්ථීපි පණ්ඩිතා හොති, තත්ථ තත්ථ විචක්ඛණා.
23. න හි සබ්බෙසු ඨානෙසු, පුරිසො හොති පණ්ඩිතො;
ඉත්ථීපි පණ්ඩිතා හොති, ලහුං අත්ථං විචින්තිකා [ලහුමත්ථවිචින්තිකා (සී. පී.)].
24. ලහුඤ්ච වත ඛිප්පඤ්ච, නිකට්ඨෙ සමචෙතයි;
මිගං පුණ්ණායතෙනෙව [පුණ්ණායතනෙව (ස්යා.)], සුලසා සත්තුකං වධි.
25. යොධ උප්පතිතං අත්ථං, න ඛිප්පමනුබුජ්ඣති;
සො හඤ්ඤති මන්දමති, චොරොව ගිරිගබ්භරෙ.
26. යො ච උප්පතිතං අත්ථං, ඛිප්පමෙව නිබොධති;
මුච්චතෙ සත්තුසම්බාධා, සුලසා සත්තුකාමිවාති.
සුලසාජාතකං තතියං.
420. සුමඞ්ගලජාතකං (4)
27. භුසම්හි [භුසම්පි (ක.), භුසං හි (සී. නිය්ය)] කුද්ධොති අවෙක්ඛියාන, න තාව දණ්ඩං පණයෙය්ය ඉස්සරො;
අට්ඨානසො අප්පතිරූපමත්තනො, පරස්ස දුක්ඛානි භුසං උදීරයෙ.
28. යතො ච ජානෙය්ය පසාදමත්තනො, අත්ථං නියුඤ්ජෙය්ය පරස්ස දුක්කටං;
තදායමත්ථොති සයං අවෙක්ඛිය, අථස්ස දණ්ඩං සදිසං නිවෙසයෙ.
29. න චාපි ඣාපෙති පරං න අත්තනං, අමුච්ඡිතො යො නයතෙ නයානයං;
යො දණ්ඩධාරො භවතීධ ඉස්සරො, ස වණ්ණගුත්තො සිරියා න ධංසති.
30. යෙ ඛත්තියා සෙ අනිසම්මකාරිනො, පණෙන්ති දණ්ඩං සහසා පමුච්ඡිතා;
අවණ්ණසංයුතා [යුත්තාව (ක.)] ජහන්ති ජීවිතං, ඉතො විමුත්තාපි ච යන්ති දුග්ගතිං.
31. ධම්මෙ ච යෙ අරියප්පවෙදිතෙ රතා, අනුත්තරා තෙ වචසා මනසා කම්මුනා ච;
තෙ සන්තිසොරච්චසමාධිසණ්ඨිතා, වජන්ති ලොකං දුභයං තථාවිධා.
32. රාජාහමස්මි නරපමදානමිස්සරො, සචෙපි කුජ්ඣාමි ඨපෙමි අත්තනං;
නිසෙධයන්තො ජනතං තථාවිධං, පණෙමි දණ්ඩං අනුකම්ප යොනිසො.
33. සිරී ච ලක්ඛී ච තවෙව ඛත්තිය, ජනාධිප මා විජහි කුදාචනං;
අක්කොධනො නිච්චපසන්නචිත්තො, අනීඝො තුවං වස්සසතානි පාලය.
34. ගුණෙහි එතෙහි උපෙත ඛත්තිය, ඨිතමරියවත්තී [වත්ති (සී.), වුත්ති (ක.)] සුවචො අකොධනො;
සුඛී අනුප්පීළ පසාසමෙදිනිං [අනුප්පීළං සහසමෙදනිං (ක.)], ඉතො විමුත්තොපි ච යාහි සුග්ගතිං.
35. එවං සුනීතෙන [සුවිනීතෙන (පී.)] සුභාසිතෙන, ධම්මෙන ඤායෙන උපායසො නයං;
නිබ්බාපයෙ සඞ්ඛුභිතං මහාජනං, මහාව මෙඝො සලිලෙන මෙදිනින්ති [මෙදනින්ති (ස්යා. ක.)].
සුමඞ්ගලජාතකං චතුත්ථං.
421. ගඞ්ගමාලජාතකං (5)
36. අඞ්ගාරජාතා පථවී, කුක්කුළානුගතා මහී;
අථ ගායසි වත්තානි [වත්ථානි (ක.)], න තං තපති ආතපො.
37. උද්ධං තපති ආදිච්චො, අධො තපති වාලුකා;
අථ ගායසි වත්තානි [වත්ථානි (ක.)], න තං තපති ආතපො.
38. න මං තපති ආතපො, ආතපා [ආතප්පා (සී. ස්යා. පී.)] තපයන්ති මං;
අත්ථා හි විවිධා රාජ, තෙ තපන්ති න ආතපො.
39. අද්දසං කාම තෙ මූලං, සඞ්කප්පා කාම ජායසි;
න තං සඞ්කප්පයිස්සාමි, එවං කාම න හෙහිසි.
40. අප්පාපි කාමා න අලං, බහූහිපි න තප්පති;
අහහා බාලලපනා, පරිවජ්ජෙථ [පටිවිජ්ඣෙථ (පී. සී. අට්ඨ.)] ජග්ගතො.
41. අප්පස්ස කම්මස්ස ඵලං මමෙදං, උදයො අජ්ඣාගමා මහත්තපත්තං;
සුලද්ධලාභො වත මාණවස්ස, යො පබ්බජී කාමරාගං පහාය.
42. තපසා පජහන්ති පාපකම්මං, තපසා න්හාපිතකුම්භකාරභාවං;
තපසා අභිභුය්ය ගඞ්ගමාල, නාමෙනාලපසජ්ජ බ්රහ්මදත්තං.
43. සන්දිට්ඨිකමෙව ‘‘අම්ම’’ පස්සථ, ඛන්තීසොරච්චස්ස අයං [යො (ස්යා. පී. ක.)] විපාකො;
යො [සො (ස්යා. ක.)] සබ්බජනස්ස වන්දිතොහු, තං වන්දාම සරාජිකා සමච්චා.
44. මා කිඤ්චි අවචුත්ථ ගඞ්ගමාලං, මුනිනං මොනපථෙසු සික්ඛමානං;
එසො හි අතරි අණ්ණවං, යං තරිත්වා චරන්ති වීතසොකාති.
ගඞ්ගමාලජාතකං පඤ්චමං.
422. චෙතියජාතකං (6)
45. ධම්මො හවෙ හතො හන්ති, නාහතො හන්ති කිඤ්චනං [කඤ්චිනං (පී.)];
තස්මා හි ධම්මං න හනෙ, මා ත්වං [තං (ස්යා. පී.)] ධම්මො හතො හනි.
46. අලිකං භාසමානස්ස, අපක්කමන්ති දෙවතා;
පූතිකඤ්ච මුඛං වාති, සකට්ඨානා ච ධංසති;
යො ජානං පුච්ඡිතො පඤ්හං, අඤ්ඤථා නං වියාකරෙ.
47. සචෙ හි සච්චං භණසි, හොහි රාජ යථා පුරෙ;
මුසා චෙ භාසසෙ රාජ, භූමියං තිට්ඨ චෙතිය.
48. අකාලෙ වස්සතී තස්ස, කාලෙ තස්ස න වස්සති;
යො ජානං පුච්ඡිතො පඤ්හං, අඤ්ඤථා නං වියාකරෙ.
49. සචෙ හි සච්චං භණසි, හොහි රාජ යථා පුරෙ;
මුසා චෙ භාසසෙ රාජ, භූමිං පවිස චෙතිය.
50. ජිව්හා තස්ස ද්විධා හොති, උරගස්සෙව දිසම්පති;
යො ජානං පුච්ඡිතො පඤ්හං, අඤ්ඤථා නං වියාකරෙ.
51. සචෙ හි සච්චං භණසි, හොහි රාජ යථා පුරෙ;
මුසා චෙ භාසසෙ රාජ, භිය්යො පවිස චෙතිය.
52. ජිව්හා තස්ස න භවති, මච්ඡස්සෙව දිසම්පති;
යො ජානං පුච්ඡිතො පඤ්හං, අඤ්ඤථා නං වියාකරෙ.
53. සචෙ හි සච්චං භණසි, හොහි රාජ යථා පුරෙ;
මුසා චෙ භාසසෙ රාජ, භිය්යො පවිස චෙතිය.
54. ථියොව තස්ස ජායන්ති [ථියො තස්ස පජායන්ති (ක.)], න පුමා ජායරෙ කුලෙ;
යො ජානං පුච්ඡිතො පඤ්හං, අඤ්ඤථා නං වියාකරෙ.
55. සචෙ හි සච්චං භණසි, හොහි රාජ යථා පුරෙ;
මුසා චෙ භාසසෙ රාජ, භිය්යො පවිස චෙතිය.
56. පුත්තා තස්ස න භවන්ති, පක්කමන්ති දිසොදිසං;
යො ජානං පුච්ඡිතො පඤ්හං, අඤ්ඤථා නං වියාකරෙ.
57. සචෙ හි සච්චං භණසි, හොහි රාජ යථා පුරෙ;
මුසා චෙ භාසසෙ රාජ, භිය්යො පවිස චෙතිය.
58. ස රාජා ඉසිනා සත්තො, අන්තලික්ඛචරො පුරෙ;
පාවෙක්ඛි පථවිං චෙච්චො, හීනත්තො පත්ව පරියායං [අත්තපරියායං (සී. ස්යා.), පත්තපරියායං (ක. සී. නිය්ය)].
59. තස්මා හි ඡන්දාගමනං, නප්පසංසන්ති පණ්ඩිතා;
අදුට්ඨචිත්තො භාසෙය්ය, ගිරං සච්චූපසංහිතන්ති.
චෙතියජාතකං ඡට්ඨං.
423. ඉන්ද්රියජාතකං (7)
60. යො ඉන්ද්රියානං කාමෙන, වසං නාරද ගච්ඡති;
සො පරිච්චජ්ජුභො ලොකෙ, ජීවන්තොව විසුස්සති [ජීවන්තොපිවිසුස්සති (ස්යා.), ජීවන්තො වාපි සුස්සති (ක.)].
61. සුඛස්සානන්තරං දුක්ඛං, දුක්ඛස්සානන්තරං සුඛං;
සොසි [සොපි (ස්යා. පී. ක.)] පත්තො සුඛා [සුඛ (ස්යා.), සුඛං (ක.)] දුක්ඛං, පාටිකඞ්ඛ වරං සුඛං.
62. කිච්ඡකාලෙ කිච්ඡසහො, යො කිච්ඡං නාතිවත්තති;
ස කිච්ඡන්තං සුඛං ධීරො, යොගං සමධිගච්ඡති.
63. න හෙව කාමාන කාමා, නානත්ථා නාත්ථකාරණා;
න කතඤ්ච නිරඞ්කත්වා, ධම්මා චවිතුමරහසි.
64. දක්ඛං ගහපතී [ගහපතං (සී. ස්යා. පී.), ගහවතං (?)] සාධු, සංවිභජ්ජඤ්ච භොජනං;
අහාසො අත්ථලාභෙසු, අත්ථබ්යාපත්ති අබ්යථො.
65. එත්තාවතෙතං පණ්ඩිච්චං, අපි සො [අසිතො (සී. ස්යා. පී.)] දවිලො [දෙවලො (සී. පී.)] බ්රවි;
න යිතො කිඤ්චි පාපියො, යො ඉන්ද්රියානං වසං වජෙ.
66. අමිත්තානංව හත්ථත්ථං, සිවි පප්පොති මාමිව;
කම්මං විජ්ජඤ්ච දක්ඛෙය්යං, විවාහං සීලමද්දවං;
එතෙ ච යසෙ හාපෙත්වා, නිබ්බත්තො සෙහි කම්මෙහි.
67. සොහං සහස්සජීනොව අබන්ධු අපරායණො;