7. සත්තකනිපාතො

1. කුක්කුවග්ගො

396. කුක්කුජාතකං (7-1-1)

1. දියඩ්ඪකුක්කූ උදයෙන කණ්ණිකා, විදත්ථියො අට්ඨ පරික්ඛිපන්ති නං;

සා සිංසපා [සසිංසපා (සී. පී.), සා සීසපා (ස්‍යා.), යා සිංසපා (ක. සී. නිය්‍ය)] සාරමයා අඵෙග්ගුකා, කුහිං ඨිතා උප්පරිතො [උපරිතො (සී. ස්‍යා. පී.)] න ධංසති.

2. යා තිංසති සාරමයා අනුජ්ජුකා, පරිකිරිය [පකිරියා (ක.)] ගොපාණසියො සමං ඨිතා [සමට්ඨිතා (සී. ස්‍යා.)];

තාහි සුසඞ්ගහිතා බලසා පීළිතා [තා සඞ්ගහිතා බලසා ච පීළිතා (සී.), තාහි සුසඞ්ගහිතා බලසා ච පීළිතා (ස්‍යා.), තාහි සඞ්ගහීතා බලසා ච පීළිතා (පී.)], සමං ඨිතා උප්පරිතො න ධංසති.

3. එවම්පි මිත්තෙහි දළ්හෙහි පණ්ඩිතො, අභෙජ්ජරූපෙහි සුචීහි මන්තිභි;

සුසඞ්ගහීතො සිරියා න ධංසති, ගොපාණසී භාරවහාව කණ්ණිකා.

4. ඛරත්තචං බෙල්ලං යථාපි සත්ථවා, අනාමසන්තොපි කරොති තිත්තකං;

සමාහරං සාදුං කරොති පත්ථිව, අසාදුං කයිරා තනුබන්ධමුද්ධරං [තනුවට්ටමුද්ධරං (සී. පී.)].

5. එවම්පි ගාමනිගමෙසු පණ්ඩිතො, අසාහසං රාජධනානි සඞ්ඝරං;

ධම්මානුවත්තී පටිපජ්ජමානො, ස ඵාති කයිරා අවිහෙඨයං පරං.

6. ඔදාතමූලං සුචිවාරිසම්භවං, ජාතං යථා පොක්ඛරණීසු අම්බුජං;

පදුමං යථා අග්ගිනිකාසිඵාලිමං, න කද්දමො න රජො න වාරි ලිම්පති.

7. එවම්පි වොහාරසුචිං අසාහසං, විසුද්ධකම්මන්තමපෙතපාපකං;

න ලිම්පති කම්මකිලෙස තාදිසො, ජාතං යථා පොක්ඛරණීසු අම්බුජන්ති.

කුක්කුජාතකං පඨමං.

397. මනොජජාතකං (7-1-2)

8. යථා චාපො නින්නමති, ජියා චාපි නිකූජති;

හඤ්ඤතෙ නූන මනොජො, මිගරාජා සඛා මම.

9. හන්ද දානි වනන්තානි, පක්කමාමි යථාසුඛං;

නෙතාදිසා සඛා හොන්ති, ලබ්භා මෙ ජීවතො සඛා.

10. න පාපජනසංසෙවී, අච්චන්තං සුඛමෙධති;

මනොජං පස්ස සෙමානං, ගිරියස්සානුසාසනී [අරියස්සානුසාසනී (සී. ස්‍යා. පී.)].

11. න පාපසම්පවඞ්කෙන, මාතා පුත්තෙන නන්දති;

මනොජං පස්ස සෙමානං, අච්ඡන්නං [සච්ඡන්නං (ක.)] සම්හි ලොහිතෙ.

12. එවමාපජ්ජතෙ පොසො, පාපියො ච නිගච්ඡති;

යො වෙ හිතානං වචනං, න කරොති අත්ථදස්සිනං.

13. එවඤ්ච සො හොති තතො ච පාපියො, යො උත්තමො අධමජනූපසෙවී;

පස්සුත්තමං අධමජනූපසෙවිතං [සෙවිං (ස්‍යා.)], මිගාධිපං සරවරවෙගනිද්ධුතං.

14. නිහීයති පුරිසො නිහීනසෙවී, න ච හායෙථ කදාචි තුල්‍යසෙවී;

සෙට්ඨමුපගමං [මුපනමං (සී. පී. අ. නි. 3.26)] උදෙති ඛිප්පං, තස්මාත්තනා උත්තරිතරං [තස්මා අත්තනො උත්තරිං (සී. පී.), තස්මා අත්තනො උත්තරං (ස්‍යා.)] භජෙථාති.

මනොජජාතකං දුතියං.

398. සුතනුජාතකං (7-1-3)

15. රාජා තෙ භත්තං පාහෙසි, සුචිං මංසූපසෙචනං;

මඝදෙවස්මිං [මඛාදෙවස්මිං (සී. පී.), මාඝදෙවස්මිං (ක.)] අධිවත්ථෙ, එහි නික්ඛම්ම භුඤ්ජස්සු.

16. එහි මාණව ඔරෙන, භික්ඛමාදාය සූපිතං;

ත්වඤ්ච මාණව භික්ඛා ච [භක්ඛොසි (ස්‍යා.), භක්ඛාව (ක.)], උභො භක්ඛා භවිස්සථ.

17. අප්පකෙන තුවං යක්ඛ, ථුල්ලමත්ථං ජහිස්සසි;

භික්ඛං තෙ නාහරිස්සන්ති, ජනා මරණසඤ්ඤිනො.

18. ලද්ධාය යක්ඛා [ලද්ධායං යක්ඛ (සී. ස්‍යා. පී.)] තව නිච්චභික්ඛං, සුචිං පණීතං රසසා උපෙතං;

භික්ඛඤ්ච තෙ ආහරියො නරො ඉධ, සුදුල්ලභො හෙහිති භක්ඛිතෙ [ඛාදිතෙ (සී. ස්‍යා. පී.)] මයි.

19. මමෙව [මමෙස (සී. පී.)] සුතනො අත්ථො, යථා භාසසි මාණව;

මයා ත්වං සමනුඤ්ඤාතො, සොත්ථිං පස්සාහි මාතරං.

20. ඛග්ගං ඡත්තඤ්ච පාතිඤ්ච, ගච්ඡමාදාය [ගච්ඡෙවාදාය (සී. ස්‍යා. පී.)] මාණව;

සොත්ථිං පස්සතු තෙ මාතා, ත්වඤ්ච පස්සාහි මාතරං.

21. එවං යක්ඛ සුඛී හොහි, සහ සබ්බෙහි ඤාතිභි;

ධනඤ්ච මෙ අධිගතං, රඤ්ඤො ච වචනං කතන්ති.

සුතනුජාතකං තතියං.

399. මාතුපොසකගිජ්ඣජාතකං (7-1-4)

22. තෙ කථං නු කරිස්සන්ති, වුද්ධා ගිරිදරීසයා;

අහං බද්ධොස්මි පාසෙන, නිලීයස්ස වසං ගතො.

23. කිං ගිජ්ඣ පරිදෙවසි, කා නු තෙ පරිදෙවනා;

න මෙ සුතො වා දිට්ඨො වා, භාසන්තො මානුසිං දිජො.

24. භරාමි මාතාපිතරො, වුද්ධෙ ගිරිදරීසයෙ;

තෙ කථං නු කරිස්සන්ති, අහං වසං ගතො තව.

25. යං නු ගිජ්ඣො යොජනසතං, කුණපානි අවෙක්ඛති;

කස්මා ජාලඤ්ච පාසඤ්ච, ආසජ්ජාපි න බුජ්ඣසි.

26. යදා පරාභවො හොති, පොසො ජීවිතසඞ්ඛයෙ;

අථ ජාලඤ්ච පාසඤ්ච, ආසජ්ජාපි න බුජ්ඣති.

27. භරස්සු මාතාපිතරො, වුද්ධෙ ගිරිදරීසයෙ;

මයා ත්වං සමනුඤ්ඤාතො, සොත්ථිං පස්සාහි ඤාතකෙ.

28. එවං ලුද්දක නන්දස්සු, සහ සබ්බෙහි ඤාතිභි;

භරිස්සං මාතාපිතරො, වුද්ධෙ ගිරිදරීසයෙති.

මාතුපොසකගිජ්ඣජාතකං චතුත්ථං.

400. දබ්භපුප්ඵජාතකං (7-1-5)

29. අනුතීරචාරී භද්දන්තෙ, සහායමනුධාව මං;

මහා මෙ ගහිතො [රොහිතො (ක.)] මච්ඡො, සො මං හරති වෙගසා.

30. ගම්භීරචාරී භද්දන්තෙ, දළ්හං ගණ්හාහි ථාමසා;

අහං තං උද්ධරිස්සාමි, සුපණ්ණො උරගාමිව [උරගම්මිව (සී. ස්‍යා. පී.)].

31. විවාදො නො සමුප්පන්නො, දබ්භපුප්ඵ සුණොහි මෙ;

සමෙහි මෙධගං [මෙධකං (පී.)] සම්ම, විවාදො වූපසම්මතං.

32. ධම්මට්ඨොහං පුරෙ ආසිං, බහූ අඩ්ඩා මෙ තීරිතා [බහුඅට්ටං මෙ තීරිතං (සී.), බහුඅට්ටංව තීරිතං (ස්‍යා.), බහු අත්ථං මෙ තීරිතං (පී.)];

සමෙමි මෙධගං සම්ම, විවාදො වූපසම්මතං.

33. අනුතීරචාරි නඞ්ගුට්ඨං, සීසං ගම්භීරචාරිනො;

අච්චායං [අථායං (සී. පී.)] මජ්ඣිමො ඛණ්ඩො, ධම්මට්ඨස්ස භවිස්සති.

34. චිරම්පි භක්ඛො අභවිස්ස, සචෙ න විවදෙමසෙ;

අසීසකං අනඞ්ගුට්ඨං, සිඞ්ගාලො හරති රොහිතං.

35. යථාපි රාජා නන්දෙය්‍ය, රජ්ජං ලද්ධාන ඛත්තියො;

එවාහමජ්ජ නන්දාමි, දිස්වා පුණ්ණමුඛං පතිං.

36. කථං නු ථලජො සන්තො, උදකෙ මච්ඡං පරාමසි;

පුට්ඨො මෙ සම්ම අක්ඛාහි, කථං අධිගතං තයා.

37. විවාදෙන කිසා හොන්ති, විවාදෙන ධනක්ඛයා;

ජීනා උද්දා විවාදෙන, භුඤ්ජ මායාවි රොහිතං.

38. එවමෙව මනුස්සෙසු, විවාදො යත්ථ ජායති;

ධම්මට්ඨං පටිධාවන්ති, සො හි නෙසං විනායකො;

ධනාපි තත්ථ ජීයන්ති, රාජකොසො පවඩ්ඪතීති [ච වඩ්ඪති (පී.)].

දබ්භපුප්ඵජාතකං පඤ්චමං.

401. පණ්ණකජාතකං (7-1-6)

39. පණ්ණකං [දසණ්ණකං (සී. ස්‍යා. පී.)] තිඛිණධාරං, අසිං සම්පන්නපායිනං;

පරිසායං පුරිසො ගිලති, කිං දුක්කරතරං තතො;

යදඤ්ඤං දුක්කරං ඨානං, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො.

40. ගිලෙය්‍ය පුරිසො ලොභා, අසිං සම්පන්නපායිනං;

යො ච වජ්ජා දදාමීති, තං දුක්කරතරං තතො;

සබ්බඤ්ඤං සුකරං ඨානං, එවං ජානාහි මද්දව [මාගධ (සී. ස්‍යා. පී.)].

41. බ්‍යාකාසි ආයුරො පඤ්හං, අත්ථං [අත්ථ (පී. සී. නිය්‍ය)] ධම්මස්ස කොවිදො;

පුක්කුසං දානි පුච්ඡාමි, කිං දුක්කරතරං තතො;

යදඤ්ඤං දුක්කරං ඨානං, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො.

42. න වාචමුපජීවන්ති, අඵලං ගිරමුදීරිතං;

යො ච දත්වා අවාකයිරා, තං දුක්කරතරං තතො;

සබ්බඤ්ඤං සුකරං ඨානං, එවං ජානාහි මද්දව.

43. බ්‍යාකාසි පුක්කුසො පඤ්හං, අත්ථං ධම්මස්ස කොවිදො;

සෙනකං දානි පුච්ඡාමි, කිං දුක්කරතරං තතො;

යදඤ්ඤං දුක්කරං ඨානං, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො.

44. දදෙය්‍ය පුරිසො දානං, අප්පං වා යදි වා බහුං;

යො ච දත්වා නානුතප්පෙ [තපෙ (සී. පී.)], තං දුක්කරතරං තතො;

සබ්බඤ්ඤං සුකරං ඨානං, එවං ජානාහි මද්දව.

45. බ්‍යාකාසි ආයුරො පඤ්හං, අථො පුක්කුසපොරිසො;

සබ්බෙ පඤ්හෙ අතිභොති, යථා භාසති සෙනකොති.

පණ්ණක [දසණ්ණක (සී. ස්‍යා. පී.)] ජාතකං ඡට්ඨං.

402. සත්තුභස්තජාතකං (7-1-7)

46. විබ්භන්තචිත්තො කුපිතින්ද්‍රියොසි, නෙත්තෙහි තෙ වාරිගණා සවන්ති;

කිං තෙ නට්ඨං කිං පන පත්ථයානො, ඉධාගමා බ්‍රහ්මෙ තදිඞ්ඝ [බ්‍රාහ්මණ ඉඞ්ඝ (සී. ස්‍යා.)] බ්‍රූහි.

47. මිය්‍යෙථ භරියා වජතො මමජ්ජ, අගච්ඡතො මරණමාහ යක්ඛො;

එතෙන දුක්ඛෙන පවෙධිතොස්මි, අක්ඛාහි මෙ සෙනක එතමත්ථං.

48. බහූනි ඨානානි විචින්තයිත්වා, යමෙත්ථ වක්ඛාමි තදෙව සච්චං;

මඤ්ඤාමි තෙ බ්‍රාහ්මණ සත්තුභස්තං, අජානතො කණ්හසප්පො පවිට්ඨො.

49. ආදාය දණ්ඩං පරිසුම්භ භස්තං, පස්සෙළමූගං උරගං දුජිව්හං [දිජිව්හං (සී. පී.)];

ඡින්දජ්ජ කඞ්ඛං විචිකිච්ඡිතානි, භුජඞ්ගමං පස්ස පමුඤ්ච භස්තං.

50. සංවිග්ගරූපො පරිසාය මජ්ඣෙ, සො බ්‍රාහ්මණො සත්තුභස්තං පමුඤ්චි;

අථ නික්ඛමි උරගො උග්ගතෙජො, ආසීවිසො සප්පො ඵණං කරිත්වා.

51. සුලද්ධලාභා ජනකස්ස රඤ්ඤො, යො පස්සතී සෙනකං සාධුපඤ්ඤං;

විවට්ටඡද්දො [විවත්තච්ඡද්දො (සී.), විවට්ටච්ඡදො (ස්‍යා.), විවට්ටච්ඡද්දා (පී.)] නුසි සබ්බදස්සී, ඤාණං නු තෙ බ්‍රාහ්මණ භිංසරූපං.

52. ඉමානි මෙ සත්තසතානි අත්ථි, ගණ්හාහි සබ්බානි දදාමි තුය්හං;

තයා හි මෙ ජීවිතමජ්ජ ලද්ධං, අථොපි භරියාය මකාසි සොත්ථිං.

53. න පණ්ඩිතා වෙතනමාදියන්ති, චිත්‍රාහි ගාථාහි සුභාසිතාහි;

ඉතොපි තෙ බ්‍රහ්මෙ දදන්තු විත්තං, ආදාය ත්වං ගච්ඡ සකං නිකෙතන්ති.

සත්තුභස්තජාතකං [සෙනකජාතකං (ස්‍යා.)] සත්තමං.

403. අට්ඨිසෙනකජාතකං (7-1-8)

54. යෙමෙ අහං න ජානාමි, අට්ඨිසෙන වනිබ්බකෙ;

තෙ මං සඞ්ගම්ම යාචන්ති, කස්මා මං ත්වං න යාචසි.

55. යාචකො අප්පියො හොති, යාචං අදදමප්පියො;

තස්මාහං තං න යාචාමි, මා මෙ විදෙස්සනා [විද්දෙසනා (සී. පී.)] අහු.

56. යො වෙ යාචනජීවානො, කාලෙ යාචං න යාචති;

පරඤ්ච පුඤ්ඤා [පුඤ්ඤං (ස්‍යා. ක.)] ධංසෙති, අත්තනාපි න ජීවති.

57. යො ච [යො වෙ (ක.)] යාචනජීවානො, කාලෙ යාචඤ්හි යාචති [යාචංපි යාචති (ස්‍යා.), යාචානි යාචති (පී.), යාචති යාචනං (සී. නිය්‍ය), යාචනං යාචති (ක.)];

පරඤ්ච පුඤ්ඤං ලබ්භෙති, අත්තනාපි ච ජීවති.

58. න වෙ දෙස්සන්ති [න වෙ දුස්සන්ති (ස්‍යා.), න වෙ දිස්සන්ති (පී.), න විදෙස්සන්ති (ක. අට්ඨ.)] සප්පඤ්ඤා, දිස්වා යාචකමාගතෙ;

බ්‍රහ්මචාරි පියො මෙසි, වද ත්වං [වර තං (සී.), වර ත්වං (පී.)] භඤ්ඤමිච්ඡසි [යඤ්ඤමිච්ඡසි (?)].

59. න වෙ යාචන්ති සප්පඤ්ඤා, ධීරො ච වෙදිතුමරහති;

උද්දිස්ස අරියා තිට්ඨන්ති, එසා අරියාන යාචනා.

60. දදාමි තෙ බ්‍රාහ්මණ රොහිණීනං, ගවං සහස්සං සහ පුඞ්ගවෙන;

අරියො හි අරියස්ස කථං න දජ්ජා, සුත්වාන ගාථා තව ධම්මයුත්තාති.

අට්ඨිසෙනකජාතකං අට්ඨමං.

404. කපිජාතකං (7-1-9)

61. යත්ථ වෙරී නිවසති, න වසෙ තත්ථ පණ්ඩිතො;

එකරත්තං දිරත්තං වා, දුක්ඛං වසති වෙරිසු.

62. දිසො වෙ ලහුචිත්තස්ස, පොසස්සානුවිධීයතො;

එකස්ස කපිනො හෙතු, යූථස්ස අනයො කතො.