3. තිකනිපාතො

1. සඞ්කප්පවග්ගො

251. සඞ්කප්පරාගජාතකං (3-1-1)

1. සඞ්කප්පරාගධොතෙන, විතක්කනිසිතෙන ච;

නාලඞ්කතෙන භද්‍රෙන [නෙවාලඞ්කතභද්‍රෙන (ස්‍යා.)], උසුකාරාකතෙන ච [න උසුකාරකතෙන ච (සී. ස්‍යා. පී.)].

2. න කණ්ණායතමුත්තෙන, නාපි මොරූපසෙවිනා;

තෙනම්හි හදයෙ විද්ධො, සබ්බඞ්ගපරිදාහිනා.

3. ආවෙධඤ්ච න පස්සාමි, යතො රුහිරමස්සවෙ;

යාව අයොනිසො චිත්තං, සයං මෙ දුක්ඛමාභතන්ති.

සඞ්කප්පරාගජාතකං පඨමං.

252. තිලමුට්ඨිජාතකං (3-1-2)

4. අජ්ජාපි මෙ තං මනසි [සරසි (ක.)], යං මං ත්වං තිලමුට්ඨියා;

බාහාය මං ගහෙත්වාන, ලට්ඨියා අනුතාළයි.

5. නනු ජීවිතෙ න රමසි, යෙනාසි බ්‍රාහ්මණාගතො;

යං මං බාහා ගහෙත්වාන, තික්ඛත්තුං අනුතාළයි.

6. අරියො අනරියං කුබ්බන්තං [කුබ්බානං (සී. පී.), කුබ්බං (ස්‍යා.)], යො දණ්ඩෙන නිසෙධති;

සාසනං තං න තං වෙරං, ඉති නං පණ්ඩිතා විදූති.

තිලමුට්ඨිජාතකං දුතියං.

253. මණිකණ්ඨජාතකං (3-1-3)

7. මමන්නපානං විපුලං උළාරං, උප්පජ්ජතීමස්ස මණිස්ස හෙතු;

තං තෙ න දස්සං අතියාචකොසි, න චාපි තෙ අස්සමමාගමිස්සං.

8. සුසූ යථා සක්ඛරධොතපාණී, තාසෙසි මං සෙලං යාචමානො;

තං තෙ න දස්සං අතියාචකොසි, න චාපි තෙ අස්සමමාගමිස්සං.

9. න තං යාචෙ යස්ස පියං ජිගීසෙ [ජිගිංසෙ (සී. ස්‍යා. පී.)], දෙස්සො හොති අතියාචනාය;

නාගො මණිං යාචිතො බ්‍රාහ්මණෙන, අදස්සනංයෙව තදජ්ඣගමාති.

මණිකණ්ඨජාතකං තතියං.

254. කුණ්ඩකකුච්ඡිසින්ධවජාතකං (3-1-4)

10. භුත්වා තිණපරිඝාසං, භුත්වා ආචාමකුණ්ඩකං;

එතං තෙ භොජනං ආසි, කස්මා දානි න භුඤ්ජසි.

11. යත්ථ පොසං න ජානන්ති, ජාතියා විනයෙන වා;

බහුං [පහූ (සී. පී.), පහුං (ස්‍යා. ක.)] තත්ථ මහාබ්‍රම්හෙ, අපි ආචාමකුණ්ඩකං.

12. ත්වඤ්ච ඛො මං පජානාසි, යාදිසායං හයුත්තමො;

ජානන්තො ජානමාගම්ම, න තෙ භක්ඛාමි කුණ්ඩකන්ති.

කුණ්ඩකකුච්ඡිසින්ධවජාතකං චතුත්ථං.

255. සුකජාතකං (3-1-5)

13. යාව සො මත්තමඤ්ඤාසි, භොජනස්මිං විහඞ්ගමො;

තාව අද්ධානමාපාදි, මාතරඤ්ච අපොසයි.

14. යතො ච ඛො බහුතරං, භොජනං අජ්ඣවාහරි [අජ්ඣුපාහරි (සී. පී.)];

තතො තත්ථෙව සංසීදි, අමත්තඤ්ඤූ හි සො අහු.

15. තස්මා මත්තඤ්ඤුතා සාධු, භොජනස්මිං අගිද්ධතා [අගිද්ධිතා (ස්‍යා. ක.)];

අමත්තඤ්ඤූ හි සීදන්ති, මත්තඤ්ඤූ ච න සීදරෙති.

සුකජාතකං පඤ්චමං.

256. ජරූදපානජාතකං (3-1-6)

16. ජරූදපානං ඛණමානා, වාණිජා උදකත්ථිකා;

අජ්ඣගමුං අයසං ලොහං [අජ්ඣගංසු අයොලොහං (සී. ස්‍යා. පී.)], තිපුසීසඤ්ච වාණිජා;

රජතං ජාතරූපඤ්ච, මුත්තා වෙළූරියා බහූ.

17. තෙ ච තෙන අසන්තුට්ඨා, භිය්‍යො භිය්‍යො අඛාණිසුං;

තෙ තත්ථාසීවිසො [තත්ථ ආසීවිසො (ක.), තත්ථපාසීවිසො (ස්‍යා.)] ඝොරො, තෙජස්සී තෙජසා හනි.

18. තස්මා ඛණෙ නාතිඛණෙ, අතිඛාතං [අතිඛණං (ක.)] හි පාපකං;

ඛාතෙන ච [ඛණෙන ච (ක.), ඛණනෙන (ස්‍යා.)] ධනං ලද්ධං, අතිඛාතෙන [අතිඛණෙන (ක.)] නාසිතන්ති.

ජරූදපානජාතකං ඡට්ඨං.

257. ගාමණිචන්දජාතකං (3-1-7)

19. නායං ඝරානං කුසලො, ලොලො අයං වලීමුඛො;

කතං කතං ඛො දූසෙය්‍ය, එවංධම්මමිදං කුලං.

20. නයිදං චිත්තවතො ලොමං, නායං අස්සාසිකො මිගො;

සිට්ඨං [සත්ථං (සී. ස්‍යා. පී.)] මෙ ජනසන්ධෙන, නායං කිඤ්චි විජානති.

21. න මාතරං පිතරං වා, භාතරං භගිනිං සකං;

භරෙය්‍ය තාදිසො පොසො, සිට්ඨං දසරථෙන මෙති.

ගාමණිචන්ද [ගාමණිචණ්ඩ (සී. පී.)] ජාතකං සත්තමං.

258. මන්ධාතුජාතකං (3-1-8)

22. යාවතා චන්දිමසූරියා, පරිහරන්ති දිසා භන්ති විරොචනා [විරොචමානා (ක.)];

සබ්බෙව දාසා මන්ධාතු, යෙ පාණා පථවිස්සිතා [පඨවිනිස්සිතා (සී. පී.), පඨවිස්සිතා (ස්‍යා.)].

23. න කහාපණවස්සෙන, තිත්ති කාමෙසු විජ්ජති;

අප්පස්සාදා දුඛා කාමා, ඉති විඤ්ඤාය පණ්ඩිතො.

24. අපි දිබ්බෙසු කාමෙසු, රතිං සො නාධිගච්ඡති;

තණ්හක්ඛයරතො හොති, සම්මාසම්බුද්ධසාවකොති.

මන්ධාතුජාතකං අට්ඨමං.

259. තිරීටවච්ඡජාතකං (3-1-9)

25. නයිමස්ස විජ්ජාමයමත්ථි කිඤ්චි, න බන්ධවො නො පන තෙ සහායො;

අථ කෙන වණ්ණෙන තිරීටවච්ඡො [තිරීටිවච්ඡො (ස්‍යා. ක.)], තෙදණ්ඩිකො භුඤ්ජති අග්ගපිණ්ඩං.

26. ආපාසු [ආවාසු (ක.)] මෙ යුද්ධපරාජිතස්ස, එකස්ස කත්වා විවනස්මි ඝොරෙ;

පසාරයී කිච්ඡගතස්ස පාණිං, තෙනූදතාරිං දුඛසංපරෙතො.

27. එතස්ස කිච්චෙන ඉධානුපත්තො, වෙසායිනො විසයා ජීවලොකෙ;

ලාභාරහො තාත තිරීටවච්ඡො, දෙථස්ස භොගං යජථඤ්ච [යජතඤ්ච (සී. පී.), යජිතඤ්ච (ස්‍යා.)] යඤ්ඤන්ති.

තිරීටවච්ඡජාතකං නවමං.

260. දූතජාතකං (3-1-10)

28. යස්සත්ථා දූරමායන්ති, අමිත්තමපි යාචිතුං;

තස්සූදරස්සහං දූතො, මා මෙ කුජ්ඣ [කුජ්ඣි (සී. පී.)] රථෙසභ.

29. යස්ස දිවා ච රත්තො ච, වසමායන්ති මාණවා;

තස්සූදරස්සහං දූතො, මා මෙ කුජ්ඣ [කුජ්ඣි (සී. පී.)] රථෙසභ.

30. දදාමි තෙ බ්‍රාහ්මණ රොහිණීනං, ගවං සහස්සං සහ පුඞ්ගවෙන;

දූතො හි දූතස්ස කථං න දජ්ජං, මයම්පි තස්සෙව භවාම දූතාති.

දූතජාතකං දසමං.

සඞ්කප්පවග්ගො පඨමො.

තස්සුද්දානං –

උසුකාරවරො තිලමුට්ඨි මණි, හයරාජ විහඞ්ගම ආසිවිසො;

ජනසන්ධ කහාපණවස්ස පුන, තිරිටං පුන දූතවරෙන දසාති.

2. පදුමවග්ගො

261. පදුමජාතකං (3-2-1)

31. යථා කෙසා ච මස්සූ ච, ඡින්නං ඡින්නං විරූහති;

එවං රූහතු තෙ නාසා, පදුමං දෙහි යාචිතො.

32. යථා සාරදිකං බීජං, ඛෙත්තෙ වුත්තං විරූහති;

එවං රූහතු තෙ නාසා, පදුමං දෙහි යාචිතො.

33. උභොපි පලපන්තෙතෙ [විලපන්තෙතෙ (ස්‍යා. ක.)], අපි පද්මානි දස්සති;

වජ්ජුං වා තෙ න වා වජ්ජුං, නත්ථි නාසාය රූහනා;

දෙහි සම්ම පදුමානි, අහං යාචාමි යාචිතොති.

පදුමජාතකං පඨමං.

262. මුදුපාණිජාතකං (3-2-2)

34. පාණි චෙ මුදුකො චස්ස, නාගො චස්ස සුකාරිතො;

අන්ධකාරො ච වස්සෙය්‍ය, අථ නූන තදා සියා.

35. අනලා මුදුසම්භාසා, දුප්පූරා තා [දුප්පූරත්තා (ක.)] නදීසමා;

සීදන්ති නං විදිත්වාන, ආරකා පරිවජ්ජයෙ.

36. යං එතා උපසෙවන්ති, ඡන්දසා වා ධනෙන වා;

ජාතවෙදොව සං ඨානං, ඛිප්පං අනුදහන්ති නන්ති.

මුදුපාණිජාතකං දුතියං.

263. චූළපලොභනජාතකං (3-2-3)

37. අභිජ්ජමානෙ වාරිස්මිං, සයං [අයං (ක.)] ආගම්ම ඉද්ධියා;

මිස්සීභාවිත්ථියා ගන්ත්වා, සංසීදසි [සංසීදති (ක.)] මහණ්ණවෙ.

38. ආවට්ටනී මහාමායා, බ්‍රහ්මචරියවිකොපනා;

සීදන්ති නං විදිත්වාන, ආරකා පරිවජ්ජයෙ.

39. යං එතා උපසෙවන්ති, ඡන්දසා වා ධනෙන වා;

ජාතවෙදොව සං ඨානං, ඛිප්පං අනුදහන්ති නන්ති.

චූළපලොභන [චුල්ලපලොභන (සී. ස්‍යා. පී.)] ජාතකං තතියං.

264. මහාපනාදජාතකං (3-2-4)

40. පනාදො නාම සො රාජා, යස්ස යූපො සුවණ්ණයො;

තිරියං සොළසුබ්බෙධො [සොළසපබ්බෙධො (සී. පී.)], උද්ධමාහු [උච්චමාහු (සී. ස්‍යා. පී.)] සහස්සධා.

41. සහස්සකණ්ඩො සතගෙණ්ඩු [සතභෙදො (සී. පී.), සතභෙණ්ඩු (සී. නිස්සය)], ධජාසු හරිතාමයො;

අනච්චුං තත්ථ ගන්ධබ්බා, ඡ සහස්සානි සත්තධා.

42. එවමෙතං [එවමෙව (ක.)] තදා ආසි, යථා භාසසි භද්දජි;

සක්කො අහං තදා ආසිං, වෙය්‍යාවච්චකරො තවාති.

මහාපනාදජාතකං චතුත්ථං.

265. ඛුරප්පජාතකං (3-2-5)

43. දිස්වා ඛුරප්පෙ ධනුවෙගනුන්නෙ, ඛග්ගෙ ගහීතෙ තිඛිණෙ තෙලධොතෙ;

තස්මිං භයස්මිං මරණෙ වියූළ්හෙ, කස්මා නු තෙ නාහු ඡම්භිතත්තං.

44. දිස්වා ඛුරප්පෙ ධනුවෙගනුන්නෙ, ඛග්ගෙ ගහීතෙ තිඛිණෙ තෙලධොතෙ;

තස්මිං භයස්මිං මරණෙ වියූළ්හෙ, වෙදං අලත්ථං විපුලං උළාරං.

45. සො වෙදජාතො අජ්ඣභවිං අමිත්තෙ, පුබ්බෙව මෙ ජීවිතමාසි චත්තං;

න හි ජීවිතෙ ආලයං කුබ්බමානො, සූරො කයිරා සූරකිච්චං කදාචීති.

ඛුරප්පජාතකං පඤ්චමං.

266. වාතග්ගසින්ධවජාතකං (3-2-6)

46. යෙනාසි කිසියා පණ්ඩු, යෙන භත්තං න රුච්චති;

අයං සො ආගතො භත්තා [තාතො (සී. ස්‍යා. පී.)], කස්මා දානි පලායසි.

47. සචෙ [න ඛො (ස්‍යා. ක.)] පනාදිකෙනෙව, සන්ථවො නාම ජායති;

යසො හායති ඉත්ථීනං, තස්මා තාත පලායහං [පලායිහං (ස්‍යා.), පලායිතං (ක.)].

48. යස්සස්සිනං කුලෙ ජාතං, ආගතං යා න ඉච්ඡති;

සොචති චිරරත්තාය, වාතග්ගමිව භද්දලීති [කුන්දලීති (සී. පී.), ගද්‍රභීති (ස්‍යා.)].

වාතග්ගසින්ධවජාතකං ඡට්ඨං.

267. කක්කටකජාතකං (3-2-7)

49. සිඞ්ගීමිගො ආයතචක්ඛුනෙත්තො, අට්ඨිත්තචො වාරිසයො අලොමො;

තෙනාභිභූතො කපණං රුදාමි, මා හෙව මං පාණසමං ජහෙය්‍ය [ජහෙය්‍යා (පී.) ජහා’ය්‍යෙ (?)].

50. අය්‍ය න තං ජහිස්සාමි, කුඤ්ජරං සට්ඨිහායනං [කුඤ්ජර සට්ඨිහායන (සී. පී.)];

පථබ්‍යා චාතුරන්තාය, සුප්පියො හොසි මෙ තුවං.

51. යෙ කුළීරා සමුද්දස්මිං, ගඞ්ගාය යමුනාය [නම්මදාය (සී. පී.)] ච;

තෙසං ත්වං වාරිජො සෙට්ඨො, මුඤ්ච රොදන්තියා පතින්ති.

කක්කටක [කුළීර (ක.)] ජාතකං සත්තමං.

268. ආරාමදූසකජාතකං (3-2-8)

52. යො වෙ සබ්බසමෙතානං, අහුවා සෙට්ඨසම්මතො;

තස්සායං එදිසී පඤ්ඤා, කිමෙව ඉතරා පජා.

53. එවමෙව තුවං බ්‍රහ්මෙ, අනඤ්ඤාය විනින්දසි;

කථං මූලං අදිස්වාන [කථංහි මූලං අදිත්වා (ස්‍යා. පී.)], රුක්ඛං ජඤ්ඤා පතිට්ඨිතං.